| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
Modigliani - Ankara Devlet Tiyatrosu
Taner Can



Modigliani'nin Başarısı Üzerine
 
Yıllardır yürütülen yanlış politikalara ve kültür hayatımızın mücadele etmek zorunda olduğu birçok sorun ve olumsuzluklara rağmen, tiyatrolarımız hastalıklara direnç gösterebilen, sağlam bir bünye gibi yatağa düşmeden, bu Ekim'de de perdelerini açmayı başardı. Övgüye değer bu inat, tiyatro emekçilerimizi kutlamamız, mücadelelerinde onlara destek vermemiz için yeter de artar bile. Ancak, aynı kültürel ortamda varlığını sürdürmeye çalışan eleştiri kurumunu da unutmamak gerekir. Sanatsal üretimin olduğu yerde eleştiriden söz etmemek; eleştirel düşüncenin etkinliğini askıya almak düşünülemez. Ürünlerini, tiyatrolarımızın üstesinden gelmeye çalıştıkları sorunları da göz önünde bulundurarak ortaya koymak zorunda kalan eleştirmenin işinin, sahnedeki oyuncu kadar zor olduğunu söylemek yanlış olmaz sanırım. Bu hassas dengeyi göz önünde bulundurarak, Ankara Devlet Tiyatrosu'nun bu sezon sahneye koyduğu Modigliani: Işığın ve Hüznün Ressamı adlı oyunu ve bu oyun ışığında tiyatromuzdaki yorum sorununu tartışmaya çalışalım. 
 
Amerikalı yazar Dennis McIntyre'nin kaleme aldığı ve Yıldırım Türker'in dilimize kazandırdığı oyunun yönetmenliğini Barış Eren üstlenmiş. Dekor Behlüldane Tor'a, kostüm Sevgi Türkay'a, ışık tasarımı Zeynel Işık'a, efekt-sinevizyon çalışmaları ise Tayfun Gültutan'a ait. Kalabalık sayılabilecek bir kadroya sahip oyunda Olcay Kavuzlu (Modigliani), Orhan Özyiğit (Utrillo), Ümit Hasret Aslan (Soutine), Harun Özer (Zborowski), Savaş Tamer (Cheron), Berfu Öngören (Beatrice), Aydın Şentürk, Füsun Demirden, Murat Öz, Serhat Çelik, Oğuz Avcıoğlu, Erkan Erkoç ve Eda Ateş rol alıyor. 

"Işığın ve Hüznün Ressamı” alt başlığıyla tanıtılan oyun, otuz beşini bulmadan hayata veda eden ressam Modigliani'nin acı dolu yaşamından kesitler sunuyor. Bohem yaşantısının, dâhilik sınırlarında dolaşan yeteneğini yok ettiği; alkol, uyuşturucu ve düzensiz hayat üçgeninde sıkışan Modigliani'nin öyküsü, aslında sanat tarihinde sıkça rastlanan portrelerden biri. Oyun boyunca, içine düştüğü sefaletten resimlerini satarak kurtulmaya çalışan, ancak her defasında yeni başarısızlıklarla tanışan Modigliani'nin hüzünlü öyküsü, resimlerini kendi elleriyle parçaladığı final sahnesiyle sona erer. Modigliani artık kendinden önceki sayısız ressamla aynı kaderi paylaşmaya hazır, mum ışığının aydınlattığı loş atölyesinde resimler yaparak, ölümünden sonraki doğumunu beklemeye başlar. 
 
Metinde betimlenen duygusal yoğunluğun seyirciye eksiksiz aktarımını hedefleyen gerçekçi sahne yorumu, oyunun başarısında önemli rol oynuyor. Bu bakış açısından, oyununun kendinden bekleneni fazlasıyla verdiğini söyleyebiliriz. En ince ayrıntısına kadar düşünülerek hazırlanmış dekor, döneme uygun kostüm tasarımları, karakterlere can veren güçlü oyunculuk, kusursuzca tamamlıyor birbirlerini. Sonuç olarak, büyük bir yeteneğin hüzünlü hayatına şahit olmanın verdiği yürek burukluğu ve sanata ve sanatçıya dair düşüncelerle ayrılıyorsunuz oyundan. 
 
Özet olarak oyunu, gerçekçi tiyatronun başarılı örneklerinden biri olarak değerlendirmek mümkün. Şimdi, yazının başında sözünü ettiğimiz hassas dengeyi gözeterek, yani oyunun hak edilen başarısını gölgelemeden şeytanın avukatlığına soyunalım ve dikkatimizi bir an için sahnedeki hikaye yerine daha geniş kapsamlı bir konu üzerinde yoğunlaştıralım: Tiyatro tarihimizde sahnelenen yüzlerce oyundan biri olan Modigliani'nin başarısının tiyatromuzun gelişimine katkısı nedir? Bir başka deyişle: Modigliani yirmi birinci yüzyılın kıskacındaki tiyatroya yeni çözümler, açılımlar getirebiliyor mu? Bu soruyu, oyunun en başarılı olduğu noktadan, gerçekçi sahne yorumundan yola çıkarak cevaplamaya çalışalım. 
 
Oyun, Modigliani, Utrillo ve Soutine'ne ait resimlerin sinevizyon gösterimiyle açılıyor. Takip eden sahnede, üç ressamın karakterinin ana hatlarını veren iki küçük anekdota yer veriliyor. Oyun boyunca sıklıkla atıfta bulunulan bu iki sahne, bir anlamda oyunun tematik çatısını oluşturuyor. İşlevselselliği dışında oyunla bağlantısı bulunmayan bu sahnelerden ve sıklıkla gerçekleşen dekor değişiminden kaynaklanan araların seyirciyi sıkabileceği düşünülerek, oyunun temposu fars sahneleriyle (örneğin, bar sahnesi) ayakta tutulmaya çalışılmış. Oyunda, metinden taviz vermeyen, aynı zamanda da böyle bir tercihten kaynaklanabilecek olumsuzlukları gidermeyi amaçlayan bir yönetmenlik çabası hakim. Ortaya çıkan sonuç, antraktla birlikte iki saat kırk dakikayı bulan uzun bir temsil. Oyun ne kadar başarılı olursa olsun, temsil süresi, çoğunluğunu televizyon kuşağı olarak adlandırılan gençlerin oluşturduğu günümüz tiyatro izleyicisi için oldukça uzun. 
 
Dramaturgi çalışmaları sırasında, oyunu farklı açılımlara taşıyabilecek yeni bakış açıları ıskalanarak, metne sıkı sıkıya bağlı bir yönetmenlik anlayışı benimsenmiş. Ortaya çıkarılan eser, sahnede yarattığı gerçeklik illüzyonuyla doğru orantılı olarak, iki saat kırk dakikalık bir başarıya sahip. Oysa, Modligian'nin hayatı, Jacques Becker (1958) ve Mick Davis (2004) imzalı iki filmde benzer açılardan evvelce ele alınmıştı. Elbette, her yapıt, farklı yönetmenlik ve oyunculuk yorumlarına, değişik eleştirel okumalara açık birer metin olarak değerlendirilmelidir. Ancak, gerçekçi bir tiyatro yorumunun sinemanın olanaklarıyla yarışamayacağı gerçeğini göz ardı edemeyiz. Bu nedenle tiyatronun, sinema setinin sahneye taşındığı bir platform olarak değerlendirilmesinden kaçınılmalısı gerekir. Günümüz tiyatrosunda amaçlanan, sinemaya ve hatta televizyona bir alternatif yaratabilecek gerçeklik anlayışının ortaya konması olmalıdır. 
 
Geçen sezon sahnelenmeye başlanan, Ayşe Emel Mesci'nin yönetmenliğini yaptığı Antigone ve iki sezon önce sahnelenen Levent Tamer'in yönettiği Ferhat ile Şirin gibi çalışmalar, sözünü ettiğimiz anlayışın, tiyatromuza hiç de uzak olmadığını ortaya koyan iyi birer örnek. İki yönetmen de, tam anlamıyla birer “klasik” olan oyunları, farklı yorumlarla izleyiciyle buluşturmayı başarmış. Ayşe Emel Mesci, Atölye Sahnesi'nin teknolojik olanaklarıyla hazırlanmış olan alışılmamış bir sahne tasarımı ve seyircilerin ilgisini daha tiyatronun kapısında çekmeyi başaran tematik çalışmasıyla, büyüleyici bir oyun ortaya koyuyor. Levent Tamer'in Ferhat ile Şirin'ninde ise, Japon kukla sanatı bunrakuyu anımsatan kostüm tasarımları ve hareket düzeniyle kolay kolay unutulmayacak, fantastik bir dünya hazırlanmış izleyici için. Yönetmen Tamer Levent, oyundaki farklı yorumun kaynağını, “Fantastik bir öykü olan Yüzüklerin Efendisi büyük bir ilgiyle izlendi. Bu oyun, en az onun kadar enteresan bir yapım, hatta bir film olabilir” sözleriyle açıklıyor. Bilinçli bir çabanın, tiyatroya yenilikler kazandırmayı amaçlayan bir iradenin ürünü olan iki prodüksiyon da, gerçekçi sahne yorumuna alternatif teşkil edebilecek çözümler sunuyor. Televizyonla rekabet ederken tuzaklara düşmeyen; sinemanın olanaklarından faydalanırken yeni anlayışlar geliştirmeyi ihmal etmeyen, sadece metni değil metnin ötesini de görebilen bir tiyatro düşüncesi egemen her iki oyunda. Günümüz tiyatrosundan beklenen benzer yeniliklere açık yaklaşımlar olmalı.
 
Sezonun başarılı oyunlarından birine, farklı bir açıdan yaklaşmaya, sahnenin ötesindekileri görmeye, düşünmeye çalıştık. Vardığımız sonucu, “tiyatroda deneysellik” veya “oyunların popülerleştirilmesi” gibi etiketlere sığınmadan, ele aldığımız soruya verilebilecek kesin bir cevap olarak değil, tam tersine yeni bir soru olarak ortaya koymak gerekir. Her cevaplandığında yeniden sorulacak, her sorulduğunda yeniden cevaplanacak, neticede sadece kendini değil tiyatromuzu da ileri taşıyacak oyunlara gebe bir soru: “Yeni yorum meselesi olarak tiyatro ne demektir?” Bu soruyu sıklıkla sorduran ve cevap(lar) arayan nice oyunlar dileğiyle… İyi seyirler.
 
Taner Can
taner_can@hotmail.com
Ankara Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü doktora öğrencisi.
Tiyatronline.com


Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 765
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
Büyük Aşkların Sonuncusu ve Çankaya Sahne
Atam Siz Rahat Uyuyun Gençleriniz Size Layık - Yıllar Sonra 'Satıcı'nın Ölümü' - Bir Büyük Sanatçı Argun Kınal'a Veda
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • Antik Yunan Tiyatrosu (-) - 4/22/2007
  • Alman Tiyatrosu (-) - 4/22/2007
  • Alman Halk Tiyatrosu (-) - 4/22/2007
  • 19.yy Sanat Akımları (-) - 4/22/2007
  • Roma Tiyatrosu (-) - 4/22/2007
  • Ortaçağda Tiyatro (-) - 4/22/2007
  • İtalya'da Rönasans Tiyatrosu (-) - 4/22/2007
  • Geleneksel Türk Tiyatrosu (-) - 4/22/2007
  • Tiyatronun Kökeni (-) - 4/22/2007
  • Git-Gel Dolap - Trabzon Devlet Tiyatrosu (Barış UZUN) - 12/16/2006
  • Modigliani - Ankara Devlet Tiyatrosu (Taner Can) - 12/16/2006
  • BIRAKIN BENİ HAYKIRAYIM... (MEHMET TEKKANAT ) - 12/16/2006
  • Alo!Biz komşumuzu öldürdük!... (Oda Tiyatrosu) - 12/14/2006
  • ÇİÇEK, PATRON VE BÖCEK (BAKIRKÖY BELEDİYE TİYATROLARI) - 12/13/2006
  • PIRTLATAN BAL (Müzikli, Danslı Çocuk Oyunu) (BAKIRKÖY BELEDİYE TİYATROLARI) - 12/13/2006
  • GÜNÜN ADAMI (BAKIRKÖY BELEDİYE TİYATROLARI) - 12/13/2006
  • LÜTFEN KIZIMLA EVLENİR MİSİNİZ? (BAKIRKÖY BELEDİYE TİYATROLARI) - 12/13/2006
  • T E R S İ N E D Ü N Y A (BAKIRKÖY BELEDİYE TİYATROLARI) - 12/13/2006
  • İÇ SIKINTISI... (Kemal Başar) - 12/13/2006
  • 'Kozalar' dan herkese bir selam (EFNAN ATMACA) - 12/13/2006
  • ÇOCUĞUNUZU KORUYUN (Adnan TÖNEL) - 12/12/2006
  • Seyir Tiyatrosu (Seyir Tiyatrosu Oyuncuları) - 12/12/2006
  • İçerdekiler (Seyir Tiyatrosu) - 12/12/2006
  • Uçurtmanın Kuyruğu (Seyir Tiyatrosu) - 12/12/2006
  • Çıkmaz Sokak Çocukları (Seyir Tiyatrosu) - 12/12/2006
  • Anadolu da Tiyatro Var.… (Mahmut Hazım KISAKÜREK) - 12/12/2006
  • BÜYÜK AŞIKLARIN SONUCUSU (Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları) - 12/11/2006
  • KARAGÖZ, EVİNDEN ÇIKARTILDI (Mevlüt ÖZHAN) - 12/11/2006
  • YENİDEN "BİR DEMET TİYATRO" (Tuğçe BEKTAŞ ) - 12/11/2006
  • mutsuz olmak... (Funda ARZOĞULLARI ) - 12/11/2006
  • Tiyatronun Gerekliliği (Prof. Dr. Özdemir Nutku) - 12/10/2006
  • Veda-Bir Tarih Göçüyor (Avam Tiyatro) - 12/9/2006
  • Basına-Dergimize-Eleştiri Kurumuna Büyük Saldırı (Tiyatro...Tiyatro Dergisi) - 12/9/2006
  • Sayın Akmen! (Ersan Uysal) - 12/9/2006
  • 2006-2007 Tiyatro Döneminin Başında Hesaplaşmalar (Erbil Göktaş) - 12/9/2006
  • Öldün, Duydun Mu? (Altıdan Sonra Tiyatro) - 12/8/2006
  • Bülent Emin YARAR - Söyleşi (Tiyatro Keyfi) - 4/22/2007
  • Kemal Başar - Bu hantallıktan kurtulmamız gerek (Cevahir Evren) - 12/7/2006
  • Ne İdik Ne Olduk Tiyatro Topluluğu (İstanbul) - 12/7/2006
  • Raptiye Tiyatrosu (İstanbul) - 12/7/2006
  • Tiyatro Işık (İstanbul) - 12/7/2006


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    12 Aralık'tan itibaren her PERŞEMBE Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    Hangisi Karısı, 5. Sezonunda!
    Istanbul Fringe Festival - Uluslararası Performans Sanatları Festivali (18-22 Eylül 2019)

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |