| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
İBBŞT'da Yeni Yönetmelik, -Kabahatin Çoğu Senin Canım Kardeşim-!
Melih Anık



On gün İstanbul’dan uzakta ve tiyatronun olmadığı İran’da idim. Dönüşümde baktım ki İstanbul Büyük Şehir Belediyesi tiyatroyu “zaptı rapta almak” için “darbe” yapmış, yeni bir yönetmelik çıkarmış, tiyatrocular ayakta, “siperdekileri” göremiyorum henüz.

İran’da tiyatro “yok” sayılıyor ama tiyatrocu yetiştirmekte olan pek çok okul varmış. Tiyatrocu olanlar ise tv dizilerinde ve sinemada çalışıyor. Bazısı da yönetimin bildirilerine seslendirme yapıyor olmalı. Neden “yok” diye sorduğumda yerel rehber “halk tiyatro sevmiyor” dedi bana. Sadi’nin, Hafız’ın, Hayyam’ın, Firdevsi’nin halkı tiyatro sevmiyor olabilir mi? Ama açıkça söylenmese de bunda kadınları sahneye çıkarmama anlayışı kadar İran yönetiminin camii dışında “canlı” yapılan bir “toplanma”dan çekinmesinin de rolü var gibime geldi. İnsanları bir araya getirmemek asıl amaç ve marifet sayılıyor herhalde. Muhtemelen onlar da biliyor tiyatronun “gücü”nü. Son tahlilde tiyatro’da bir “toplantı” ama “değiştiren” bir toplantı! İBB, bir “âmir” gözetiminde tiyatro yapılsın istiyor, tiyatro “okul” ya ihtimam(!) ondandır!

İBB Başkanı Mimar Kadir Topbaş, antik çağlardan beri insanlığın “toplanmak” için ne amfitiyatrolar yaptığını bilmez mi hiç! Bilir de o artık “mimar”dan çok daha önce bir politikacı ve “tiyatro”yu da “kurtarmak” isteyen seçmenleri var! Neden “kurtarmak” derseniz bunun cevabı “esaretten”(?) de olabilir, “bir kaleyi daha ele geçirmek”(!) ya da “ananelerimize bağlı tiyatro icra etmek”(!) de olabilir. İyi de talip olanlar hazır mı yoksa yapa yapa mı öğrenilecek? Yoksa “hazır” olanları “kullanırız” mı diyorlar?

Selâhattin Yusuf, “140 karakter içinde”, “Tiyatro, Muhsin Ertuğrul’cu bönlüğünü ve ataletini sürdürüyor” diye yazmış. Selâhattin Yusuf “içinde belli bir duyarlık, bir hakikat nüvesi olmasına rağmen” (http://www.itusozluk.com/goster.php/selahattin+yusuf ) nedense inançları üzerine dünya tanımlamaya çalışan biri hissini uyandırıyor bende ama belli bir kesimi anlamak için rastlarsam tv’de dinlediğim kişilerden biri. Anlaşılan tiyatro olsun ama “bön” ve âtıl” olmasın istiyor. Daha önce Beşir Ayvazoğlu da “Muhsin Ertuğrul’un Ruhu” başlıklı yazısında durumu ortaya koymuştu ve “Türkiye'de kendilerini 'aydınlanmacı' zannedenlerin bu salonları halkın adam edildiği 'kutsal' mekânlar olarak dayatmalarıdır.” “…. kelimenin tam mânâsıyla bir Tek Parti devri adamı olan Muhsin Ertuğrul'un ruhunun tiyatro ve konser salonlarında hâlâ mütehakkimane gezindiğini gösteriyor” diye aslında bir kesimin düşüncesine tercüman olmuş ve “yön”ü göstermişti. Yazısındaki iyi taraf “aydınlanmacı”lığı olumlaması. O da “aydınlamacı” bir tiyatro istiyor(!) Genel olarak seyircinin ve bu meyanda kendi okuyucularının da tiyatroya ilgisinin çok olmadığı bilinmekte iken, gerek Yusuf gerekse Ayvazoğlu’nun bu konu üstüne eğilmelerini bir “yönlendirme” olarak “okumak” da mümkün, yâni bir anlamda tiyatro üzerinden geçmişi hatırlatma ile geleceğe yön verme, kanaat oluşturma. Her ikisinin de Muhsin Ertuğrul’u seçmeleri bir tesadüf olabilir mi?

Muhsin Ertuğrul’un şahsında eleştirilen, “doğru bildiğini yapmak”tır kısaca. Yusuf buna “bönlük” demiş, Ayvazoğlu ise “mütehakkimane” sözcüğü ile ifade etmiş. Öte yandan bu ifadelerin altında “öteki”nin görüşünün alınmaması iması da hissediliyor. “Öteki” kim? “Muhsin Ertuğrul usulü aydınlamacılığın” karşı hedefinde olduğu ya da “birileri” tarafından “adam edilmesi gerektiği” şeklinde “takdim” edilenler. Ayvazoğlu “tek parti”yi lafın içine sokarak CHP’ne de bir gönderme yapıyor. Zira sanırım okuyucusu bu jargonu anlıyor ve seviyor. İfadedeki tablo açık: bir kesim,(Jakobenler?) halkın isteklerini dikkate almadan, ki bunların inanç bazlı talepler olduğu ima ediliyor, tiyatroyu “kutsallaştırararak” gerçek “kutsal”ı değersizleştirmiştir. Dikkat edilirse “aydınlanmacı-sözde aydınlanmacı” ve de “tahakküm eden ve edilen” ayrımları çok net ve bence işin temeli de bu algıda. İşte bu nedenlerle “halkın vergileri ile yaşayan” İBBŞT, “abuk subuk”(?) oyunlar yerine “vergi”sini ödeyen “halkın istediği” denilen oyunları sahneleyerek görevini yerine getirmelidir ve bu arada kendine getirilmelidir. Tiyatroyu düşündüğümde “o” tiyatroyu yapacak olanları da merak ediyorum doğrusu. Zira tiyatro niteliği gereği muhaliftir ve ileri bakar, salt “inanç” bazlı yapılamaz, “akıl”sız olamaz, hele hele tiyatronun, yönetenlerin ve de halkın istediğini sahnelemek gibi bir görevi yoktur. “Sahnedeki oyun, hayatı fark etmemizi sağlar, hayatı daha iyi okumamıza yardım eder, hayata ilişkin pratik yaptırır.” Yani gösterir, uyarır, uyandırır. Ayrıca ”vergisini ödeyenler” içinde farklı düşüncede olanlar var, onların istekleri ne olacak? Bu kez de onlara “tahakküm edilmiş” olmayacak mı?

Bence Muhsin Ertuğrul, Türk Tiyatrosu’nun zirvesidir. Ülkemizde kökü derinlerde olmayan bir sanatın bugünlere gelmesinde onun rolü çok büyüktür. Herşeyden önce “tiyatroyu sahiplenmeye çalışan” herkes ama HERKES bu saptamayı görmek durumundadır. Bu ifade bir “tutturma” değildir gerçeğin ifadesidir ve olsa olsa “bön, mütehakkim” tespitleri ayarındadır. Zira Muhsin Ertuğrul ve o “ruhu” taşıyanlar olmasa İran’a benzer şekilde, “tiyatro” bu yani “paylaşılamayan” durumunda olmazdı. Bir bakıma bugün tiyatro üzerinden bu kadar mücadele yapılıyorsa, o da Türkiye’de tiyatronun VAR olmasından dolayıdır. “Var” olan tiyatronun “baba”sı da Muhsin Ertuğrul’dur, “doğru bildiğini okuması” da “aydın” olmanın bir gereğidir, “bönlük” değil!

Peki tiyatroyu SAHİPLENME çabalarının nedeni nedir?

Ülkemizde yılda topu topu bir buçuk milyon seyircisi(ve daha da az seçmeni) olan (İBBŞT’da yaklaşık yüz bin seyirci mi?) tiyatronun yönetiminde söz sahibi olmak için verilen bu kadar uğraşın amacı nedir? Başına atanan “öğretmen” ile yapılmayan ne yapılacaktır? Hangi repertuvardan, hangi oyunlar, nasıl sunulacaktır? “Öyle” yapılırsa nasıl bir repertuvar oluşacaktır? Ona "tiyatro" demek mümkün müdür? Zaten sayısı çok az olan “aydınlanmacı” seyirci ile ayakta duran tiyatro için ne yapılacaktır da tiyatro bir “patlama” yaşayacaktır? Kimin istekleri karşılanacaktır? Bugün, tiyatroya gitmeme mazereti olarak “müstehcen”liği ileri sürenler yarın hangi “oyun”larla tiyatroyu sevecekler, sevdirecekler? Doğrusunu isterseniz bu “ilgi”den(?) tiyatrosever olarak çok gurur duydum, seyircisi(seçmeni) bu kadar az olan tiyatroya gösterilen bu teveccühten tiyatronun gücünü gördüm. Baksanıza herkes tiyatroyu “sahiplenme” peşinde!

Diyorlar ki İBB yönetimi, Şehir Tiyatrosu’nu kapatmak istiyor, ben inanmıyorum zira tiyatroyu “sahiplenmeye çalışan” ve tiyatronun “Muhsin Ertuğrul Ruhu”ndan kurtularak “özgürleşmesini”(!) isteyen bir kesimi dinliyor ve yönetmelik de bunu gösteriyor. Yani herkes tiyatro yapılmasında “hem fikir”! Hatta bazıları kendi oyunlarını öneriyor, oynansın diye; başka dünyanın insanları ile bir araya gelebiliyor. Bazı belediyelerin programlarına bakın, ne kadar çok topluluk var, o belediyelerin şemsiyesi altında tiyatro yapan. İşe yaramayacağı bilinse tiyatroya bu kadar yer verilir mi! Ayrıca ben inanıyorum ki tiyatroya gitmese de “tiyatrosuzluğu” hazmetmeyecek seçmen kitlesi çok kalabalıktır ve gün gelir kapatılan, yeniden açılır, çaba ve gayret gösterenleri “lekeli” olarak tarihe kaydeder, değer mi?

Tiyatrocular kendilerini bazı köşe yazarlarına emanet etmiş, onların yazılarında kendini “buluyor”. Bazısı da Başkan Kadir Topbaş’ın yönetmeliği onaylamamasını istemiş. Aslına bakarsanız tiyatrocular yıllardır “yumurta kapıya” gelince “ayağa kalkıyor”! Bu ilk de değil. Her zaman “birileri” “oturmuyor”, plânlar yapıyor, hem de belli aralarla yeniden yeniden. Unutmayın kayayı delen damlanın gücü, sürekliliğindedir. Kendi kaderinizin efendisi olmazsanız başka bir plânın parçası olursunuz. “Yeni dünyalar” kuran tiyatro kendi dünyasını kuramıyor ne acı değil mi! Ben ne zaman bu tür tartışmaları duysam Nâzım Hikmet’in dizelerini(Dünyanın En Tuhaf Mahlûku) hatırlıyorum.

Nedense son zamanlarda da sık sık dilimde:

“Ve bu dünyada, bu zulüm
Senin sayende.
Ve açsak, yorgunsak, alkan içindeysek eğer
Ve hala şarabımızı vermek için üzüm gibi eziliyorsak
Kabahat senin,
-demeğe de dilim varmıyor ama-
Kabahatın çoğu senin, canım kardeşim”


Eminim ki bu şiiri benden çok çok daha iyi “oku”yacak binlerce tiyatrocumuz var.

Ülkemin tüm tiyatrocuları! Biliyorum ki size destek verecek tiyatrosever sayısı, seyirci sayısının çok çok çok üstünde. Onlar sayıları onca olmasa da futbolseverler kadar ses getiremez mi? Ama önemli olan siz yani tiyatrocular “hazır” mısınız? Kendi içinizdeki “ayrık otlarını” ayırabilecek misiniz? Sadi’nin Gülistan’ını yaşamının bir parçası haline getiremeyen İran olmaya mı razı olacaksınız? Hafız’ın kabrinde rastladığım ve Hafız’ın şiirlerini birbirlerine okuyarak içlerindeki sesi “haykıran” o tiyatrocu gençler kadar da olamaz mısınız? “Tiyatro”ya saygıyı yeniden VAR edip belediyelerin (belki de sizin arkadaşlarınızla birlikte) tiyatroyu kendilerinin “oyun bahçesi” haline getirmesini önleyemez misiniz?

Bence yapabilirsiniz ama siz ne dersiniz?

Melih Anık
http://hayatinnabzi.blogspot.com

Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 857
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
'Ağaçlar Ayakta Ölür' - Nevra Serezli ve Tiyatro Kare (Füsun Akmen Balkaya)
Atam Siz Rahat Uyuyun Gençleriniz Size Layık - Yıllar Sonra 'Satıcı'nın Ölümü' - Bir Büyük Sanatçı Argun Kınal'a Veda
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • Sözleşme'nin Özel Hayata Karışma Hakkı Var Mıdır? (Savaş Aykılıç) - 4/25/2012
  • Engin Alkan ile Afife Ödülleri Hakkında Konuştuk (İsmail Can Törtop) - 4/23/2012
  • Engin Alkan ile Şehir Tiyatroları'ndaki Yönetmelik Değişikliği Hakkında Konuştuk (İsmail Can Törtop) - 4/23/2012
  • SERBEST ÇAĞRIŞIM (Nedim Saban) - 4/22/2012
  • Metin Boran Yazdı: Sırada Devlet Tiyatroları Var (Metin Boran) - 4/22/2012
  • Muhafazakar Kumpanya'nın Asistçileri ve Golcüleri (1) (Kemal Oruç) - 4/22/2012
  • Şehir Tiyatroları Benim Neyim Oluyor? (Murat Örem) - 4/20/2012
  • İBBŞT Yeni Yönetmelik Üzerine Düşünceler (1) (Melih Anık) - 4/20/2012
  • Nedim Saban, Şehir Tiyatroları'nda Yönetmelik Değişikliğini Yazdı! (Nedim Saban) - 4/19/2012
  • Ali Erdoğan, Şehir Tiyatroları'nda Edebi Kurul'un İlk Toplatısını Yazdı (Ali Erdoğan) - 4/19/2012
  • İBBŞT'da Yeni Yönetmelik, -Kabahatin Çoğu Senin Canım Kardeşim-! (Melih Anık) - 4/17/2012
  • Vefa Arıyor(d)um… (Can Murat Yaşar Şengel) - 4/17/2012
  • Sıkıntılı Bir Oyun: Yanık (İstanbul DT) (Melih Anık) - 4/17/2012
  • Rengin Uz, Şehir Tiyatroları'na yapılan müdahaleyi yazdı (Rengin Uz) - 4/14/2012
  • Doğum Gününüz Kutlu Olsun Nisa Ablacığım (Can Murat Yaşar Şengel) - 4/14/2012
  • Neruda'ya Güzelleme: Ateşli Sabır(İBBŞT) (Melih Anık) - 4/12/2012
  • Yalıtım Sarmalında Kendini Yok Eden İnsanlığın Öyküsü: İzole (Üstün Akmen) - 4/12/2012
  • Çok Katmanlı Bir Aile Dramı: Limonata (Üstün Akmen) - 4/12/2012
  • Bu -Otobüs- Türkiye'dir (Metin Boran) - 4/10/2012
  • Sözleşme'den Geriye Kalanlar... (İhsan Ata) - 4/10/2012
  • Afife Tiyatro Ödülleri'nin Matematiği (2012) (Melih Anık) - 4/5/2012
  • Onca Yoksulluk Varken (Metin Boran) - 4/4/2012
  • Kafesten bir kuş uçtu (Guguk Kuşu) (Hayati Asılyazıcı) - 4/4/2012
  • İnsanlar Binmişler Bir Alamete, Gidiyorlar Kıyamete: Otobüs (Üstün Akmen) - 4/4/2012
  • SANATI ANLAMAK - …izmler - Stephen LITTLE (Serkan Fırtına) - 4/4/2012
  • Arda Aydın'dan Afife Tiyatro Ödüllerine Sert Eleştiri (Arda Aydın) - 4/3/2012
  • Melih Anık'ın Afife Tiyatro Ödülleri tartışması ile ilgili yazısı (Melih Anık) - 4/3/2012
  • Yiğit Sertdemir'den Bir Yumruk: Gerçek Hayattan Alınmıştır (Melih Anık) - 4/2/2012
  • Anita'nın Aşkı veya Antigone Newyork'ta (Savaş Aykılıç) - 4/2/2012
  • Uyanın Artık, Uyanın! - Polat Alemdar Kıbrıs'ın Tanıtım Elçisi Olabilir mi? (Hüseyin Köroğlu) - 3/30/2012
  • Mehmet Akan'ın Hikaye-i Mahmudbedreddin Oyunu Üzerine... (Erkan Küçük) - 3/28/2012
  • O, Bir Kadın Duyarlılığıyla Cumartesi Annesidir: Antigone (Üstün Akmen) - 3/28/2012
  • Sıcağı Sıcağına: Mimesis-Tiyatroda Eleştiri Panelinin Ardından (Melih Anık) - 3/27/2012
  • Siluet, Güneş, Ritüel, Bir Buket Lale, -Gölge- ve 27 Mart 2012 (Can Murat Yaşar Şengel) - 3/27/2012
  • Şimdi Brecht Zamanı (Metin Boran) - 3/26/2012
  • 27 Mart İçin Bir Rüya… (Melih Anık) - 3/26/2012
  • Tiyatroda Psikanaliz : Günlük -M- Sırlar (İBBŞT) (Melih Anık) - 3/26/2012
  • 12 Taksitte Tiyatro Günü Yazısı (Nedim Saban) - 3/26/2012
  • Televizyon Kumandaları Bize Kumanda Etmemeli: Canlı Yayın (Üstün Akmen) - 3/21/2012
  • Poyrazoğlu, Başınıza Aşk Düşmesini Diliyor: Beni Yeniden Sev (Üstün Akmen) - 3/21/2012


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    5 Kasım'den itibaren her PERŞEMBE Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    Şehir Tiyatroları, Özel Tiyatrolara Kasım Ayında da Sahnelerinde Yer Veriyor
    oyun atölyesi'nde yeni sezon başlıyor...

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |