| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
Tiyatro Cef'in İlk Oyunu, İlerisi İçin Umut Vermiyor: Letafet
Üstün Akmen




Pop-Rock ve Blues tarzında türküler besteleyen-söyleyen bir sanatçımızdır Soner Olgun (1959). Kaan Erkam onlarca kez kendisiyle tanışmamı istemiş, ne yapmış ne etmişse olmamış, bugüne değin tanışamamışızdır. Evdeki CD’lerim (şimdilerde “yoğunçalar” diyorlar) arasında “Letafet” (1992), “Her Şey Değişmeli” (1994) ve “İyi Bayramlar” (1999) başlıklı üç albümü vardır ve her keresinde severek, keyiflenerek dinlerim. Aralarında, Nazım Hikmet’in “Davet”, Orhan Veli’nin “Anlatamıyorum”, Ümit Yaşar Oğuzcan’ın “Beni Unutma” şiirlerinden “mülhem” bestelerini sevmem ve de pek dinlemem. O da benim zevkim, ne edem?

Devlet Tiyatrolarımızın saygın oyuncularından Hüseyin Avni Danyal, Zerrin Ongan ile 2008–2009 sezonunun hemen başında Tiyatro Cef’i kurdu. “Hayırlı olsun” demek, onları yüreklendirmek elbette boynumuzun borcu. Zaten, oyunun sahnelerimizde daha ikinci ayı dolmadan dere, tepe, köprü aşıp giderek oyunu izlemem bu borç “kefalet”inin bir parçası. İlk oyun olarak, aynı zamanda Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Tiyatro/Dramatik Yazarlık Bölümü mezunu da olan, ancak bizim müzisyen olarak tanıdığımız Soner Olgun’a gitmişler, oyun sipariş etmişler. Daha doğrusu “Letafet”in öyküsünü yaz demişler, “Letafet”in öyküsü yazılmış, Murat Karasu da sahneye koymuş.

Soner Olgun, metni kâğıda dökerken her şeyin olduğu gibi, sevginin ve ilişkilerin de acımasızca tüketildiği günümüze kadın ağırlıklı bir bakışla ayna tutmayı amaçlamış. Unuttuğumuz hoşgörü, incelik, hoşluk gibi temalara göndermeler yapmak istemiş. Hazıra alışık; sevgiyi, hoşgörüyü, incelikli davranmayı, güvenmeyi rafa kaldırmış tüketim toplumunun altını çizmeyi hedeflemiş. Çaba sarf ederek, gerçekten hak ederek elde etmeyi kendisine zül sayan bir Tiki (Mert Yavuzcan) karakteri yaratmış. Tiki’nin karşısına “canı can yapan, candan öte sevgiler yaratabilmektir” diye(bile)n Derviş'i (Hüseyin Avni Danyal) oturtmuş. İkisini, gecelerden bir gecenin sabahına karşı bir sokak arasında rastlaştırmış. Günümüzde her şeyin, özellikle de sevginin ve ilişkilerin ne kadar acımasızca yok edildiğinin kanıtı olarak da Letafet’e (Zeynep Gülmez) imgesel ortamda can vermiş.

Şimdi konuyu özetleyivereyim: Oyun bir sokakta, kendisini "çöp toplayıcısı" olarak tanımlayan orta yaşlı adamın, barınak olarak kullandığı mekânında geçmekte ve oyunun tamamı bu ortamda oynanmakta. Bir baskın sonucu Letafet'in randevu evinden yakalanmadan kaçmayı başaran Tiki (delikanlının adı neden Tiki? Takıldım bu ada), kendisini kovalayan komiserden (Galip Erdal) kaçarken Dervişin barınağına sığınır. Derviş Tiki’yi polislerden saklar. Derken, Derviş ve Tiki arasında kişilik, aşk, yaşam, mülkiyet, para, aidiyet, babalık, cinsellik gibi kavramlar sorgulanmaya başlanır. Oyunda sorgulanan diğer mekânsa Letafet’in evidir. Komiser Tiki’yi ararken, Derviş'in bulunduğu sokağa gelir ve sürekli Letafet'ten, onun güzelliğinden, büyüsünden, evinin içinde dönen dolaplardan ve elinden kaçırdığı adamdan (Tiki) söz eder. Kaçan adam, sıradan bir zampara mıdır, yoksa evin ortağı mı? Komiser de Letafet'e oyundaki diğer iki erkek gibi yoğun tutkulu bir ilgi, aşırı istek (Derviş’in: “Letafet’in koynuna gireyim de/Öleyim dersin” şarkısı) duymaktadır. Derken, Letafet sahneye imgesel bir biçimde gelir. Bu geliş, üç erkeğin bilinçaltları kaynaklı mıdır yoksa gerçek midir? (Letafet’in: “Bu gece şehir bir hoş/Gönlüm sanki bir cennet/Elimde bir şişe/Yanımda Letafet//Şehir derin uykuda/Gecenin yarısında/Bense sabahlamaktayım/Letafet'in koynunda” şarkısı).

Sonuçta Soner Olgun düğümü çözer: Üçünün de Letafet’i aynıdır ve üçü de Letafet’tin gözlüğüyle kendilerine bakmaktadırlar. Diğer taraftan, Tiki'nin aşk hayatı sorgulanır. Tiki’nin karısı Sibel imgesel olarak çıkagelir (Sibel’i de Zeynep Gülmez canlandırmaktadır!). Tiki'nin karısı ile ilişkisine tanık oluruz. (Tiki’nin: “Sen var ya sen/
Ne güzel şeysin/Ömrüm, seni severek geçsin/Hem çok tatlı/Hem çok güzelsin/
Sen benim her şeyimsin” şarkısı). Sabahın ilk ışıklarıyla birlikte Tiki, kendisini birçok sorunuyla yüzleşmiş olarak duyumsar. Kaçmak için taksi aradığı yerden, bu kere müşteri bekleyen “boş” taksi geldiği halde ayrılmak istemez. Derviş, kendisinden yaşça küçük olan Tiki’ye bir şeyler öğretmiş, bazı gerçekleri göstermiş olmaktan dolayı mutludur. Yaşam sürer. (Yeniden Letafet’in şarkısı: “Bu gece şehir bir hoş/Gönlüm sanki cennet/Elimde bir şişe/Yanımda Letafet//Şehir derin uykuda/Gecenin yarısında/Bense sabahlamaktayım/Letafet’in koynunda”). Komiser çok yorulmuştur, üstelik kaçağı da yakalayamamıştır. Nöbeti bitmiştir ve evine dönmeye hazırlanır. Letafet’in üzerindeki giz perdesi gıdım aralanmaz (Letafet’in nedense Derviş ile ve de saksafon eşliğinde söylediği: "Ne kadar kazanırsan kazan,/ bütün kazandıkların olsa olsa kaybettiklerinin toplamı kadardır.//Sevişmek bir mucizedir,/mucizeler de ancak/hak edenler için vardır” şarkısı). Ve perde…

Bu konudan oyun çıkar mı? Bence çıkmaz! Ama başarılı rejisörlerimizden Murat Karasu “çıkar” demiş ki kolları sıvamış, “Letafet”i sahneye taşımış. Ben: “Bu metinden oyun çıkmaz,” derken tekstin oyun yazma tekniği açısından zayıflığını göz önüne alıyorum. Tamam, Soner Olgun’un yaratıcılığı, konuyu yakalamışlığı olabilir, ama oyun yazma tekniği yazara çözümlemede yol gösteren en önemli unsur. Tiyatro metninin neredeyse olmazsa olmazı… Bu iki öğe, yani yaratıcılık ve teknik birbirini tamamlamazsa olmaz, olamaz. Anladığım, Soner Olgun bir yazar olarak tiyatro tekniklerini, sahne yapısını, oyunculuğu, rejiyi falan bilmiyor. O zaman da seyrettiğimiz tiyatro olmuyor, seyredene tiyatro lezzeti vermiyor. Çok şey söylemek, içindekileri dışındakileri olduğu gibi anlatmak istiyor, olmuyor. Sistemi tartışmak istiyor, konuyu açamıyor. “Çöp Toplayıcısı Derviş” ile sistemle hesaplaşmış bir adamın portresini çizmeyi deniyor, iyi anlatamıyor. “Derviş” payesini metafor olarak kullanıyor, tamam da sonuca varamıyor. Eğretileme nedir, açılmadığı için anlaşılamıyor. Derviş’e: “Kazanıyoruz diye her şeyi kaybettik” dedirtiyor ya, esasında oyuncularla, yaratıcı kadroyla, teknik ekiple birlikte kendi de kaybediyor. Yeni oyun yazarları çıkmasını elbette destekliyoruz, ama böyle durumlarda emeklere yazık oluyor.

Dramaturg kullanmayan Murat Karasu, sözcelenmesiyle gelişiminin toplu tartımı iyi değil, hiç açıklanmayan metin içinde anlaşılan boğulmuş. Sahneleme, sadece herkesin anlamını kavrayabilmesi için temsilin havasını, çıplak sesle söylenen dört şarkıdan oluşan “cookie”leri vererek metnin sözcelenmesi değil ki! Kendi etmiş, kendi bulmuş Murat Karasu’nun, söyleyecek sözüm yok. Gene de sahneye koyarken, içinde sözlü olanla, sözlü olmayan arasındaki alışverişi iyi ayarladığını söyleyeceğim. Dramatik döngüde keşke, bir de bunalım ile umudu, alçalma ile iyileşmeyi birbiri ardına sıralasaymış diyeceğim, başka da bir şey demeyeceğim.

Zuhal Soy’un dekoru olabildiğince yalın... Sokak lambası, tekerlekli çöp toplama torbası, çöp “container”i, musluklu su bidonu, falan… Zuhal Soy imzalı kostümlere gelince, Derviş’in pırıl temiz, neredeyse kolalanmış “mertebede” ütülü gömleğine, tertemiz uzun donuna değinmeden edemeyeceğim. Çöpte bulunmuş birinci el gitara ve de yeni parlatılmış saksafona da… Yakup Çartık’ın ışıkları bu kere de kusursuz da, Sibel’in evlilik öncesi geldiği ve Tiki ile Derviş’in birlikte Sibel’i yanıtladıkları tabloda, neden ışık değişimi olmuyor, doğrusu anlayamadım. Cihan Yöntem’in koreografisi “yeterli”. Soner Olgun’un şarkı sözleri değil, ama ezgileri güzel.

Oyunculardan Mert Yavuzcan’ın coşku ve duyu belleği daha da gelişmeye müsait. Tiki’nin coşkularını seyirciye iyi yansıtıyor. Zeynep Gülmez, Oyun Atölyesi’nde izlediğim “Cimri”deki Mariane tiplemesi ertesi “eleştirmen amca” olarak söylediklerime sanırım “itibar” etmiş, Donkişot yapımı “Karmakarışık”ta Suzan Phillippe’yi belirginleştirmiş, sesinin parametrelerini değiştirme sanatında başarıya ulaşmıştı. “Letafet”te Letafet olarak bütünlük yanılsaması yaratan doğalcı oyunculuğunu alkışlayacağım, ama birinci perdedeki yüksek ses kullandığı tablolarda oyunculuğunun psikolojik ve davranışsal işaretlerden yoksun kaldığının da altını çizeceğim. Galip Erdal, Komiser’e başarıyla can veriyor. Hüseyin Avni Danyal ise oyunu sırtlayıp götürüyor.

Kimse alınmasın, darılmasın, kırılmasın; ama bu satırların yazarı, üzülerek söylüyor, böylesine cılız oyunlarda ısrarcı olunursa Tiyatro Cef’in ilerisini pek aydınlık görmüyor.

Üstün Akmen
Evrensel Gazetesi


Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

KEREM GUL - ( 7/3/2012 )
20 yıldır tıyatro ıle ugrasıyorum.. zerrın hanımla facede tanıstık sızlerın yanında kucukte olsa bulunmaktan seref duyarım

Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 875
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
'Ağaçlar Ayakta Ölür' - Nevra Serezli ve Tiyatro Kare (Füsun Akmen Balkaya)
Atam Siz Rahat Uyuyun Gençleriniz Size Layık - Yıllar Sonra 'Satıcı'nın Ölümü' - Bir Büyük Sanatçı Argun Kınal'a Veda
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • Aşk (İçin Her Şeyi Yaparım Bunu Yapmam) ve Tanrıların Şafağı (Üstün Akmen) - 4/5/2009
  • Adana Devlet Tiyatrosu'nda Modern Pygmalion Öyküsü: Rita (Üstün Akmen) - 4/3/2009
  • Zaten Aktör Dediğin Nedir Ki? (Fatih Ermiş) - 4/3/2009
  • Padişahın Dadısı Korku Olunca Başına Neler Gelir: Deli İbrahim (Üstün Akmen) - 4/1/2009
  • Kırmızı Pazartesi (Fatih Ermiş) - 4/1/2009
  • Yaşamın Sesi (Tuncay Özinel) - 3/31/2009
  • Nazım Hikmet'in Sırtından Para Kazanılır Mı, Oy Mu Çalınır? (Üstün Akmen) - 3/30/2009
  • Geç Kalmış Değilsiniz (Mehmet Çetinkaya) - 3/30/2009
  • 6. Koğuş - Adana Devlet Tiyatrosu (Ahmet Olcay) - 3/30/2009
  • Yalancılar Koğuşu (4-7 kişilik oyun) (Abdurkadir Bal ) - 3/30/2009
  • Tiyatro Cef'in İlk Oyunu, İlerisi İçin Umut Vermiyor: Letafet (Üstün Akmen) - 3/29/2009
  • Yaban Ördeği ve İbsen Üzerine Kısa Bir İnceleme (Öznur Çetin) - 3/28/2009
  • Marx’ın Dönüşü – Dostlar Tiyatrosu (Selin Seyhan/Funda Sancar) - 3/28/2009
  • Dünya Çocuk ve Gençlik Tiyatrosu Uluslararası Bildirisi (Roberto Frabetti) - 3/28/2009
  • 27 Mart 2009 - AKM Önündeki Konuşma Metni (Nedim Saban) - 3/28/2009
  • Dünya Tiyatro Günü (Yurdagül Yurtseven) - 3/27/2009
  • Tiyatroyu da Tiyatrocuları da Seviyorum (Nuran Becerikli) - 3/27/2009
  • Yakın Doğu Üniversitesi, 27 Mart Dünya Tiyatro Bildirisi (Hilmi ÖZEN) - 3/27/2009
  • 27 Mart 2009 Dünya Tiyatro Günü Bildirisi - Augusto Boal (Augusto Boal) - 3/26/2009
  • 27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nde HADİ ÇAMAN'A MEKTUP (Rengin Uz) - 3/26/2009
  • Yeşim Özsoy Gülan'ın Sessizleştirilen Topluma Tepkisi: Noter (Üstün Akmen) - 3/25/2009
  • Böyle Sansür Görülmedi! - 2009 Sansür Yılı (Kemal Oruç) - 3/25/2009
  • Eskişehir Günlükleri - Kendi Gök Kubbemiz (Rıfkı Demirelli) - 3/24/2009
  • Yeni Bir 27 Mart... (Orhan Aydın) - 3/24/2009
  • Marx’ın Dönüşü – Dostlar Tiyatrosu (İsmail Can Törtop) - 3/23/2009
  • Bursa Şehir Tiyatrosu'nda Deli İbrahim Oyunu (Özlem Günal) - 3/23/2009
  • Trabzon Devlet Tiyatrosu'ndan Beklenen Oyun: Rumuz Goncagül (Fatma Babuşçu) - 3/23/2009
  • Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi (Nedret Güvenç) (Nedret Güvenç) - 3/22/2009
  • Aşkı Yaşamak İçin Zaman Asla Geç Değildir: Bana Bunu Yapma (Üstün Akmen) - 3/21/2009
  • 27 Mart Dünya Tiyatro Günü Bildirisi (Yılmaz Onay - Nâzım Hikmet Kültür Merkezi) (Yılmaz Onay) - 3/20/2009
  • Kabaret - İstanbul Şehir Tiyatroları (Ayşe Müge Gerdan) - 3/20/2009
  • Türkiye Tiyatrolar Birliği Dünya Tiyatro Günü Bildirisi (Temel Demirer) - 3/20/2009
  • Azerbaycan -Oyun- Çocuk Tiyatrosu Dünya Çocuk ve Gençlik Tiyatroları Günü Kutlaması (Rasim Aşın) - 3/20/2009
  • İletişimsizlik Düşanının Bilinmez ve Görünmez Rengi: Bayrak (Üstün Akmen) - 3/18/2009
  • Şafak Türküsü (Yurdagül Yurtseven) - 3/18/2009
  • Finansman Canavarı (Mehmet Çetinkaya) - 3/17/2009
  • Susmayın... (Orhan Aydın) - 3/17/2009
  • Tek Kişilik Şehir - Ankara Devlet Tiyatrosu (Ahmet Olcay) - 3/17/2009
  • Sıradışı Yazarın Sıradanlığı: Troyalı Kadınlar ve Dünyalar Savaşı (Üstün Akmen) - 3/15/2009
  • Gençlerin Tiyatro İhtiyacı ve Mücadelesi (Kerem Kıtay) - 3/15/2009
  • Azerbaycan Üç Nokta Gazetesi Köşe Yazarı Prod. Dr. Vagıf İbrahimoğlu'ndan Türk Dünyasına Sesleniş (Vagıf İbrahimoğlu) - 3/15/2009


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    5 Kasım'den itibaren her PERŞEMBE Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    Şehir Tiyatroları, Özel Tiyatrolara Kasım Ayında da Sahnelerinde Yer Veriyor
    oyun atölyesi'nde yeni sezon başlıyor...

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |