| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
Sayın Akmen!
Ersan Uysal



Siz eleştirmen misiniz? Yoksa oyuncu, rejisör, psikanalist misiniz? Sözlerim küçük görme anlamı içermiyor. "İyi Geceler Anne" oyunu hakkında yazdıklarınızı okuyunca, bir çırpıda o soruları sormak geldi aklıma.

"...narsistik nesne seçimi, kişinin hayali yada gerçek anlamda kendine benzeyen yönleri olması nedeniyle nesneyi  seçmesi söz konusu ediliyor. Analitik nesne seçimi ise kendine benzemeyen birini ifade ediyor .." buyuruyorsunuz.

Biz de bilimsel makalelere bakıyoruz:

İngilizce anaclitic, anaclisis. Türkçe anaklitik, anakliz. Tanım Freud'un, yaşamın ilk döneminde cinsel içgüdülerle öz-koruyucu içgüdüler arasındaki ilişkiyi anlatmak için kullandığı bir terim. Bebeğin organik ihtiyaçlarını karşılamak için ihtiyaç duyduğu annesiyle olan ilişkisinin, anaklitik bir ilişki olduğu söylenir (Anaklitik depresyon). Freud iki tür nesne seçimi varsaymıştır: Narsistçe ve anaklitik (bağlanmalı). Kişi kendisiyle gerçek veya hayali bir benzerlik temelinde bir nesne seçimi yaptığı takdirde buna narsistçe nesne seçimi denir. Kişi çocukluğundaki gibi kendisine benzemeyen birisine bağımlılık temelinde bir seçim yaptığı zaman ise anaklitik (bağlanmalı) nesne seçimi yaptığı düşünülür. Bu formüle göre eşcinsellik narsistik, karşı-cinsellik ise anaklitik nesne seçimidir. Buradan çıkan sonuç, erkeğin kadında annesini, kadının ise erkekte babasını yeniden bulduğudur. Freud, çocukluktaki bağımlılığı öz koruma içgüdüsünün bir dışavurumu olarak değerlendirdiği için, anaklitik nesne seçiminde cinsel tercih, öz-koruyucu içgüdünün belirlediği yoldan gerçekleşir.

Burada , (analitik-anaklitik) hatasından başka, görüşler de örtüşüyor.

“ Psikanalizin insani deneyimden hareket ettiği açık bir veridir. Bu çerçevede psikanaliz, analiz edilenin şahsi deneyimini esas alarak söyleminin ardındaki güdülenmelerin gizli bilinçdışı anlamını yorumlamaya çalışır ve bilindiği gibi yorum çalışması analitik sürecin temelini oluşturur. Bununla beraber Freud'dan beri psikanaliz bilinçdışı simgesel faaliyetin yorumlanmasıyla yetinmemiş daha teorik bir ikinci dile de; metapsikolojiye de ihtiyaç duymuştur. Bu ikinci düzeyde insanın ruhsal süreçleri natüralist bir şekilde ele alınır.”

Edith Jacobson’un görüşleri böyle. Peki siz NE demişsiniz?

“Yorum çalışmam, analitik sürecin temelini oluşturdu. Freud’dan beri psikanalizin bilinçdışı simgesel faaliyetin yorumlanmasıyla yetinmediğini, daha teorik ikinci bir dile metapsikolojiye gereksinim duyduğunu yıllar öncesinden biliyordum. İkinci düzey olarak Jessie’nin ruhsal süreçlerini natüralist bir biçimde ele aldım...

Edith Jacobson şu satırlarınızı okuyunca, “Bu benim aklıma neden yıllar önce gelmedi?” diye dövünmüştür.

Simgesel-kültüralist ve teorik-natüralist safsatalarını atlayıp sadede geliyorum: Jessie’nin babasının intihar ettiğini ben NE metinde okudum NE de oyunda seyrettim. Bu olsa olsa eleştirinizi kendi bildiğiniz yönde geliştirmek isteğiniz olmalı: Öyle ya, Jessie’nin ruhsal sahneye salmak kolayınıza geldi. Yani :”Jessie babasına aşıktı. Babası intihar ettiğine göre yanına götürdü.” Bu DA bence Üstün Akmen’e yakışmadı.

Psikanalist misiniz sorumun yanıtı böylece ortaya çıktı. Gelelim Rejisör müsünüz? Sorusunun irdelenmesine:

Tiyatronun mutfağını bilir misiniz? Bu oyunu ele alalım. İki oyuncu, bir dramaturg, bir dekoratör, bir rejisör ve reji asistanları oturmuş aylar boyu kafa patlatmış, bir şeyler üretmiş.  Siz gelip oyunu seyrediyorsunuz ve Thelma’nın mutfak tezgahını sildiği bezle yerleri de silmesini kafaya takıyorsunuz. Belli ki hijyen merakınız sizi rahatsız etmiş. Ama aynı bezle yerlerden sonra tabak,çanak, bardak filân silinmediyse? Kaldı ki kız annesinin elinden daha sonra aynı bezi alıyor ve çöpe atıyor. Belki de o sırada not alıyordunuz DA görmediniz.

“Benim bulunduğum sahnelemenin final sahnesinde, Jessie odasına girip kapısına kilitledikten sonra, tabanca sesinin gelmesi gerekirken, sanırım silâh tutukluk yaptı ve ateş almadı.” diyorsunuz.

Bir eleştirmen olarak, silâhın patladığı bir oyun seyrettikten sonra eleştiri yapmanız doğru olmaz mıydı? Dahası “Patlamayan silâhın sorumlularını sorgulayamaz mıydınız?” Bu Şehir Tiyatrosu’nu yönetenlerin aymazlığı değil midir sizce? İki saatlik bir bunalım yaşanıyor ve yaşatılıyorve düğüm noktası bir patlayan silâh!

Kendinizi Thelma’nın yerine koyun: Oyununu silâhın patlaması üzerine kurmuş ve silâh patlamıyor ve Thelma sanki patlama olmuş gibi oyununu sürdürüyor. Oyuncu olmadığınız için o an oyuncunun çektiği azabı anlayamazsınız.

Anlamadığınız DA sonraki satırlardan ortaya çıkıyor:

“Thelma’nın kapıyı yumruklamasını,sesini,feryadını artırmasını NE yalan söyleyeyim yadırgadım, beğenmedim.”  dedikten sonra, “Gürültüyü artırmaya çalışmadı, ellerini kullanmadı, ayaklarını eşiğe vurmadı,eline geçirdiği metal cisimle yüzeye vurmadı, gözlerini kullanmadı, kapıya pencereye koşmadı, kapının kilidinden içeriyi görmeye çalışmadı, kulağının birini (sanki ikisini dayayabilirmiş gibi) kapıya dayayıp dinlemedi.”

Hem sesini feryadını artırmasını yadırgıyorsunuz  hem gürültüyü artırmadı diyerek, oyuncuya mizansen tarif edip rejisörlük yapıyorsunuz. Hadi canım sizde. Seyrettiğiniz oyun tuluat tiyatrosunda oynanmıyor ki oyuncu kafasına estiğini söylesin, o an aklına gelen mizanseni yapsın?

Bu yaklaşımınız bana bir oyunumu anımsattı: Geçmiş zaman, oyun komedi. Seyirciden olumlu tepki aldıkça, bayağılığa kaçmadan tuluat yapılıyor. Ama oyunda rejisörün ajanı var: Karısı. Ufak bir rol de ona vermiş deşifre olmasın diye. Rejisör bir gün hepimizi toplayıp cart curt ediyor. Tuluatı kesiyoruz, seyircide tıs yok.

Sizin Thelma’dan beklediğiniz tuluat buysa, boşuna beklemişsiniz, çünkü en ufak ayrıntı aylar öncesinden saptanmıştır.

Yine başa dönerek sözlerimi noktalayacağım: Jessie’nin psikosomatik bozuklukları olamaz mıydı?

Bu tür bedensel rahatsızlıkların ortaya çıkardığı ruhsal belirtiler arasıda, intihar tehdidi ve girişimi, depresyon, aşırı huzursuzluk, varsanılar, uyku bozuklukları, yönelim bozukluğu ve yapılacak tıbbi işleme izin vermeme belirtilmelidir. Maksat bit atmak, tabii kaşınana.

Kaşınmak dedim de, alkolü bıraktığım uzun bir süreçte, güneyde tatile gitmiştim. Her türlü haşaratın saldırısına uğradım. Davul gibi şiştiğimi gören bir avukat arkadaşım -rahmetli oldu- “Sen daha içme..” dedi. “Bak bana, yanıma bile sokulamıyorlar. Neden? “ “Rakıdan tabii” dedim gülerek. Rakılar düzelmiş, yavaştan ben de başladım.

Geçen gün aldığım şişenin üstünde şu dizeler vardı:
“Tanrım bir geçim kapısı açıver bana;
Kimseye minnetsiz yaşamak yeter bana;
Rakı içir, öyle kendinden geçir ki beni
Haberim olmasın gelen dertten başıma...”

Yarasın efendim...

Ersan Uysal
Oyuncu-Yönetmen (Haşa eleştirmen)
Tiyatrokeyfi.com


Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 239
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
Süt Kardeşler - Süheyl Behzat Uygur Tiyatrosu 2020
Atam Siz Rahat Uyuyun Gençleriniz Size Layık - Yıllar Sonra 'Satıcı'nın Ölümü' - Bir Büyük Sanatçı Argun Kınal'a Veda
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • Uçurtmanın Kuyruğu (Seyir Tiyatrosu) - 12/12/2006
  • Çıkmaz Sokak Çocukları (Seyir Tiyatrosu) - 12/12/2006
  • Anadolu da Tiyatro Var.… (Mahmut Hazım KISAKÜREK) - 12/12/2006
  • BÜYÜK AŞIKLARIN SONUCUSU (Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları) - 12/11/2006
  • KARAGÖZ, EVİNDEN ÇIKARTILDI (Mevlüt ÖZHAN) - 12/11/2006
  • YENİDEN "BİR DEMET TİYATRO" (Tuğçe BEKTAŞ ) - 12/11/2006
  • mutsuz olmak... (Funda ARZOĞULLARI ) - 12/11/2006
  • Tiyatronun Gerekliliği (Prof. Dr. Özdemir Nutku) - 12/10/2006
  • Veda-Bir Tarih Göçüyor (Avam Tiyatro) - 12/9/2006
  • Basına-Dergimize-Eleştiri Kurumuna Büyük Saldırı (Tiyatro...Tiyatro Dergisi) - 12/9/2006
  • Sayın Akmen! (Ersan Uysal) - 12/9/2006
  • 2006-2007 Tiyatro Döneminin Başında Hesaplaşmalar (Erbil Göktaş) - 12/9/2006
  • Öldün, Duydun Mu? (Altıdan Sonra Tiyatro) - 12/8/2006
  • Bülent Emin YARAR - Söyleşi (Tiyatro Keyfi) - 4/22/2007
  • Kemal Başar - Bu hantallıktan kurtulmamız gerek (Cevahir Evren) - 12/7/2006
  • Ne İdik Ne Olduk Tiyatro Topluluğu (İstanbul) - 12/7/2006
  • Raptiye Tiyatrosu (İstanbul) - 12/7/2006
  • Tiyatro Işık (İstanbul) - 12/7/2006
  • k.h.e.m Deneme Sahnesi (İstanbul) - 12/7/2006
  • Tiyatro Hayali Ve Organizasyon Hizmetleri (İstanbul) - 12/7/2006
  • Şirinler Tiyatrosu ve Organizasyon - Animasyon (İstanbul) - 12/7/2006
  • Tiyatro Prizma (İstanbul) - 12/7/2006
  • Beyaz Tebeşir Tiyatrosu (İstanbul) - 12/7/2006
  • Tiyatro Simurg (İstanbul) - 12/7/2006
  • Tiyatro Öteki Hayatlar (İstanbul) - 12/7/2006
  • Sarıyer Halk Eğitim Merkezi Tiyatro Topluluğu (İstanbul) - 12/7/2006
  • tiyatro siber animasyon org.gösteri hiz. (İstanbul) - 12/7/2006
  • Alternatif (Bursa) - 12/7/2006
  • Tiyatro Ekspres (Bursa) - 12/7/2006
  • Tiyatro Sır (Bursa) - 12/7/2006
  • İktisat Oyuncuları Tiyatro Topluluğu (İzmir) - 12/7/2006
  • Gönüllü Tiyatro Topluluğu (İzmir) - 12/7/2006
  • Sapanca Kültür ve Tiyatro Topluluğu-SAKÜT (Sakarya) - 12/7/2006
  • Muğla Duvar Sahnesi (Muğla) - 12/7/2006
  • Sahne Bahane (Muğla) - 12/7/2006
  • Kocaeli Üniverisitesi Hereke Tiyatro Topluluğu (Kocaeli) - 12/7/2006
  • Hatay Amatör Sanatçılar Derneği Topluluğu (Hatay) - 12/7/2006
  • Adsızlar Tiyatro Ekibi (Bilecik) - 12/7/2006
  • Şeref Çetin Tiyatrosu (Balıkesir) - 12/7/2006
  • Bir Eskişehir Gezisi ve Tiyatro Anadolu (Barış KIRALİOĞLU) - 12/6/2006
  • Bug / Böcek (DOT) - 12/6/2006


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    17 Şubat'tan itibaren her PAZARTESİ Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    Hangisi Karısı, 5. Sezonunda!
    Istanbul Fringe Festival - Uluslararası Performans Sanatları Festivali (18-22 Eylül 2019)

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |