| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
Oyunculuk Tarihimizde Bir Kilometre Taşı : Erdal Beşikçioğlu ve Bir Delinin Hatıra Defteri
Savaş Aykılıç




ÜSKÜDAR TEKEL STÜDYO SAHNESİ’NDE BİR ANKARA TURNE OYUNU
Burası DT Üsküdar Tekel Stüdyo Sahnesi. Üsküdar’dan Kuzguncuk’a doğru gelirken bir otobüs durağı mesafede , Paşalimanı diye anılan bir yer. İki yüz elli yıllık taş bir binadayız. Taş duvarlar ortaçağ kaleleri gibi bir , bir buçuk metre kalınlığında. Son yüzyılda Şarap Fabrikası olarak kullanılmış bir çeşit şato burası. Geçtiğimiz sezon Kültür Bakanlığına verildi. Bakanlık da Devlet Tiyatrolarına devretti. DT ‘nin burada iki sahnesi , iki de prova salonu var. Ayrıca AKM tadilatı bitene kadar Opera Bale , Senfoni ve Türk Müziği Araştırmaları Müdürlükleri ve prova salonları da bu kompleksin içinde yer alıyor.

DENEYSEL BİR ÇEVRE DÜZENİ : ÇEVRESEL OYUN DÜZENİ
Gelelim oyunumuza. Sahnenin tam ortasında duran bir vinç. Onun çevresinde dairesel olarak yerleştirilmiş seyirci sandalyeleri.(80-100 kadar) Sisler , ışıklar , ışık huzmeleri ile büyülü bir atmosfer…Birazdan bu deneysel oyunlar ve yorumlar için hazırlanan sahnede son yıllarda izlediğim en önemli oyunculuk performansı başlayacak…

Oyunun adı : “Bir Delinin Hatıra Defteri”. Yazarı : Gogol. Yöneten : Cem Emüler. Oyuncu : Erdal Beşikçioğlu.

VİNÇ YORUMU
Vinç ; tam olarak söylemek gerekirse ışık ayarı için kullanılan bir çeşit kreyn ; tahta bir mezura gibi açılıp kapanabiliyor , aşağı-yukarı-sağa sola hareket edebiliyor. Vincin ucunda çengel yerine içine bir ya da iki kişinin sığabileceği bir çeşit kafes asılı.

Oyunun başında bu kafes yukarıda. Seyircinin tepesinde. Ayakkabı bağcıkları ile bağlı iki postal bu kafese bağlı olarak sarktığına göre oyun boyunca hareketli sahnemiz orası olacaktır ve oyuncumuz da oralarda bir yerde olmalıdır.

KONSTRÜKTİF DEKOR VE NATURALİST OYUNCULUK
Derken efekt giriyor ve bir delinin kafasının içindeki anlaşılmaz , karmakarışık sözler bizi birazdan izleyeceğimiz drama hazırlıyor. Sisler arasında ve yarı karanlıkta oyuncuyu ilk gördüğümüzde Beyoğlu’nda yaşayan sokak adamlarından biri alınıp sahneye konmuş sanıyorsunuz.

Eğer bir şehir, pardon , tiyatro efsanesi değil ise oyun başında geçenlerde bir seyirci salondan çıkmış ve “-Nereden buldunuz bu sokak serserisini ? Koskoca DT’nin bu rolü oynayacak hiç mi oyuncusu yok ?” demiş ve bilet parasının iadesini talep etmiş !...

Yani oyuncumuz Beşikçioğlu o kerte rolüne girmiş ki görenler onu gerçekten deli sanıyormuş…Gerçekten de oyunun başında ağzından akan salyalardan oyun boyunca alnından,ensesinden şıp şıp diye bir kova dolusu terleyen birini siz görseniz farklı düşünmezdiniz.

DELİLİK İLE AKILLILIK İLE ÖLÜM VE KALIM ARASINDA GİDİP GELMEK
Deliliği oynamaksa ; Sumru Yavrucuk da “Leane’nin Güzellik Kraliçesi”nde muhteşem bir performans sergiliyordu. Ama Beşikçioğlu’ndan başka kaç oyuncu acaba delilik ile canbazlığı birleştirmiştir ? Ondan başka yeryüzünde kaç oyuncu , hiçbir şekilde mecazi/sembolik değil ; gerçek anlamda ve sahnede hayatını tehlikeye atarak ; her an düşme tehlikesi ile dopdolu bir yorumla yorumlayabilir rolünü ?

GERÇEKTEN DE “CANI İLE OYNAYAN , CANBAZ ” OYUNCU YORUMU
Deliliğin kıyılarında gezinmeleri , dolaşmaları , oyunun yönetmeni Cem Emüler gerçekten de güzel bir yorumla , oyuncuyu vincin üzerinde , her an yere düşebileceği tehlikelerle dolu cambazlıklar içinde ; yaşamla ölüm arasında gidip gidip gelen bir gerilim konsepti içine kondurmuş.

Kaç oyuncu böyle bir risk alabilir ? Bu nasıl bir kontroldür ; nefese , sese , bedene , coşkulara,sinirlere,kaslara bu denli hakim olmak , hükmetmek…Seyirci olarak kıskanmamak , meslektaş olarak kıskanmamak ve imrenmemek elde değil !

SEYİRCİ İLE AKTİF İLİŞKİYE “KAPALI BİÇEM”
Erdal Beşikçioğlu , deliyi “oynamıyor” ya da deliyi “göstermiyor” ; o bizzat ve tamamen “deli oluyor” …Sahnede müthiş bir illizyon ; olağanüstü bir büyü var. Ne ki oyunculukta ve yorumda tercih edilen bu biçem ; doğası gereği “dördüncü duvar” illizyonuna/yanılsamasına dayandığı için olsa gerek seyirciyi yoksayıyor-hiçliyor ; son kertede oyuncu-seyirci iletişimini (en azından İspanya Kralı olduğu sahneye kadar) asgaride tutuyor. Seyirci ancak bu sahneden itibaren oyuna gülme tepkisi verme cesaretini kendinde buluyor ki ; “oyunculuk kutsaması ayini” yerini yavaş yavaş bildik tiyatro gösterimine bırakmaya başlıyor.

Bu anlamda oyun yorumunun çok da paylaşımcı olduğu söylenemez. Daha çok “kendine çok aşık ; narsist” ve içe dönük bir yaklaşım seziliyor. Bu da etkin seyirci yerine edilgin bir seyirci tercihi yapıldığını düşündürüyor.

OYUNCULUK METNİN BİLE ÖNÜNE GEÇİYOR
Oyunculuk o kerte önde , vurgulu ve büyülü ki ; metin-oyuncu dengesi yazar aleyhine bozulmuş ; Gogol ve öyküsü arka planda kalmış oluyor…Önemli olan oyun değil de oyun üzerinden oyunculuk ve yorumdur denilebilir mi ?

VİNCİN YÖNETİMİ
Vinç yorumu ; konsepti çok hoş da hoş olmasına ; her yeni sahnede bir hareket , yeni bir konum , düş gücümüzü çalıştırıyor çalıştırmasına ama acaba vincin bu hareketlerini sağlayan kontrol panelinin oyuncu tarafından kullanılmasını seyirci olarak nasıl yorumlamalıyız ? Sekizinci dereceden küçük bir devlet memurunu “delirten düzeneği”/sistemi aslında kendisinin kurguladığını mı ?

“Deli”mizin bu çarkın , makinenin , sistemin (vincin) pilotu yerine ; kurbanı olması daha doğru olmaz mı idi acaba ? Bu ve benzeri sorular ise bizi doğudan doğruya oyunun dramaturjisine ve bu oyun(un yorumu ile) “seyirciye söylenen söz” ve “seyirciye iletilen mesaj/ileti/tema/anafikir” konusuna götürür…

SÜREÇ VE SONUÇ AÇISINDAN DELİLİK
Sonra…Delilik bir sonuç. Tiyatro ise bir sürecin/hareketin/eylemin/öykünün taklidi/mimesis’i değil mi ? Niye oyuncumuz oyunun en başından itibaren dört dörtlük tam bir deli ? Oysa oyun metninde yavaş yavaş delirmiyor mu ? Tam olarak da köpekle konuşmaya başladığı sahnede halisinasyonların başladığını ve “aranan İspanya kralı bulundu : meğerse benmişim !” dediği sahnede iyice sıyırdığına tanık olmuyor muyuz ?

BİR EFSANE DOĞUYOR
Tiyatro kulislerinde hemen her gece eski ustaların hikayeleri anlatılır ; hem eskiler anılır hem de kıssadan hisseler çıkarılır , gelenek gençlere aktarılmaya çalışılır. Bunların bazıları komik bazıları da hüzünlüdür. Bazı oyunlar ve oyuncular bir arada anılırlar. Efsane olurlar. Tıpkı Engin Cezzar’ın “Hamlet” i , Genco Erkal’ın “Bir Delinin Hatıra Defteri” gibi…

İZLEYİN ÇOCUKLARINIZA ANLATACAK BİR ANINIZ OLSUN
Üsküdar Tekel Sahnesi’ne giderken alkımda ister istemez bu düşünceler vardı. Salondan çıkarken ise böyle bir oyuna , böyle bir yoruma , böyle bir oyunculuğa ve oyuncuya tanık olduğum için kendimi şanslı saydım. Çocuklarıma , öğrencilerime anlatabileceğim tarihi önemde bir tiyatro olayına tanık olmuştum çünkü.

Böyle oyunlar on yılda , yirmi yılda , elli yılda bir ya gelir ya gelmez. Kaçırmayın ; oyunculuk tarihimizin geldiği noktayı kendi gözlerinizle görün…

Savaş Aykılıç

Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

Selahattin Terlemez - ( 10/28/2009 )
Sayın Beşikçioğlu ile KÖPRÜ dizisinde birlikte oynadık..O sıradışı bir oyuncu...Setlerde sürekli O’nu izlemekten kendimi alamıyordum..Çok şey öğrendim...yolun açık olsun üstad.....

Deniz Ayman - ( 11/1/2009 )
Geçen sezon, en son seyrettiğim oyundu bu. İşyerinde üst üste geçirdiğim korkunç günlerin üzerine, Perşembe idi sanırım oyuna gittiğim akşam...Beynen ve fikren çok yorgun olduğum böyle bir gün oyuna gidip gitmeme arasında kararsız kalmıştım. Ama ne kadar iyi yapmışım. Bir delinin avuçlarına teslim olmuş buluverdim kendimi oyunun daha ilk dakikalarından itibaren. Fazla söze gerek yok, kesinlikle kaçırılmaması gereken oyunlardan. Ah bir de sandalyeler gıcır gıcır gıcırdamasaydı...Belki bu sezon değiştirmişlerdir...

melody shoarghaffari - ( 11/4/2009 )
öncelikle bu yazarın yazısını çok beğendiğimi ifade etmek istiyorum. ben bu oyuna 4 kere gittim. ve bu oyun bende bağımlılık yaptı. hayatım boyunca unutmam bu oyunu. Erdal Beşikçioğlu mükemmel ötesi bişey. ona tapıyorum adeta. ne denebilir ki daha fazla.

esra ergün - ( 8/14/2010 )
diğer tiyatrolarda çok farklı tek kelimeyle muhteşem bir oyun..erdal beşikçioğlu harika bir performans sergiliyor gerçekten..deliyi oynamıyor o 1 saat 15 dakikalığına deli oluyor adeta..zaten eser çok etkileyici..hem eğlendirici hemde düşündürücü bazende duygulandırıyor insanı..gidilmesi izlenmesi gerekli bir oyun..

Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 435
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
'Ağaçlar Ayakta Ölür' - Nevra Serezli ve Tiyatro Kare (Füsun Akmen Balkaya)
Atam Siz Rahat Uyuyun Gençleriniz Size Layık - Yıllar Sonra 'Satıcı'nın Ölümü' - Bir Büyük Sanatçı Argun Kınal'a Veda
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • Nevra Serezli (Pınar Çekirge) - 11/4/2009
  • Orhan Kemal ve 72. Koğuş (Yurdagül Yurtseven) - 11/4/2009
  • İnsan, İşkencecisine İşkence Mi Etmeli, Sevmeli Mi: Çıkmaz Sokak (Üstün Akmen) - 11/4/2009
  • Gizli Oturum (Cüneyt İngiz) - 11/3/2009
  • Dikkat! Kaygan Zemin (Cüneyt İngiz) - 11/1/2009
  • Trabzon'da Bir Oyunculuk Gösterisi: İstibdat Kumpanyası (Üstün Akmen) - 11/1/2009
  • Aşk'a Sözcükler Yetseydi... (Deniz Zengin) - 10/27/2009
  • Tiyatrokare'nin On Sekizinci Yıl Oyunu : Bu Da enim Ailem (Üstün Akmen) - 10/25/2009
  • Gizli Oturum (Dündar İncesu) - 10/25/2009
  • Sahi ya bi AKM vardı n’oldu? (Arda Aydın) - 10/25/2009
  • Oyunculuk Tarihimizde Bir Kilometre Taşı : Erdal Beşikçioğlu ve Bir Delinin Hatıra Defteri (Savaş Aykılıç) - 10/25/2009
  • Mecbur Adama Mecburiyet (Cüneyt İngiz) - 10/22/2009
  • Ailenizin Komedisi (Rengin Uz) - 10/21/2009
  • Aşk Molekülleri Eskiyince ya da Tarla Kuşuydu Jülyet (Pınar Çekirge) - 10/20/2009
  • İBŞB Şehir Tiyatroları'nda Çıkmaz Sokak - Tuncer Cücenoğlu / Mazlum Kiper (Melih Anık) - 10/20/2009
  • Bozuk Düzen (Deniz Zengin) - 10/20/2009
  • Gelenekçi Değilim, İnsan Namına Medeniyetçiyim... (Yurdagül Yurtseven) - 10/15/2009
  • Aşk Bir Erkeğe Ancak Bu Kadar Yakışabilir (Deniz Zengin) - 10/15/2009
  • Murat Atak'tan Ekip Çalışması Örneği: Uysal Yurttaş Projesi (Üstün Akmen) - 10/15/2009
  • Sevginin Yalın Hali… Peer Gynt (Deniz Zengin) - 10/5/2009
  • Haluk Bilginer'ce Broadway Müzikali: 7 (Cüneyt İngiz) - 10/5/2009
  • Ne Tuhaf Ki Dünyada Bunları Bilenler Çok... (Hüseyin Köroğlu) - 10/5/2009
  • Zamanda Kaybolmak (Yurdagül Yurtseven) - 10/5/2009
  • Diyarbakır Notları: Orhan Kemal - 72. Koğuş ve Sivas Devlet Tiyatrosu (Asmin N. Singez) - 10/5/2009
  • Yeniden Çocuk Olmak (Yurdagül Yurtseven) - 10/5/2009
  • Tiyatro Kurultayı , Tiyatronun Kılavuzluğu ve Toplumsal Değişim (Melih Anık) - 10/5/2009
  • Kenter Tiyatrosu - Yıldız Kenter (Pınar Çekirge) - 10/5/2009
  • Neredeee O Eski Bayramlar... (Üstün Akmen) - 10/5/2009
  • Oh Olsun Sana (!) Bahariye Sanat Merkezi! Tiyatro Yapacaklar, Size de Ders Olsun! (Melih Anık) - 10/5/2009
  • No Espanola soy Turca (Yurdagül Yurtseven) - 10/5/2009
  • Ahmet Hakan, Fazıl Say'dan İntikam mı Almış (Üstün Akmen) - 10/5/2009
  • Nöbetçi Tiyatro Talebi (Deniz Zengin) - 10/5/2009
  • Hayat Sahnesi'nden 2 (Ali Erdoğan) - 10/5/2009
  • Açıl Susam Açıl (Yurdagül Yurtseven) - 10/5/2009
  • Hatalı Tiyatro Felsefesi (Kerem Kıtay) - 10/5/2009
  • Oğlum Bir Kadınla Evleniyor (Müzikli Oyun) (Sema İslim Utandı) - 10/5/2009
  • Safinaz'ın İzdivacı (Ortaoyunu) (Sema İslim Utandı) - 10/5/2009
  • Ah Aşk, Ah Aşk (Müzikli Oyun) (Sema İslim Utandı) - 10/5/2009
  • Biz Nerede Hata Yapıyoruz? (Deniz Zengin) - 10/5/2009
  • James Dowd ve HARVEY - ya da Can Murat Yaşar ŞENGEL (Pınar Çekirge) - 10/5/2009
  • Kudsi Erguner Ne İstiyor ya da Neyi İstemiyor (Üstün Akmen) - 10/5/2009


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    5 Kasım'den itibaren her PERŞEMBE Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    Şehir Tiyatroları, Özel Tiyatrolara Kasım Ayında da Sahnelerinde Yer Veriyor
    oyun atölyesi'nde yeni sezon başlıyor...

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |