| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
Önce Ekmek Gelir, Sonra Ahlak*: Ben Bertold Brecht
Üstün Akmen



Bertold Brecht (1898-1956)… Alman tiyatro adamı; oyun yazarı, kuramcı, dramaturg, yönetmen, epik tiyatronun kurucusu ve baş temsilcisi, çağdaş tiyatronun en çok etkilendiği kişi; Yapıtlarında savaş, faşizm ve çarpık ahlak dayatması temalarını işleyen şair, öykü yazarı, romancı, sanat adamı…

Dostlar Tiyatrosu, 1983-1984 sezonunda “Galileo Galilei” ile 12 Eylül karanlığına ışıldak tutmuştu anımsayacaksınız. Ardından “Yalınayak Sokrates”, “Yaz” derken, 1986-1987 sezonunda “Ben Bertolt Brecht” ile çıkmıştı karşımıza. Genco Erkal’ın uyarlaması, oyunculuğu ve yanı başında saf tutan Zeliha Berksoy’un mükemmel yorumuyla. Baskının yoğun olduğu günlerdi o günler ve “Ben Bertold Brecht”, Dostlar Tiyatrosu’nun o yıllarda Tünel’deki Baro Han’ın zemin katında bulunan mütevazı salonunu direniş merkezi haline getirmişti. Anımsayamıyorsanız hiç yormayın kendinizi, yaşamınızın kayıpları arasına kaydedin o günleri.

GENCO ERKAL: “ŞİMDİ BRECHT ZAMANI” DİYOR
Genco Erkal, işte o “Ben Bertol Brecht”i sil yeni baştan ele almış; Brecht’in şiir, öykü ve şarkılarını kabare dünyasının ışıltılı estetiği içinde gene ve yeniden ustalıkla yoğurmuş. Özdeşleşme yerine, yabancılaştırma; duygu yerine, akıl; büyüleyen yerine, anlatan bir tiyatro anlayışını yeniden sergilemiş. Savaşları, çıkar kavgalarını, tarihsel olayları, çağdaş sorunları güncelleştirerek örneklendirmiş. Yabancılaştırmayı bu kere de biricik ve birincil koşul olarak öne çekmiş. Brecht’in o özlenen “sivri dilini, düşünmeyi keyfe, eğlenceye dönüştüren zekâsını, gülmece dehasını” sahneye bir kez daha getirmiş. İnsanlarımızın da gözünü açmasını, ufkunu genişletmesini, sorulan sorularla kendi kendini denetlemesini, kendi benliğini silkelemesini, uyarmasını, baştan çıkmasını, günümüzle ilgili söylenenleri dinleyerek kafa yormasını amaçlamış.
YABANCILAŞTIRMA İŞLEVİNİ TAŞIYAN ORTAK DİL
Dramatik anlayışlı rejiden, Brecht’in öğretici yanlarını abartılı biçimde vurgulamaktan bu kere de ısrarla kaçınmış. Sahne dilinin göz önünde tutulduğu, başka bir deyişle Türkiye’deki izleyicinin kolay kavrayacağı dili benimsemiş, kendi dil ve anlatım biçimlerini zorlamayan A. Kadir, Ali Sait, Asım Bezirci, Can Yücel, Gülen Fındıklı, Hasan Kuruyazıcı, Sevgi Soysal, Zehra İpşiroğlu, Tuncay Çavdar gibi isimlerin ve kendi çevirilerinden yararlanmış. Oyuna, iletmek istediği düşüncenin hizmetinde, yabancılaştırma etkisi işlevini taşıyan bir ortak dil kazandırmış.

BİREY ÜSTÜ NESNEL BİR TİYATRO ANLAYIŞI
Genco Erkal, Brecht kuramlarından şaşmadan gene bir epik tiyatro örneği yaratmış. Bireyüstü nesnel bir tiyatro anlayışı içinde zamana kendini bağlamaksızın, göstermek istediği olayları ve durumları esas almış, bunların arasını ustalığını kullanarak birleştirmiş bağlamış, olayların eş zamanlılığını yakalamış. Malzemeyi özgürce kullanmış. Ve de doğal olarak “insan”a odaklanmış. “İnsan değişir ve değiştirir” düsturunu esas almış.
Yanı sıra duran Ali Yenel, “Ben Bertold Brecht” için metni süslemeyen ya da “illüstre” etmeyen, dinamikleştiren bir sahne tasarımı hazırlamış. Özlem Kaya, Tülay Günal’ın kullandığı “büstiyer” hariç, gayet işlevsel ve zevki kostümler tasarlamış. Özellikle, içindeki dikişlerin görünmediği “doubleface” olarak dikilmiş mantonun uzun kısmını, arkasındaki düğmelerle bele oturtarak sahnede hem şıklık hem de işlevsellik yaratmış.

“BÜSTİYERE” TAKTIM
Şimdi, “Büstiyer”e neden taktın derseniz, büstiyer aksesuar olmaktan çok Tülay Günal’ın kıyafetleriyle bütünleşen önemli bir parça diye yanıtlayacağım. Özlem Kaya’nın tasarladığı (ya da hazır olarak satın aldığı) “büstiyer”, oyuncunun ölçülerine göre hayli bol kalmış. Yüksel Aymaz ise oyuncuları ön plana çıkarabilen, hareketlerini vurgulayabilen, gölgeleri yok edebilen, bilinçli gölgeleri öne çıkarabilen, oyuncunun yüzünü fötr şapka altından dahi seyirciye gösterebilen bir ışık tasarlamış. Tan Temel ve Sernaz Demirel çifti, sahnedeki bedenlerin okudukları şiir ya da şarkının ruhsal durumunu, duygusunu, isteğini, fikrini devinimle ifade edebilecekleri bir koreografi yapmış.

TÜLAY GÜNAL’IN CAZ SESİ
Tülay Günal, kendini heyecanlanmaya değil, birtakım özel eylemler yapmaya zorlayan yapısıyla; daha doğrusu, nasıl heyecanlanacağı yerine, ne yapması gerektiğine kendini koşullandırması yanı sıra, olamazcasına abartısız oyunculuğuyla ustasının yanında yer almakta. Diğer taraftan, Yiğit Özatalay’ın canlı performansı eşliğinde güzelim sesini de kullanmakta. Sarper Özsan’ın, Kurt Weill’in, Hans Eisler’in Paul Dessau’nun oyunda Emin Fındıkoğlu’nun düzenlemeleriyle kullanılan, romantik etkileşimleri bilinçli olarak kazınmış, stili kökten basitleştirilmiş, iyi anlaşılabilir melodi ve armonilere sahip müziklere de ses veriyor. Ses verirken “caz sesi” kullanıyor.

AĞIZ BOŞLUĞUNU KULLANMA YETENEĞİ
Tülay Günal, bir TV dizisinde söylediği, benim de o günden bu güne internet arenasında indire bindire dinlediğim ve de Çorum dolaylarından alıntılandığını sandığım “Gayrı dayanamam ben bu hasrete/Ya beni de götür, ya sen de gitme” bozlağındaki ağız boşluğunu kullanma yeteneğini “Ben Bertold Brecht”de tiyatro seyircisiyle de paylaşıyor. Şarkı söyleme tekniğini kendi doğal tekniği üzerine kurarak, kusursuz söyleme tarzına ulaşıyor. Manzum nitelik açısından tartışılabilecek kırattaki şarkıları, içtenlikli söyleyiş tarzıyla “yorum” mertebesinde seyirciye ulaştırıyor.

Sanki oyunculuk için yaratılmış farklı bir yüzü var Tülay Günal’ın. Kimyası ve ruhuyla oynuyor. Bedenini olduğunca duygularının hizmetinde tutuyor.


DUYGULARIN BEDEN HİZMETİNDE OLMASI
Canlandırmaya yönelik dışsal tekniğini “Simyacı”, “Böcek”, “Jeanne d'Arc'ın Öteki Ölümü”, “Rita’nın Şarkısı” gibi oyunlardan sonra daha da mükemmelleştirmiş.

Bilinç üstü görünmez duygusunu, fiziksel donanımıyla seyircisine mükemmel aktarıyor.

Genco Erkal mı?

“Ben Bertold Brecht” ile gene kendini aşıyor, yücelere varıyor.

*Bertolt Brecht’in “Üç Kuruşluk Opera” oyununda, müziği Kurt Weil’a ait ünlü şarkısı “İnsan Neyle Yaşar”dan

Üstün Akmen
Evrensel


Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

Cemile - ( 2/25/2012 )
Genco Erkal pek çok kez sahnede izleyebilme şansına sahip olabilmiş biri olarak bu oyunu da izleyebilmeyi diliyorum. Çünkü Usta oyuncu yaptığı işin hakkını veriyor. İşi hafifleterek İzleyiciyi kandırmıyor.

Mehmet Birtek - ( 2/27/2012 )
Genco Erkal,1970-lerde Osmanbey Samanyolu sokakta seyrettiğim (Alpagut Olayıyla)bana tiyatroyu sevdiren çok değerli bir usta.Keşke değerini toplumca anlayabilsek.


Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 471
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
27 MART… UMUDUNU ARAYAN BİR GÜN (Ahmet Yapar)
YOKLAMA LİSTESİ (Skeç)
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • Geri Kalmışlık Dev Aynasında: Şakayla Söyler Haldun Taner (Üstün Akmen) - 2/29/2012
  • Rosenbergler Ölmemeli Tamam da Ya Çakallar? (Arda Aydın) - 2/28/2012
  • Alain Decaux'ya Açık Mektup (Melih Anık) - 2/28/2012
  • Antalya DT'den yeni bir nefes: Toros Canavarı (Merve Ateş) - 2/28/2012
  • Yerli Oyunlara Yapılan Haksızlık (Hayati Asılyazıcı) - 2/24/2012
  • Ankara Devlet Tiyatrosu'nda Kakofonik Bir Orkestra (Melih Anık) - 2/24/2012
  • Onca Yoksulluk Varken (Yurdagül Yurtseven) - 2/23/2012
  • Kabare Dev Aynası / Şakayla Söyler Haldun Taner (Ahmet Önel) - 2/22/2012
  • Enis Fosforoğlu Tiyatrosu'nda Bir Dönem Komedisi: Şıpsevdi (Üstün Akmen) - 2/22/2012
  • Önce Ekmek Gelir, Sonra Ahlak*: Ben Bertold Brecht (Üstün Akmen) - 2/22/2012
  • Kızmayın İskender Pala'ya! (Melih Anık) - 2/18/2012
  • İstanbul'un yitirilen değerlerine selam olsun: Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi (Rengin Uz) - 2/17/2012
  • İskender Pala'nın Yazısı Üstüne (Arda Aydın) - 2/17/2012
  • Tiyatroya Pala ile saldırmak (Metin Boran) - 2/16/2012
  • Karıncalar (Ankara Devlet Tiyatrosu) - Mayına Bastın, Kımıldama! (Melih Anık) - 2/16/2012
  • Perşembenin Hanımları: Gözyaşı dediğin nedir ki? Su işte (Pınar Çekirge) - 2/16/2012
  • Buyruk Dinleyen Sanat, Sanat Değilse Peki Bu Ne?: Koca Sinan (Üstün Akmen) - 2/15/2012
  • Bursa Devlet Tiyatrosu'nda Bir Amerikan Yavanlığı: Yolculuk (Üstün Akmen) - 2/15/2012
  • Tiyatro Ak'la Kara'da Bir Cooney Vodvili: Tom, Dick ve Harry (Üstün Akmen) - 2/15/2012
  • Ve O Bir Daha Asla Ağustos'ta Isınamadı- Kıraç Arascan Dönmez (Simge İçen) - 2/14/2012
  • Atatürk Kültür Merkezi (AKM) ve Tiyatro Binaları (Melih Anık) - 2/14/2012
  • Taksim'in Göbeğinde Bir Cezaevi… Disko 5'Nolu… (İhsan Ata) - 2/13/2012
  • Zırhlı Kurt - Hakkınızı Helal Ediniz Sevgili Ustalarımız (Can Murat Yaşar Şengel) - 2/13/2012
  • Tiyatro Yaşamın Kendisi GİBİdir Aslında! (Pınar Çekirge) - 2/13/2012
  • Doğu'nun ve Batı'nın Tanrıları -ANTİGON- Oyununun Hindistan Turnesi'nde Buluştu (Savaş Aykılıç) - 2/13/2012
  • Hem İyi İnsan Olmak, Hem de Ayakta Kalmak: Sezuan'ın İyi İnsanı (Üstün Akmen) - 2/8/2012
  • İşte Baş, İşte Gövde, İşte Kanatlar ve İşte Başarı! (Füsun Balkaya) - 2/8/2012
  • Bir Raftan Bir Sahaftan: Reji Sanatı - Tiyatro Yönetmeninin Çalışması (Kadir Yüksel) - 2/8/2012
  • Duru Tiyatro'da Mikro Kosmos: Sondan Sonra (Dennis Kelly) (Melih Anık) - 2/7/2012
  • Tom, Dick ve Harry; mantık aramayın, gülmeye bakın (Rengin Uz) - 2/7/2012
  • Sahnedeki Eylemin Sahne Sahne, Şarkı Şarkı Sıraya Konulmuşu: İstanbulname (Üstün Akmen) - 2/3/2012
  • Ne Kadar Yakınlaşırsanız, O Kadar Acı Çekersiniz: Yaklaştıkça (Üstün Akmen) - 2/3/2012
  • Yücel Erten Rejisi ile Brecht: Sezuan'ın İyi İnsanı (İstanbul DT) (Melih Anık) - 2/1/2012
  • Can Baba'ya 85. Doğum Günü Armağanı: Can (Üstün Akmen) - 2/1/2012
  • İnanın Bana, Bu Oyunda Kendinizle Çatışacaksınız: Süpernova (Üstün Akmen) - 2/1/2012
  • Bu Filmi Görmüştüm – Tiyatro Karnaval (Cüneyt İngiz) - 1/31/2012
  • Tiyatro Karnaval-Bu Filmi Görmüştüm (Can Murat Yaşar Şengel) - 1/31/2012
  • Süpernova; Yumrukların Dansı (Rengin Uz) - 1/30/2012
  • Eşeğin Gölgesi - Antalya Devlet Tiyatrosu (Merve Ateş) - 1/30/2012
  • Ramazan'la Jülide - Başkent Tiyatrosu (Füsun Balkaya) - 1/30/2012


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    23 Eylül'den itibaren her PERŞEMBE Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    "İyilik Yayıncılığı" İsimli Sosyal Sorumluluk Projesi, Bir Çok Sevilen İsmi Bir Araya Getirdi
    Küçükçiftlik Bahçe Tiyatrosu'nda Oyunlar Devam Ediyor

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |  ..