| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
Para Uygarlıksa, Uygarlık da Paradır: -Alışveriş ve S***ş-
Üstün Akmen




DOT, tiyatroya karşı izleyicinin, sanatçının ve hatta eleştirmenlerin karmaşık duygular içinde olduğu bir dönemde, 2005 yılında kuruldu. Murat Daltaban’ın da dediği gibi (Bkz: “Suratına Tiyatro”-Aleks Sierz / Mitos-Boyut Yayınları, Ekim 2009, Sayfa 9) o günlerde seyirci seyirciye, sanatçı sanatçıya, hatta seyirci sanatçıya kuşkuyla yaklaşıyordu. DOT, gerçek bir şaşkınlık yarattı. Seyircinin ve sanatçının alışık olmadığı bir mekân tasarımında, hiç alışık olunmadık oyunlar sahnelemeye başladı. Günümüze gelindiğinde, DOT’un artık kendi seyircisi, kendi çekirdek kadrosu oldu oluştu, beklenenden daha hızlı büyüdüğü görüldü, gözlemlendi.

DOT, 2009–2010 sezonunun ikinci oyunu olarak, Britanya kökenli “in-yer-face” türünde 1996 yılında Mark Ravenhill tarafından kaleme alınmış, dünyanın çeşitli ülkelerinde gösterimleri olmuş bir eseri “Shopping & F***ing / Alışveriş ve S***ş”i sahnelemekte. DOT, bugüne değin 2005–2006 sezonunda 5, 2006–2007 sezonunda 1, 2007–2008 sezonunda 3 ve bu sezon “Alışveriş ve S***ş”den önce de 1 “in-yer-face” türü oyuna imza attı. Bu oyunların tamamına yakınını ve hatta 2008–2009 sezonunda dotbilsarda projesi olarak oynanan ve gene Mark Ravenhill’in 16 kısa oyunundan oluşan “Vur/Yağmala/Yeniden”i dahi seyretmiştim, ama bütün oyunların “ağababası” saydığım “Alışveriş ve S***ş”, iliklerime en fazla işleyeni oldu. Sarsıldım, oradan oraya savruldum, şuradan buraya fırlatıldım, silkelendim, tokat yedim, rahatımı huzurumu yitirdim, tedirginleştim, ama ne yalan söyleyeyim gözümü kırpmadan izledim. Gene itiraf edeyim ki, diğer oyunların aksine bu kez oyunun kimi bölümlerinde gülümsedim.

Şimdi “in-yer-face” olayını biraz olsun açabilmek, “bilenler bilmeyenlere anlatsın” dememek için bir alıntı yapmak zorundayım. Aleks Sierz, yukarıda andığım kitabında (Sayfa 21) şöyle diyor: “… Tiyatro nasıl bu denli şoke edici olabilir? Temel neden canlı olmasıdır. Tabular bireysel tenhalarda değil gözler önünde yıkılır. Gerçek zamanda, gerçek kişilerin sizden yalnızca birkaç metre uzaklıkta canlandırdığı oyunu izlerken, sadece tepki verdiğinizi görmekle kalmaz, diğer insanların da tepki verdiklerini ve sizin tepkilerinizin farkında olduklarınızı bilirsiniz. Yalnız başına okurken tahammül edilebilir bulduğunuz konular, kamuya açık alanda gösterilince birden çok heyecan verici olabilir. Cinsellik gibi kişisel konular, sahne üzerinde utandıracak kadar özel ve gizli şeyler olarak durabilir. Bir oyun metnini okurkenki mesafeli duruşla kıyaslandığında, cüretkâr bir oyunu karanlıkta, bir grup insanla çevriliylen izlemek etkileyici bir deneyim olabilir. Tabular kamuya açık alanda yıkıldığında, izleyiciler suç ortağı tanıklara dönüşür...”

Evet, böyle diyor Sierz. Hak vermemek elde değil, zira 1996’da Royal Court'da sahnelenen ve Mark Ravenhill’in ilk uzun oyunu olan “Alışveriş ve S***ş”de sahnede özellikle yapılmaması gerekenleri yaptırmış Murat Daltaban. Mark (Serkan Altunorak), birinci tabloda böğüre böğüre kusuyor, üçüncü tabloda Lulu (Ece Dizdar) sutyenini çıkarıyor, Robbie (Tuğrul Tülek) tüm oyun boyunca en yakası bağrı açılmamış küfürleri ediliyor, Gary (Cem Özeren) cinselliği sizin-benim bilmediğimiz ya da bilip de dışa “faş” etmediğimiz boyutlara indirgiyor. Kim ne derse desin (ki sözüm eleştirmen ağabeylerime, kardeşlerime, ablalarıma, bacılarımadır) Sarah Kane’in “Blasted” başlıklı oyunundan sonra, Ravenhill’in ezber bozan “Alışveriş ve S***ş”ini çağdaş tiyatro için bir dönüm, hatta zirve noktası olarak kabul etmek gerekiyor.

“Alışveriş ve S***ş”, esasında gündelik yaşamımızdaki şiddeti korkutucu bir biçem içinde anlatan ve sadizminin marksizm ile yoğrulmasından elde edilmiş bir kara komedi. Ravenhill, oyunun çatısını hızla geçilen ve seyirciyi şaşırtan 14 tabloda, öfkeli ve hınzırca komik diyaloglarla kurmuş. Giderek, komedi ile çirkinliği kafa kafaya birbirine vurduruyor. Kahkaha attırarak ya da gülümseterek seyirciyi avucunun içine alıyor, sonrasında yaşadığımız dünyanın acımazlığının içine soğukkanlı bir biçem içinde salıveriyor.

Oyunun tanıtımındaki: “… Uyuşturucu, seks, bağımlılık, bağlılık, aidiyet, alışveriş, televizyon, aşk, aile… Hepsi ürkütücü bir biçimde iç içedir. Ravenhill’in sözü oldukça basittir aslında; ‘Artık insanlık, satılık’” deniliyorsa da, satılık olan insan ve insanlık hedefi, 14. tablodaki: “Para medeniyettir, medeniyet para” tümcesiyle vuruluyor.

Aslıhan Erguvan imzalı oyunun video tasarımı başarılı... Alaz Köymen’in ışık tasarımında da eleştirilecek pek bir şey yok. Ece Dizdar’ın çevirisi iyi, ama keşke “muhafazakâr” yerine “bağnaz”, “medeniyet” yerine “uygarlık” sözcüklerini kullansaydı ve de biraz daha dikkat ederek: “Bir tane karanlıktan geçiyoruz” gibi Türkçe hatalarını ayıklayabilseydi! Oyunu yöneten Murat Daltaban’a gelince: Ravenhill’in düz anlatımını rejisinde bu kere de olabildiğince destanlaştırdığını söyleyeceğim. Ravenhill’in 14 tabloda peş peşe anlattıklarına bu kere de etkileyici özellikler katmış. Müthiş bir iç dinamizm yaratmış. Gene kutlanacak bir iş çıkarmış.

Size gelince benim Saygın Okurum; dili “müstehcen” olan, karakterlerinin “tabusal” konuları delik deşik ettiği, sutyenlerini çıkarttıkları, pantolonlarını indirdikleri, erkek erkeğe cinsel ilişkilere girdikleri, cinsel ilişkiye girdikten sonra birbirlerini küçük düşürdükleri, hoş olmayan duygularını denedikleri, derken aniden vahşileştikleri, olamazcasına cesur, tipik bir in-yer-face (suratına tiyatro) izleyebilecek kadar cesursanız “Alışveriş ve S***ş”i izlemeniz, tiyatro sanatında artık normal tiyatro sınırlarının aşıldığını kabullenmeniz gerekiyor.

Bana ne cesaretinizden mesaretinizden, kime ne normal tiyatro sınırlarının aşıldığını kabullenmenizden, sizi bir tarafa bırakırsam, oyunculardan Ece Dizdar’ın, manevi annesi çok değerli oyuncu Hatice Aslan’dan “yüksek sesle konuşma”, “bağırma” dersi almasını önereceğim. Ece Dizdar’ın derhal düzeltebileceğine inandığım, bu kusur sayılamayacak “eksiği” dışında, canlandırdığı Lulu karakterine uyumunun mükemmel olduğunu vurgulayacağım. Özellikle 10. Tabloda, “Özel Arkadaşlık Hattı” bölümünde Robbie (Tuğrul Tülek) ile harikalar yarattıklarını söyleyeceğim. Keza aynı ikilinin, 12. Tabloda da (yemek ısrarı) çok iyi olduklarının altını çizeceğim. Mark’ta Serkan Altunorak’ın ve Gary’de Cem Özeren’nin 7. Tablodaki performanslarını başlı başına görülmeye değer bulduğumu ifade edeceğim. Brian’da İbrahim Selim’in, özellikle 9. Tabloda (viyolonsel çalan çocuk) oyunculuğuyla göz doldurduğunu belirteceğim.

Evet Efendim… Ece Dizdar, Tuğrul Tülek, Serkan Altunorak, İbrahim Selim, Cem Özeren birer birer ve hep beraber kusursuzlar. Oynarlarken, öncelikle bir eylem gerçekleştirmesini biliyorlar. “Eee, ne var bunda? Bu söylediğin, oyunculuğun abc’sinde var,” demeyin lütfen. Onlar, gerçekleştirdikleri eyleme bir neden de yaratabiliyorlar. Yani karakteri bir güzel gerekçelendiriyorlar. Gerekçe olarak yarattıklarından heyecanlanıyorlar, heyecanlarını devindiriyorlar, eylem ve duyguyu karaktere yamamıyorlar, karakterin içine sindirtiyorlar. Örnek mi? 12 tabloda dörtlünün kavgası, Lulu’nun onları ayırma çabası… Yaşamda gözlemledikleri unsurları ele alarak, olağan koşullar altında kişisel yaşamlarında başvurmadıkları, başvurmayı akıllarından bile geçirmedikleri nitelikleri oyunculuklarına katabiliyorlar. Sahnede yaşananların yarattığı gerilimi besliyorlar.

Amaaan! Fazla konuşturmayın beni!

Çok iyi oynuyorlar.

Üstün Akmen
Evrensel Gazetesi


Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 428
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
'Ağaçlar Ayakta Ölür' - Nevra Serezli ve Tiyatro Kare (Füsun Akmen Balkaya)
Atam Siz Rahat Uyuyun Gençleriniz Size Layık - Yıllar Sonra 'Satıcı'nın Ölümü' - Bir Büyük Sanatçı Argun Kınal'a Veda
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • Konya Devlet Tiyatrosu'nda Tomris Çetinel Resitali: Gılgameş (Üstün Akmen) - 3/10/2010
  • Bu Sezonun Bir Başka Shakespeare Kolajı: Aşk Sözleri (Üstün Akmen) - 3/5/2010
  • Shakespeare'den Alıntılar ile -Bana William Deyin- (Dündar İncesu) - 3/5/2010
  • Karagöz Türkiye'ye Çin'den mi geldi? (Özcan Buze) - 3/5/2010
  • Tiyatroma Dokunma (Nedim Saban) - 2/24/2010
  • Bırakın Yıldızlar Avuçlarında Kalsın... (Rengin Uz) - 2/24/2010
  • 100 Yazıda Düşüncelerimi Paylaştım – Eleştiren, Eleştirmen (Melih Anık) - 2/17/2010
  • Sadri Alışık Tiyatrosu'ndan Bir Orhan Kemal Klasiği: 72. Koğuş (Üstün Akmen) - 2/17/2010
  • Seni Seviyorum Diyecek Kadar Sarhoş oldunuz mu hiç? (Pınar Çekirge) - 2/15/2010
  • Bu Oyuna Gelmeyin (Nedim Saban) - 2/15/2010
  • Para Uygarlıksa, Uygarlık da Paradır: -Alışveriş ve S***ş- (Üstün Akmen) - 2/10/2010
  • Ruhundan Tramvay Geçen Adam (Metin Boran) - 2/4/2010
  • Fuck Buddy Aranıyor, GAF'ta Oynuyor (Dündar İncesu) - 2/4/2010
  • İstanbul Devlet Tiyatrosu - Profesyonel - Parantez İçindeki Hayatlar (Melih Anık) - 2/1/2010
  • Sahi erkeklerin vicdanları neden temizdir? (Pınar Çekirge) - 2/1/2010
  • Ölmemiş Bir Sanatçının Cenazesinin Düşündürdükleri (Nedim Saban) - 2/1/2010
  • Devrimin Ayak İzlerini Küba'da Sürmek... (Üstün Akmen) - 1/29/2010
  • Ezilenlerin Kısık Sesi - Hizmetçiler (Cüneyt İngiz) - 1/29/2010
  • Vanilyalı İlişkiler ve Küba'nın Havanası'ndan Genco Erkal Resitali (Üstün Akmen) - 1/28/2010
  • Ümraniye Kültür ve Sanat Merkezi'nde Çocuk Tiyatrosu (Ceren Okur) - 1/28/2010
  • Doğum Günüm Bugün (Yurdagül Yurtseven) - 1/26/2010
  • Öfke kusan bir -Şölen- (Rengin Uz) - 1/26/2010
  • Kendisi ile Zenginleşecek bir Oyun: Resmi Geçit - Semaver Kumpanya (Melih Anık) - 1/24/2010
  • İBBŞT Çocuk Tiyatroları Birimi'nden Örnek Bir Oyun: Kazuu (Ceren Okur) - 1/24/2010
  • İstanbul 2010 Kültür Başkenti Üzerine Yazı-Yorum (Yurdagül Yurtseven) - 1/22/2010
  • Böyle Oyunlarla Seyirciye Yazık Ediliyor: Fesleğen Çıkmazı (Üstün Akmen) - 1/20/2010
  • Muhsin Ertuğrul Tiyatrosu'nun açılışında Muhsin Ertuğrul'u öldürdüler! Nasıl mı? (Nedim Saban) - 1/19/2010
  • Ergün Işıldar'dan Gizli Oturum (Sartre) - İ.B.B.Şehir Tiyatroları (Melih Anık) - 1/18/2010
  • Muhsin Ertuğrul-Nazım Hikmet-Memleket-Millet (Yurdagül Yurtseven) - 1/18/2010
  • Hakan Gerçek Güneşe Uçuyor, Uçarken Düşmüyor: Van Gogh (Üstün Akmen) - 1/18/2010
  • Özür Dilerim Başkanım (Nedim Saban) - 1/14/2010
  • Nemanız Az Mı Geldi? (Arif Akkaya) - 1/14/2010
  • Pornografi: Sıradan İnsanlar, Karmaşık İlişkiler… (Rengin Uz) - 1/14/2010
  • Haluk Bilginer ve 7 (Şekspir Müzikali) (Yurdagül Yurtseven) - 1/14/2010
  • Sokağa Çıkma Yasağı (Metin Boran) - 1/14/2010
  • İBBŞT Çocuk Biriminden Bir Oyun: Benim Arkadaşım Yok (Ceren Okur) - 1/14/2010
  • İskender Pala'nın Yalnızlığı - Katre-i Matem (Hülya Karakaş) - 1/11/2010
  • Belediye tiyatrolarına baskı dinmiyor! Afyon tiyatrosuz kaldı! (Nedim Saban) - 1/7/2010
  • Yanılgılar prensi İskender Pala! (Kemal Kocatürk) - 1/7/2010
  • Ödenekli Tiyatroların Ödeneksizleştirilmesi (İskender Pala Yaklaşımına Bakış) (M. Ergün Işıldar) - 1/7/2010
  • İhsan Devrim'in Ardından... (Moderatör) - 1/6/2010


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    5 Kasım'den itibaren her PERŞEMBE Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    Şehir Tiyatroları, Özel Tiyatrolara Kasım Ayında da Sahnelerinde Yer Veriyor
    oyun atölyesi'nde yeni sezon başlıyor...

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |