| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
Bu Örnek, Carlo Goldoni'yi Temsil Eder mi?: Tatil Üçlemesi
Üstün Akmen




Carlo Goldoni (1707–1793), 1754 yılında Modena kentinden Milano'ya, oradan da Venedik'e geçmiş. Goldoni, 1787 yılında yayımlanan “Memories- Anılar” başlıklı kitabında (II. kısım, XXIII. bölüm) bu gezisini şöyle anlatmakta: "Yolculuğum sırasında Brenta ırmağının iki kıyısı boyunca sıralanan ve görkemleri oradaki zevk safa düşkünlüğünü yansıtan birçok villa gözüme çarptı. Bir zamanlar dedelerimizin gelirlerini toplamaya gittikleri o yerlere, şimdi har vurup harman savurmaya gidiliyor. Yazlık yerlerinde yüksek kumar oynanıyor, zengin sofralar kuruluyor, balolar, eğlenceler düzenleniyor. İtalyanların düşkünlüğü özellikle yazlık yerlerinde hiçbir güçlükle karşılaşmayan büyük bir gelişme göstermekte." Güldürülerinin konusunu gerçek yaşamdan çıkarmayı, yaşadığı dönemin sosyete yaşamının başlıca kusurlarını belirtmeyi ilke edinmiş ve bu ilkesinden asla uzaklaşmamış, taviz vermemiş bir yazar olan Goldoni, üç perdelik “La Villeggiatura-Yazlık” adlı güldürüsünü bu ortamda yazmış. Bu güldürüde, kendi deyimiyle "yazlık topluluklarındaki düşkünlük konusuna şöyle bir değinmiş."

Bana sorarsanız değinmemiş, deşmiş. Konuyu pek önemsemiş; aradan biraz zaman geçtikten sonra, aynı oyunun diğer perdeleri sayılabilecek, kibar ailelerin yazın yazlıkta sürdürdükleri yaşamı (hem de bütün dedikoduları, olayları, patırtılarıyla en küçük ayrıntısına kadar) inceleyen üç güldürü daha yazmış: “Yazlık Saplantıları- Smanie per la Villeggiatura”, “Yazlık Maceraları- Le Avventure della Villeggiatura,” ve “Yazlıktan Dönüş- Il Ritorno dalla Villeggiatura.”

"İtalya'da ve özellikle Venedik'te, bu yazlığa gitme merakı, serüvenleri ve bütün düşkünlüğüyle bir güldürüde ele almaya değer gülünç olaylarla dolu bir konudur. Belki bu tutkunluk derecesinde olan ve bir eğlenceden çok bir lüks sorununa dönüşen yazlık merakının ne kadar almış yürümüş olduğu konusunda Fransa'da hiç kimsenin bilgisi yoktur. Böyle olmakla birlikte ben Paris'te yerleştiğimden beri, toprak sahibi olmadıkları halde, büyük harcamalara katlanarak, villalar dayayıp döşeyen ve bu yüzden kendilerini, tıpkı İtalya'da olduğu gibi, tümüyle yok eden kimseler gördüm.

İşte benim bu güldürüm, yurttaşlarımın deliliği konusunda bilgi verirken şunu da kanıtlayabilir ki, az bir paraya sahip oldukları halde kendilerini gerçek zenginlerle bir tutanlar, dünyanın neresinde olursa olsun yok olurlar. (“Anılar”, II. kısım, XXVII. bölüm)”.

Goldoni, güldürülerinde herhangi bir kişiden söz edildiği duygusunu uyandırmamak, kusurlarını Venedikli “hemşerilerinin” yüzüne vuruyor görünmemek için, sahneye koyduğu olayların Venedik'te değil, Livorno'da ya da Montenero'da geçmesini yeğlemiş. Bu üç güldürünün ilkinde, bazı kimselerin yazlık harcamalarını karşılamak için yaptıkları delice özveriler anlatılmakta. İkinci güldürüde, birkaç aylık tatil ve eğlence için büyük özverilere katlanıldıktan sonra, genellikle istenilen sonuca varılmadığı ve yazlıktakilerin yaşamını zehir eden dolap çevirmeler, geçimsizlikler, dedikodular karşısında bu kimselerin kente dönme istekleri gözlemlenmekte. Üçüncü güldürü ise malûm: Dönüş…

17. Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali’nde işte bu oyunu Teatri Uniti, Piccolo Teatro di Milano-Teatro d’Europa yapımı olarak izledik. Festival repertuvarına İtalyan gerçekçi komedisinin kurucusu Goldoni’den de bir örnek koyduğu için, festivalin direktörü Prof. Dr. Dikmen Gürün’e teşekkür borçlu olduğumuzu burada açık yüreklilikle itiraf etmeliyim. “Tatil Üçlemesi” başlığı altında oynanan “Trilogia Della Villeggiatura”, burjuva komedyası oyunlarından biriydi ve Goldoni, halk tuluat (doğaçtan yaratım) tiyatrosundan yola çıkışla “Commedia dell’Arte”ye edebi karakter kazandırması; İtalya’da burjuva komedyasının, özellikle de duygulu komedyanın kurucusu olması bu festivalde kendisine neredeyse iki yüz elli yıl sonra yer bulması açısından yeterli nedenlerdi.

Goldoni karakterlerinin delice davranışlarından dolayı gelişen ahlaksal ve ekonomik sonuçlar, özellikle üçüncü güldürünün konusunu oluşturuyordu. Üç güldürünün en güzeli belki de bu sonuncusuydu. II. perdede Leonardo, Bernardino ve Fulgenzio arasında geçen sahne (VI. sahne) hiç kuşkum yok ki Goldoni'nin kaleminden çıkan en güzel parçalardan biriydi. Bernardino dışında, bütün kişiler ikinci güldürüde gördüğümüz kişilerdi.

İnsanlık halleri üstüne zarif bir eleştiri niteliğindeki “Tatil Üçlemesi”ni ben Milano’da geçen yıl izlemeye heveslenmiş, ancak günlerimi bir türlü oyun günlerine uyduramamıştım. Bu Goldoni kolajını derleyen, yeniden sahneye uyarlayan ve yöneten, özellikle sinemaseverlerin “Il Divo” ve “Gommora” gibi filmlerin yıldız oyuncusu olarak tanıdıkları İtalyan oyuncu ve yönetmen Toni Servillo’ydu (1959). Servillo, birbirini tamamlayan bu üç oyunun en parlak kısımlarını anlamlı bir bütün olarak bir araya getirmeyi, izleyiciye temposu hiç düşmeyen, nefes nefese izlenen bir yorum izletmeyi amaçlamıştı, ama üzülerek ifade etmeliyim ki bunu sadece ilk perdede başarabilmişti. İkinci perdede oyun çöktü ve üç saate yakın bir süreç içinde giderek sarktı. Diğer taraftan oyun, burjuva toplum yaşamı sorunlarının derinlemesine bir gözlemi olarak değil, daha çok mizah duygusu ile ele alınmıştı, Goldoni’nin yaşam gerçekliğinin her türlü entrikasını gösterme özelliği “Tatil Üçlemesi”nde sanki perdelenmişti. İnsan ilişkileri açısından erdemin, kötü alışkanlıklar üstündeki yengisinin toplum sosyolojisi açısından eğitici bir işlev gözetilerek işlenmesi tam anlamıyla “hasıraltı” edilmişti.

Yoksa Carlo Goldoni’yi günümüzde sıkıcı bulmak ya da onu çağdışı saymak mümkün mü? Değil elbette! 1700’lü yılların büyük bir entelektüeli o! Bunu sadece bir örnekle açacak olursak, tiyatro alanında bütün İtalyan edebiyatının en doyurucu “dişi sözlüğü” onun tiyatrografisinde yatmakta. Üçlemenin başrolündeki Giacinta karakteri üç metin boyunca işleniliş biçimiyle gerçekten olağanüstü. Bunun da ötesinde, Goldoni diğerlerinden önce burjuva olmanın tüm kamusal ve özel erdemlerini çekip çıkarmayı başarabilmiş. Goldoni’nin resmettiği burjuva, halı altındaki tozu saklayan, kendi bahçe duvarından ötesini göremeyen, gördüğünde görmezden gelen burjuvanın içine acı katılmış hali. Toni Servillo, Goldoni’nin bu erdemlerinden yararlanacağına üçlemenin bir anında tiyatroyu sanki tiyatro olmaktan çekip çıkarıp romana dönüştürmüş, daha sonra korkuyla bin pişman geri getirmiş… Aslında bu romana geçiş duyumsaması, bu üç metindeki karakterlerin (özellikle Giacinta karakterinin) Goldoni’nin istediği biçim içinde sunulamamasıyla ilintili. Başka nedeni yok!

Yönetmen Toni Servillo’yu 1999 yılında Venedik Fenice tiyatrosunda izlediğim Martin y Soler’in “La Cosa Rara” adlı eserinden tanıyorum. Servillo’yu, yönettikçe kendini ve oyunu kişisellikten uzaklaştırması, oyunu sürekli canlı tutması, devinim kazandırmasıyla bellemişim. Gel gelelim “Tatil Üçlemesi”nde oyun, üzümün mayalanıp şaraba dönüşmesi ya da hamurun kabarması gibi dakika dakika oluşmuyor, Servillo oyuna bir gıdım sürükleyici güç katamıyor. Goldoni’nin oyun yapısı açısından bence biraz çürük olan “Tatil Üçlemesi”ne hem alegorik, hem de gerçekçi yönden yaklaşmıyor. Zamanın değiştiğini, eski sınıf ayrıcalıklarıyla yeni toplumda güçlü bir mevki sağlayamayacaklarını anlamak istemeyen ya da anlamaktan aciz 1700’lerin düşüşteki aristokrasisinden karakterleri çok sert çizgilerle çizerek yapıyı toparlayamıyor, tempoyu yüksek tutamıyor, dolayısıyla izlenmeye süreklilik kazandıramıyor.

Carlo Sala’nın sahne tasarımı 18. yüzyılın atmosferini yaratması açısından pek güzel, Ortensia De Francesco’nun kostümleri kusursuz mükemmellikte. Pasquale Mari’nin ışıkları ikinci perdede berbat. Oyunculardan Anna della Rosa, Giacinta’da fazla durgun, Brigida’da Chiara Baffi yeterli ölçüde “seksi” değil. Andrea Renzi, temel kurallara uygun bir yorumla Leonardo’yu ileride tutuyor. Cecco’da Rocco Giordano “Commedia dell’Arte’nin soytarı uşak tipi “zanni”lere özenen bir karakter çiziyor olsa da başarılı. Paolino’da Francesco Paglino bir iki yerde azıcık abartılı, ama kötü değil. Eva Cambiale, tam dozunda bir Vittoria çiziyor. Ferdinando’da Toni Servillo bilinçli ses kullanımı, diyalogları doğru ve akıcı kullanışı ve birinci perdedeki temponun düzeyine olumlu katkısıyla gerçekten kutlanası bir oyun vermekte. Paolo Graziosi, Filippo’ya gayet nesnel yaklaşırken, Tommaso Ragno, Guglielmo’da başarılı bir tip yaratıyor, tonlamasıyla dikkat çekiyor. Hala’da Betti Pedrazzi, Fulgenzio’da Gigio Morra, Berto’da Fiorenzo Madonna, Costanza’da Mariella Lo Sardo, Rosina’da Giuli Pica görevlerini “bihakkın” yapmaktalar. Marco D’Amore zekâ özürlü Tognino karakterinin farklı özellikler göstermesini önlüyor, önlüyor önlemesine de, anlatımında gerekli netliği sağlayamıyor.

Kısacası, Toni Sevillo’nun Goldoni uyarlaması İstanbulluların belleğinde beklenen tadı bırakamıyor.

Üstün Akmen
Evrensel Gazetesi


Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

ali velioğlu - ( 7/19/2010 )
hocam... afedersiniz ama ilginç yorumunuz beni benden aldı... oyunu bende izledim... izlemeyenlerin mutlaka izlemesi gereken bir oyun... sizin gibi eleştiri konusunda deneyimli üstadların bu tarz eleştirileri sanıyorum seyirciyi fazlasıyla etkileyip böyle olağanüstü etkinliklere katılımını baltamakta... yerinde bir eleştiri olduğunu düşünsem elbette kabullenirim... bir konservatuar tiyatro öğrencisi olarak... toni servillo’nun gelip türkiye’de goldoni yönetip oynaması... harika bir dekor ve kostum ve ışık anlayışı ( bazı sahnelerin ışık kullanımının kötü olduğuna katılabilirim) italyan oyuncuların sahnede kullandıkları dili bilmesekte konuyu kavrayıp reaksiyon gösteren bir seyirci varken sizin bu eleştirinizi ilginç buluyorum... tiyatro bilginizi asla sorgulamıyorum... sadece sizden genç oyuncu adayı olarak ricam lütfen oyun eleştirisi yaparken bunu okuyan bir kitlenin olduğunu ve bunları okuyarak oyunlara ya da etkinliklere katılacaklarını aklınızdan çıkarmayınız... bir eleştirmen olarak eleştiri almayı yadırgamıyacağınız düşünüyorum... iyi çalılşmalar

Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 652
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
'Ağaçlar Ayakta Ölür' - Nevra Serezli ve Tiyatro Kare (Füsun Akmen Balkaya)
Atam Siz Rahat Uyuyun Gençleriniz Size Layık - Yıllar Sonra 'Satıcı'nın Ölümü' - Bir Büyük Sanatçı Argun Kınal'a Veda
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • İşsizler Cennete Gidecek Mi? (M. Erkul Eğilmez) - 7/11/2010
  • Şeyh Bedrettin Destanı , Vera'nın Şoförü ve Mustafa Ata (Melih Anık) - 7/11/2010
  • Çanakkale Masalı (Çocuk Oyunu) (Emel Aygören Şen) - 7/11/2010
  • Özel Tiyatro Kim? (Parkan Özturan) - 7/11/2010
  • Bir Sihirbazdır Nurullah Tuncer (Tuncer Cücenoğlu) - 7/9/2010
  • Bayazıt Konya'da (İhsan Ata) - 7/9/2010
  • Bitmez Tükenmez Bir Yol, Aşk Diyorlar Buna: Arianna-Sevda Yolu (Üstün Akmen) - 7/9/2010
  • Konservatuvar Sınavlarına Girecek Adayların Bilmesi Gerekenler (İhsan Ata) - 7/9/2010
  • Sözler Hareketlere, Bedenler Sese Dönüşürken: Nefes (Üstün Akmen) - 7/9/2010
  • Bu Örnek, Carlo Goldoni'yi Temsil Eder mi?: Tatil Üçlemesi (Üstün Akmen) - 7/9/2010
  • Devr-i İstanbul (Cüneyt İngiz) - 7/9/2010
  • Vuvuzula - Ağustos Böceği - Boş Teneke (Dündar İncesu) - 7/9/2010
  • Anüs Ağzındaki Yangın (Parkan Özturan) - 7/6/2010
  • Sadece ÇAY ve biraz SEMPATİ (Pınar Çekirge) - 7/6/2010
  • Tiyatro Koşulan Bir Devrimdir Koşuyolu'nda… (Yurdagül Yurtseven) - 7/6/2010
  • Konservatuar Yolculuğu (Cüneyt İngiz) - 7/6/2010
  • Tiyatro 34718 (Cüneyt İngiz) - 6/24/2010
  • GSM 8.Amatör Tiyatro Festivali'nde, Savaş Aykılıç'ın Not Defterinden - Tartuffe'ler Orgon'lar ve Diğerleri - Kadir Has Üniversitesi Tiyatro Topluluğu (Savaş Aykılıç) - 6/23/2010
  • Zülfü Livaneli Sahnede! - Leyla'nın Evi (İhsan Ata) - 6/23/2010
  • Eleştirmenlerden Arşivlik Bir Seçki (Metin Boran) - 6/23/2010
  • Antalyalılar, Nazım Hikmet'i Fazıl Say ve Mehmet Aksoy ile Andı (Üstün Akmen) - 6/23/2010
  • Rusya İzlenimlerim - Krasnodar Kentinde 4 Gün… (Tuncer Cücenoğlu) - 6/23/2010
  • 8. Amatör Tiyatrolar Komedyası (Ferhat Haznedar) - 6/23/2010
  • Kendinizi Politikacılara Bırakmayın, Kendi Kendinizi İyileştirin Oyunu: Elektra (Üstün Akmen) - 6/23/2010
  • Bir Kış Masalı – Çîrokek Zivistanê (Asmin N. Singez) - 6/18/2010
  • GSM 8.Amatör Tiyatro Festivali'nde, Savaş Aykılıç'ın Not Defterinden - Troya Geçilmez, İstanbul Kültür Üniversitesi Tiyatro Topluluğu (Savaş Aykılıç) - 6/18/2010
  • Hep Cesur Davrandım ! (Pınar Çekirge) - 6/18/2010
  • Ordu'da, Fındık-Fıstık Şenliği Yerine Tiyatro Festivali 6 Yaşında (Üstün Akmen) - 6/16/2010
  • Lütfen Herkes Yazmasın! (Yurdagül Yurtseven) - 6/15/2010
  • Elpiniki, Şarap Tadı ve Karanfiller (Baha Çıtakoğlu) - 6/15/2010
  • GSM 8.Amatör Tiyatro Festivali'nde, Savaş Aykılıç'ın Not Defterinden - Evlenme, Maltepe Üniversitesi Oyunculuk Bölümü (Savaş Aykılıç) - 6/4/2010
  • Askerlik Bitti (Arda Aydın) - 6/4/2010
  • Şişli Terakki Gençlik Tiyatroları Festivali'nin ardından… (Ümit Kireççi) - 6/1/2010
  • Cadıların Çığlığı - Hekate'nin Şarkısı (Cüneyt İngiz) - 6/1/2010
  • İstanbul Hatırası (Cüneyt İngiz) - 6/1/2010
  • Dört Başı Mamur Kuruç (Tuncer Cücenoğlu) - 5/26/2010
  • Kıbrıs Yakındoğu Üniversitesi'nin Yeni Tiyatrocu Adayı Mezunları (Üstün Akmen) - 5/26/2010
  • Bir Yaz Gecesi Rüyası ve KOÜ SSB (İhsan Ata) - 5/24/2010
  • Türkiye'de Kadın Olmak ile Dünyada Kadın Olmak Arasındaki Fark Nedir? (Asmin N. Singez) - 5/24/2010
  • Münchner Kammerspiele - Dava - Kafka- 17.Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali (Melih Anık) - 5/24/2010


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    5 Kasım'den itibaren her PERŞEMBE Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    Şehir Tiyatroları, Özel Tiyatrolara Kasım Ayında da Sahnelerinde Yer Veriyor
    oyun atölyesi'nde yeni sezon başlıyor...

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |