| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
Keşanlı Ali Destanı
Üstün Akmen



FEVKALADE KEYİFLİ BİR SEYİRLİK: “KEŞANLI ALİ DESTANI
 

Her ne kadar Zeynep Aksoy nam meslektaşımız, 13 Ekim tarihinde Radikal’deki köşesinde, sağ elinin işaret parmağını okuruna sallayarak ve de: “… Bu oyunun bir başyapıt olduğuna kim, hangi gerekçelerle karar vermiş acaba” diyerek hesap sorduysa da, kestirme yoldan diyeceğim şu ki, Haldun Taner üstadın “Keşanlı Ali Destanı”, Türk tiyatrosunun tartışmasız başyapıtlarındandır. “Keşanlı Ali Destanı”, hepimizin bildiği, içinde oynadığı ve oynatıldığı bir oyun olmasıyla da başyapıttır,  toplumun dönem yapısını belirgin bir şekilde, ama yormadan gözler önüne sermesiyle de; varoş insanlarının, kenar mahalle yaşamının yaşayanlarının ağzından, yaşayanlarının göz külhanları altında anlatmasıyla da başyapıttır.

 

Yeri gelmişken bir noktanın altını da çizivereyim: Baksanıza, ne diyor oyunun kahramanı oyun içinde: "Bu toplumda sessiz, sakin, efendi olursan her zaman dayak yer, ezilirsin. Ama terbiyesiz, güçlü, zalim, ne dediğini bilmeyen biri olursan, o zaman saygı görürsün". Tiyatroseverlerden saygı görmeyi bekleyen Zeynep Aksoy kızımızın uymak istediği modeli, taaa 42 yıl önce çizmesiyle de başyapıt sayılır “Keşanlı Ali Destanı”. Aksini savlayan varsa beri gelsin!

  

İLK YAPIM VE EFSANE KADRO

“Keşanlı Ali Destanı” yanılmıyorsam 1964–1965 sezonunda Gülriz Sururi – Engin Cezzar Tiyatrosu yapımı olarak ilk kez seyircisiyle buluşturuldu. Muhteşem oyunculuklarıyla gerçekten tarih yazan Engin Cezzar, Gülriz Sururi, Genco Erkal, kulakları çınlayası Semiha Berksoy (aynı rolde daha sonra, gittiği yerde de alkışlara doyamamasını dilediğim Güzin Özipek), Çetin ve Ani İpekkaya, Aydemir Akbaş, Arif Erkin, sevgiyle andığım Mehmet Akan ve o efsane kadro… Oyunun zamanın gece kulüplerinde bile ardı ardına çalınan şarkıları… “Keşanlı Ali Destanı”, sonraki yıllarda 1987 yılında İBŞT’da da sahnelendi. 1964 yılında üzerine nurlar yağası Atıf Yılmaz (başrollerde Fikret Hakan ve Fatma Girik), 1988 yılındaysa Genco Erkal (başrollerde Engin Cezzar ve Gülriz Sururi) yönetimlerinde sinema filmi de oldu. Bu arada, 1999 yılında Volkan Severcan’ın rejisiyle yeniden sahnelendiğini anımsıyorum. Yurt içinde hemen hemen her ilde; onlarca dünya ülkesinde, oynandığını da biliyorum.

 

GELELİM YÜCEL ERTEN’İN DESTANINA

Haldun Taner’in, Günay Akarsu tarafından “ilk epik Türk oyunu” olarak tanımlanan “Keşanlı Ali Destanı”nı bu kez, Türk tiyatrosunun önemlilerinden Yücel Erten İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’nda sahneye koydu. Erten, oyunu güncelleştireceğim falan diye, Haldun Taner’in temel sosyolojik saptama ve tanılarına, ironisine, sosyal eleştirisine el sürmemiş. Ama Haldun Taner ustanın epik unsuru tüm dramatik dokuya yayarken, geleneksel tiyatromuzun anti-illüzyonist ve göstermeci öğelerinden yararlanma amacına pek uymamış. İyi mi etmiş, orasını bilemem. Şarkıları yer yer solo olmaktan çıkarıp, öyküye dair çok yönlü ya da çoğul anlatımlara dönüştürerek, bir anlamda Kabare türünü denerken, gidişatı birdenbire vodvile kaydırmış. Rol dağılımında ikilemeler ve üçlemeler yeğlemiş. “Blues Brothers”ı andıran tablolar eklemiş. Lütfiye, Resmiye, Raziye’li tabloda kadın karakterleri Tuğrul Arsever, Çağlar Yiğitoğulları Eraslan Sağlam gibi erkek oyunculara oynatarak, belki de burjuva-kapitalist düzenin ikiyüzlülüğünün bir yansıması olarak grotesk denemiş. Gerek var mıydı? Bu konuda yönetmene karışmak ne haddime! Daha doğrusu bana ne! 

 

HAYDİ, YÖNETMENE KARIŞMAYAYIM, AMA…

Işık tasarımcısı Fatih Mehmet Haroğlu, çok fazla ışık efekti kullanmayarak seyircinin dikkatinin oyundan uzaklaşmamasına doğrusu ciddi anlamda özen göstermiş. Açıları da doğru kullanmış. Yalnız, özellikle Suhandan Gülperi’nin tablosunda, takip spot operatörünün Aslı Aybars’ı hangi büyüklükte ve nereden nereye kadar takip edeceğini bilememesini eleştirmeden geçemeyeceğim. Ayşen Aktengiz Bayraşlı’nın kostümlerini ise çok alışılagelmiş bulduğumu söyleyeceğim. Erkeklerin naylon gömlekleri pek zevksiz. Giysiler doğallığı ortaya çıkaramadığı gibi, çoğu da oyuncuyu markeliyor. Hele hele, sosyete düğünü sahnesinde erkek oyuncuların anlı şanlı kostümlerinin altındaki çorapları affolunur gibi değil. Sonracığıma, hani Keşanlı Ali “Morgol gömlek giyerdi / Gümüş köstek takardı…” (?) Sevgili Bayraşlı, nerede Keşanlı’nın morgol gömleği?

SİNEKLİDAĞ NEREDE        

Oyunun dekor tasarımı Ayhan Doğan imzasını taşımakta. Bir kere, para makinesinin pek bir özenti olduğunun altını çizeceğim. 50’li yılların Türkiye’sinin gecekondu semtinde, semtin meydancığında “slot machine” mi vardı ayol? Ayhan Doğan, orkestrayı sahne arkasına alarak derinlikten kaybederek de bence hata etmiş. Soffittodan yerlere sarkan çamaşırlar, Ayhan Doğan’ın mekân tanıtması olarak daha oyunun başında beliriyor. Yani, orası güya Sineklidağ. “Sineklidağ burası şehre tepeden bakar,/ama şehir uzakta masallardaki kadar..."  İyi de, nerede Sineklidağ? Zengin konağında düğün yılbaşı partisi gibi mi olmalı Eyyy Seyirci? Zengin konağının salonunu simgelemek için ayna-tırnak, bir ikili, bir tekli koltuk yeterli mi sayılmalı?

 

MÜZİK VE KOREOGRAFİ

Bunlar bir tarafa, oyunun müzik direktörü Çiğdem Erken, çoksesli müzik alanında olduğu kadar, teksesli Türk müziği alanındaki yapıtlarıyla ve klasik Türk müziği ile ilgili müzikoloji çalışmalarıyla tanınan ünlü müzikçimiz Yalçın Tura’nın mükemmel müzikleri üstünde küçük oynamalar yapmış. Bence pek de iyi etmiş. Nasuh Barın, koreografi çalışmasında içgüdüsel hareketleri ve kararlaştırılmış hareketleri doğrusu övülecek bir başarıyla yerli yerine oturtmuş.  

 

OYUNCU KADROSU

Can Ertuğrul sevimli bir Hidayet olmuş. “Hidayet ne istiyor” sorusundan hareket etmeyi başarıyor Ertuğrul. Şerif Abla’da usta ve “çok yetenekli” oyuncu Hikmet Körmükçü, Şerif Abla karakterinin kavramlarını birbirine karıştırıyor, birbiriyle kesiştiriyor, sonra da birbirlerine tamamlattırıyor. Tıpkı bir kaleydoskop gibi Körmükçü’nün biçemi… Tek tek yapı taşlarından resimler elde ediyor. En son “Kantocu” müzikalinde izlediğim Aslı Aybars’ı Suhandan Gülperi’de, bir oyuncunun arayıcı mükemmelliğini sergilemesi açısından mutlulukla alkışladım. Rozet Hubeş, Madam Olga’yı temelinde belli bir düşünce yatan fiziksel davranışlarından hareketle yorumluyor. Meriç Benlioğlu, Zilha ve Nevvare tiplemelerinde neden o denli hızlı konuşuyor, anlayamadım, oysa özellikle Zilha, öylesine alkış toplamaya elverişli bir rol ki! Benlioğlu, Zilha’nın davranış çizgisini belirlememiş ya da yönetmen bilerek ve isteyerek belirlemesini istememiş. Keşanlı Ali’ye yaşam suyu veren Engin Alkan ise, ilk tablolarda Keşanlı’yı köy ağasıyla kabadayı karışımı olarak vermekte ısrarlı bir tutum izlemiş. Söylemeden duramayacağım, “mertlik belâsı”na gerçeği söyleyemezken, kalçasını geri atarak Zilha’yı kandırma çabasına girmesi, Keşanlı karakterine hiç mi hiç yakışmıyor.

 

BENCE MURAT GARİBAĞAOĞLU KADRONUN İYİSİ

İzmarit Nuri’de Murat Garibağaoğlu, bana sorarsanız oyunun en iyisi. Yorumuyla İzmarit Nuri’nin sadece karakterini ortaya koymakla kalmıyor, karakterin duyumsadıklarını seyirciye birebir yansıtarak, izleyen üzerinde karaktere sempati yaratmasını da başarıyor Garibağaoğlu. Bunun dışında, başta Serdar Orçin, Berna Oğuzutku Demirer, Hakan Arlı, Tuğrul Arsever, İskender Bağcılar, Savaş Barutçu, Çağlar Yiğitoğulları, Münir Kutluğ olmak üzere diğer tüm oyuncular, Yücel Erten’in isteği doğrultusunda istenileni başarıyla vermekteler.

 

Şimdiii… “Eleştirmen Efendi, kısa kes de sonucu söyle” diye buyurursanız, “Keşanlı Ali Destanı”nın Yücel Erten yönetimindeki son yapımı, salonları lebalep dolduracak nitelikte ve de fevkalade keyifli bir seyirlik diyerek, mutlaka izlemenizi önereceğim.

 
Üstün Akmen
Tiyatrom.com


Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

SEMİHA - ( 7/10/2007 )
KEŞANLI ALİ DESTANI NEME LAZIM ŞEHİR TİYATROLARINDA LÜKÜS HAYATTAN SONRA ÇIKAN ÇOK GÜZEL Bİ OYUN. HER NEKADAR BAZI TAŞLAR YERİNE KONULURKEN HATA YAPILMIŞSADA SEYİRCİ O TAŞLARI KABUL ETTİ OYUNLARA GELEREK...GELECEK SEZONDA YİNE SEYREDİCEM...

sevtap - ( 5/1/2008 )
şahane bir oyunn..anlatılmas yasanır gercektn

smiley - ( 5/5/2008 )
çok güzel bir yazı olmuş ben de bu oyunu oynamak isterdim fakat bu siteye keşanlı ali destanı’nın şarkı sözleri de konulsa çok daha hoş olabilir hem de okurlar bunun nasıl güzel bir oyun olduğunu anlayabilirler.

fahri - ( 1/8/2008 )
Zeynep Aksoy gerçekten kenine yakışmayak şeyler söylemiş.Bence yapılan emeğe saygısızlık diye düşünüyorum.Haldun Taner örnek aldığım büyük yazarlardan birisi.

tuba özyılmaz - ( 2/16/2009 )
oyunu iki kez izledim.fakat engin cezzarın oynadığı külhanbeyi pek külhabeyi değildi.oyun aslından ve yıllar önceki halinden epey bir farklı güzel fakat orjinal haline bağlı kalınması ayrı bir zevk verirdi

turkuaz - ( 2/15/2009 )
zilha karakteri hızlı konuşuyor desek nevvare de aynı tempoda konuşuyor,yanlış seçim kötü oyunculuk..alkış alması gereken sahneleri varken o sahneler seyircinin oyundan çıktıktan sonra hatırlamadığı sahnelere dönüştürülmüş.. ara karakterler çok daha başarılı..keşanlı ali arada kalmış bir tipleme olarak çıkmış karşımıza..bu defa en olmayan zilha ve keşanlı ali..engin alkan a rağmen..

zeynep - ( 3/22/2011 )
tiyatroya gitiim izledim çok şahaneydi...filiz ablanın da hayranıyım çok şeker ve çok tatlı onu çokk seviyorum.....


eylem - ( 1/7/2012 )
bu filmi reklamlarda gördüğümde çok merak etmiştim fakat izlediğimde fazla beğenmedim

kıvanç - ( 1/31/2012 )
haldun tanerden ölümsüz bir eser

Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 91
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
Süt Kardeşler - Süheyl Behzat Uygur Tiyatrosu 2020
Atam Siz Rahat Uyuyun Gençleriniz Size Layık - Yıllar Sonra 'Satıcı'nın Ölümü' - Bir Büyük Sanatçı Argun Kınal'a Veda
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • JULIET (-) - 4/22/2007
  • ATOSSA (-) - 4/22/2007
  • JAN DARK (-) - 4/22/2007
  • ANA (-) - 4/22/2007
  • Ful Yaprakları (-) - 4/22/2007
  • Godot'yu Beklerken (-) - 4/22/2007
  • Vanya Dayı (-) - 4/22/2007
  • Cesaret Ana ve Çocukları (-) - 4/22/2007
  • Bir Evlenme (-) - 4/22/2007
  • Müfettiş (-) - 4/22/2007
  • Keşanlı Ali Destanı (Üstün Akmen) - 12/18/2006
  • Çocuk Tiyatrosu (-) - 4/22/2007
  • Commedia dell Arte (-) - 4/22/2007
  • Osmanlı Tiyatrosu (-) - 4/22/2007
  • Fransız Tiyatrosu (-) - 4/22/2007
  • Antik Yunan Tiyatrosu (-) - 4/22/2007
  • Alman Tiyatrosu (-) - 4/22/2007
  • Alman Halk Tiyatrosu (-) - 4/22/2007
  • 19.yy Sanat Akımları (-) - 4/22/2007
  • Roma Tiyatrosu (-) - 4/22/2007
  • Ortaçağda Tiyatro (-) - 4/22/2007
  • İtalya'da Rönasans Tiyatrosu (-) - 4/22/2007
  • Geleneksel Türk Tiyatrosu (-) - 4/22/2007
  • Tiyatronun Kökeni (-) - 4/22/2007
  • Git-Gel Dolap - Trabzon Devlet Tiyatrosu (Barış UZUN) - 12/16/2006
  • Modigliani - Ankara Devlet Tiyatrosu (Taner Can) - 12/16/2006
  • BIRAKIN BENİ HAYKIRAYIM... (MEHMET TEKKANAT ) - 12/16/2006
  • Alo!Biz komşumuzu öldürdük!... (Oda Tiyatrosu) - 12/14/2006
  • ÇİÇEK, PATRON VE BÖCEK (BAKIRKÖY BELEDİYE TİYATROLARI) - 12/13/2006
  • PIRTLATAN BAL (Müzikli, Danslı Çocuk Oyunu) (BAKIRKÖY BELEDİYE TİYATROLARI) - 12/13/2006
  • GÜNÜN ADAMI (BAKIRKÖY BELEDİYE TİYATROLARI) - 12/13/2006
  • LÜTFEN KIZIMLA EVLENİR MİSİNİZ? (BAKIRKÖY BELEDİYE TİYATROLARI) - 12/13/2006
  • T E R S İ N E D Ü N Y A (BAKIRKÖY BELEDİYE TİYATROLARI) - 12/13/2006
  • İÇ SIKINTISI... (Kemal Başar) - 12/13/2006
  • 'Kozalar' dan herkese bir selam (EFNAN ATMACA) - 12/13/2006
  • ÇOCUĞUNUZU KORUYUN (Adnan TÖNEL) - 12/12/2006
  • Seyir Tiyatrosu (Seyir Tiyatrosu Oyuncuları) - 12/12/2006
  • İçerdekiler (Seyir Tiyatrosu) - 12/12/2006
  • Uçurtmanın Kuyruğu (Seyir Tiyatrosu) - 12/12/2006
  • Çıkmaz Sokak Çocukları (Seyir Tiyatrosu) - 12/12/2006
  • Anadolu da Tiyatro Var.… (Mahmut Hazım KISAKÜREK) - 12/12/2006


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    15 Eylül'den itibaren her SALI Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    Tekin Deniz: Dümbüllü kavuğunu kimseye devretmedi
    2. Maltepe Uluslararası Tiyatro Festivali Başlıyor

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |