| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
Enver Aysever ile İskender Pala Söyleşti
Melih Anık



CNNTürk’de Enver Aysever ile İskender Pala söyleşti. (16 Temmuz 2012)

İskender Pala ne dedi?

"'Muhafazakârların doğru dürüst bir sanat anlayışı ve gelişmiş bir estetik seviyeleri yoktur' yavesi, bir şeyleri yok saymak adına uydurulmuş ucuz ve haksız bir kasıt eseridir."

İBBŞT muhafazakârlara kapalı. Aslında bu dışlanmışlık toplumun her alanında var.

İBBŞT’da muhafazakârları utandıracak oyunlar oynanıyor. Muhafazakâr seyirci o oyunlarda utancından sahneye bakamıyor, tavana bakıyor. Repertuvar bu oyunlardan oluşuyor. Çünkü tiyatroyu solcular işgal etti. Solcular “manevi değerlere önem vermiyor, “Milli” değil, aralarına muhafazakâr sanatçıları almıyor.

Vergilerle ayakta duran bir kurum her istediği oyunu oynayamaz.

İBBŞT özelleştirilsin. Şu anda kurumda çalışan sanatçılar bir araya gelsin bir dernek kursun, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ilk beş yılda azalan katkılarla tiyatroyu ona devretsin. Beş yıldan sonra da 29, 39, 59 yıllığına binalar başka bir amaçla kullanılmamak üzere bedelsiz tahsis edilsin. Böylelikle isteyen istediği oyunu oynasın. Çünkü İskender Pala özgürlükten yana. Ona göre tiyatro özelleşirse tiyatro işletmesini sürdürebilmek amacıyla ülkenin çoğunluğu Müslüman ve muhafazakâr olduğu için tiyatrolar, seyircilere cazip gelecek oyunlar seçmek zorunda kalacaklardır. Bugünkü yüzde kırk olan doluluk artacak.

İskender Pala özelleştirilmeyi savunurken soruyor: Dünyada hangi Türk yazarlarının oyunları oynandı? İBBŞT yurt dışında ses mi getirdi? Son yıllarda çıkan beş yerli oyun yazarı yok. Öyle bir ifade kullanıyor ki sanki özelleştirme olursa Türk Tiyatrosu patlama yaşayacak!

Ne güzel bir tablo değil mi? Özgür tiyatronun önü açılıyor, seyirci sayısı artıyor, tiyatromuz dünyada aranan marka haline geliyor. Halkın vergileri boşa gitmemiş oluyor. Tiyatrolar hasılâtları ile ayakta kalıyor. Kim istemez? Hayâli bile güzel.

Ama şu “yave” bana çok batıyor. "Muhafazakârların doğru dürüst bir sanat anlayışı ve gelişmiş bir estetik seviyeleri yoktur" diyen kim? İskender Pala’nın eserlerinin gördüğü rağbet bunun yanlış olduğunun bir kanıtı değil mi? Ama söze bu saptamayla başlamak “mağdur” söylemini gündeme getiriyor. Ardından söylenenlerin hepsi de nesnel bir tartışmayı imkânsız kılıyor. Zira “mağduriyeti” gidereceğim diye “yaşanan çağın hakkını verememe” tehlikesi çok büyüktür. Kendisi benden daha iyi bilir “Hemme âlem, âza-yı yekdigerend”! Toplumun kanaat önderleri kardeşliği teşvik etmelidir. “Geçmişe aşırı bağlılık gösterme ve âdeta geçmişe kapanma, yaşanan çağı ister istemez ihmal ettirir” Hocayı tenzih ederim ama dikkat edilmezse “yeni akımlar çok dar bilgi dağarcığı ve slogan fakirliği içinde” onun söylediklerini bambaşka noktalara çeker. “Gerçekte, bu iddiacılar da solculara karşı bir aşağılık duygusu içindedir”(Tırnak içleri Sezai Karakoç’a aittir)

Benim aklıma ilk önce şu soru geliyor. Madem ki tiyatroların özelleştirilmesi doğru çözümdür, bugüne kadar muhafazakâr(?) sanatçılar kendi özel tiyatrolarını kurup neden muhafazakâr seyircilerin utanmayacağı oyunlar oynamadı? Mevcut özel tiyatroların sorunları çözülememişken yeni özel tiyatroları nasıl bir gelecek bekliyor? Kaldı ki muhafazakârlıklarını son tartışmalarla birlikte anladığım tiyatrocular da muhafazakâr sanat (tiyatro) olmaz diyor, özelleştirmeye de karşı. Onlar da biliyor ki bugünün koşullarında özel tiyatroyu yaşatmak zor, hem de pek zor. O zaman İskender Pala kimin için yazdı “manifesto”yu?

“Manifesto”lar bir aşama gösterir, toplumun geldiği durumun dile getirilmesidir, yani bir anlamda çocuğa isim koymaktır. İskender Pala’nın manifestosu ise doğmamış çocuğa zıbın biçmeye benziyor, muhafazakârın yaşam kuralı gibi bir şey. Esas itibariyle icracıyı hedef alıyor ama sonuçları itibariyle seyirciye de yön veriyor. Sanat, önceden yapılan tanıma uyarak mı yönünü bulur ve gelişir? Sanatçı önce yapacağını tanımlar sonra yaptığını hedeflediği ile mi karşılaştırır? Sanat fabrika üretimi midir? Yoksa sanatçı içinde yaşadığı ortamdan etkilenerek yaratır ona bakanlar isim mi bulur? Aksi olursa biz buna “dayatma“ desek yanlış mı yapmış oluruz? Rönesansın manifestosunu kim yazmış merak ettim şimdi.

İskender Pala Avrupa’dan örnek veriyor, orta çağda devlet sanatı desteklemezdi diye. Varlıklı kişiler sanata destek oldular diyor. Haklı.. Ama o varlıklı kişilerin, kurdukları “şehir devletlerin” sahibi olduklarını bildiğimizde resim değişmiyor mu? Osmanlıda da İstanbul’un bazı bölgeleri kişi isimleri ile anılırmış. O kişiler kendi bölgelerinde sanata, sanatçıya destek vermişler. Kendisi şair, besteci, ressam olan Padişahları düşünürsek nasıl bir resim ortaya çıkar acaba?

İskender Pala “dernek” statüsü ile özel tiyatro yapılamayacağını bilmiyor olabilir mi? Yapılırsa bunun okul kulüplerine benzeyeceğini düşünmüyor mu? Dünyada başlı başına bir endüstri olan tiyatro işletmeciliğini bu kadar sığ bir çerçeve ile dünya arenasına çıkarabilmek kolay mı? Zira İskender Pala’nın özelleştirme sonrası çizdiği dünyada Türk Tiyatrosu, yazarı, oyunları ile ses getirecek.

Peki bu tiyatrolar özelleşirse bilet fiyatı ne olacak? Seyircinin gücü neye nereye kadar yetecek? İskender Pala da küçük de olsa bir değişim sezdim. Şimdi bir tiyatro kalsın demeye başlamış. (“Kalacak” o tiyatro nasıl “kadrolaşacak” söylemiyor. ) "O tiyatroya devlet sahip çıksın ve milli ve manevi değerlere önem veren tiyatroyu yapsın" diyor. Devlet güdümünde sanat yapılsın diyor yani. Zira o da farkında ki bugünün Türkiye’sinin koşullarında ödenekli tiyatrolar özelleştirilirse seyircinin tiyatroya ulaşması zorlaşacak ve onun “manifesto”sunu kimse dinlemeyecek. Oysa ödenekli tiyatrolar halkın, tiyatro seyretme alışkanlığını arttırmak için de zorunlu.

İskender Pala’ya göre , muhafazakâr seyirci oyuna bilet alırken neyi seyredeceğini bilmiyor. Oyun oynanırken şaşırıyor, utanıyor ve tavana bakıyor. Bu muhafazakâr seyirciyi küçümsemek anlamına gelmiyor mu? Benim seyrettiğim her oyun doluydu geçen sezon. O koltukları kim dolduruyor? Onlar “makbûl” seyirci değil mi? Koltukları dolduranları kategorize etmek doğru mu? Öte yandan gitgide artan türbanlı seyirci var. Türbansız muhafazakârlarla, muhafazakâr erkekleri tanıyamıyoruz tabii. (Aslına bakarsanız Türk toplumu muhafazakâr zaten! Ben bile içimdeki muhafazakârı yakalıyorum bazen!)

İskender Pala ile söyleşirken Enver Aysever’in de tiyatroda olup bitenlerden habersiz olduğu ortaya çıktı. Zira yüzde kırk doluluk hesabı doğru değil, muhafazakârların tavana baktığı doğru değil, repertuvarın “o” oyunlardan oluştuğu doğru değil. Tehlikeli İlişkiler’i muhtemelen ikisi de seyretmemiş ki salonun havasını görmemiş. Her ikisi de örneğin son yıllarda yetişen en iyi tiyatro yazarı Yiğit Sertdemir’in Sûrname’sinin İBBŞT’da nasıl bir yüz akı olduğunu bilmiyor, oyunun Almanya’da nasıl beğenildiğinden habersiz. Tarık Günersel’in Zırhlı Kurt isimli oyunu, Türk Tiyatro edebiyatına nasıl bir armağandır farkında değiller. Saymakla ve övmekle bitmeyecek yazar, yönetmen, oyuncu, oyunculuk ve teknik sahne başarılarını kim anlatacak bu ikiliye? İBBŞT’nın çocuk oyunlarında çocuğunun elinden tutup tiyatroya getiren türbanlı anneleri görmemişler. Peki özelleştirme olursa çocuk tiyatrosu ne olacak sorusuna kim cevap vermek ister?

Bu ikili arasındaki söyleşide oyunları görmemiş olmak bir sıkıntı yaratmıyor. İskender Pala Günlük Müstehcen Sırları seyretmemiş ama iki defa okumuş. Oyunu müstehcen bulmuş. (Ben hem okudum hem seyrettim hem de yazdım. Oyun, sahnede -İskender Pala’ya göre dahi- müstehcen değildi.) Tiyatro sahnede tamamlanan bir şeydir. Bunu her ikisi de bilmiyor. Enver Aysever tiyatrocu sayılmıyor mu? Ama o da oyunu seyretmemiş…(herhalde)

Aslında sorunun salt Türkiye’nin sorunu olmadığı, sanatın pahalı bir iş olduğu ve devlet desteklemezse yapılamayacağından bahseden yok. Tiyatronun nitelik ile değerlendirilmesi gerektiği niceliğin ikinci planda geldiği de konuşulmuyor. Ayrıca muhafazakâr bir tiyatro edebiyatının nasıl oluşturulacağı, olursa kimin seyredeceği, ihaleli oyunların maliyetinden habersiz her ikisi de.(Sahi ne oldu o oyunlara?) Çağdaş tiyatro konsepti, dünya repertuvarı, bugünün dünyasındaki tiyatronun yeri, yeni neslin dünyasına gelmedik daha . Sanatın elit bir iş olduğu(tabii ki tiyatronun da) bunu yapabilmek, seyredebilmek için belli bir düzeyde olmak gerektiğinden bahseden de yok. Sanatın ve tiyatronun ülkenin eğitim politikalarından ayrılamayacağı, tiyatro ile turizm arasındaki ilişki vb konular bizim için henüz “yüksek” konular! Buradaki “elit”liğin üstencilik anlamında kullanılmadığı, eski tiyatro formlarının ve söylemlerinin tekrar edilmesinin “milli” olmaya yetmeyeceği çok açık. İskender Pala sadece İBBŞT’dan bahsediyor DT’na girmiyor. Oysa ki ödenekli tiyatrolar aracılığı ile ülkeler arası ilişkilerin, festivallerin işlevine kim dokunacak? İngiltere’de War Horse’un arkasında nasıl bir teknoloji olduğu, hangi seyirci tarafından ve kaça izlendiği de söyleşinin konusu değil. Aslında “milli” olmanın “manevi” değerlerin de değişmekte olduğunun üstünde kim duracak? Sahi Kürt Tiyatrosu’nu nasıl şekillendirip nereye koyacağız? Unutulmuş ya da unutulmaya yüz tutmuş kültürlerin tiyatrosunu kim ayakta tutacak? Ermeni, Yahudi, Rum yani ülkenin kültürel zenginliğinin tiyatrosu hakkında ne düşünüyorsunuz? Daha neler neler… Tutturmuşuz muhafazakâr sanat diye…

İki lafın birinde de "ödediğimiz vergiler" çıkıyor ortaya. Ben ödediğim vergilerle insan ölmesin istiyorum, şehirlerimizin sokakları tertemiz olsun, denizlerimiz kirlenmesin, antik sanat eserleri sular altında kalmasın, ormanlarımız kesilip zevksiz binalar yapılmasın, doğa katledilmesin istiyorum. İBBŞT'na benim ödediğim vergi harcanmışsa helâl ediyorum.

Ama benim zoruma giden ne oldu biliyor musunuz? Söyleşi bitti, birden beynimden vurulmuşa döndüm. İskender Pala diyor ki “Halkın vergileri” ile ayakta duran İBBŞT’daki oyunlar müstehcen repertuvar hep o oyunlardan oluşuyor. Bunu öyle tekrar ediyor ki sanki İBBŞT “fuhuş yuvası” haline gelmiş. Nerdeyse İBBŞT’nın tüm oyunlarını seyreden ben ve benim gibiler de “fuhuşa meraklı” durumuna düşüyoruz. Aslına bakarsanız söyleşenlerin geçen sezon İBBŞT’nın hangi oyunlarını seyrettikleri programın hemen başında ekrana yazılmış olsa 60 dakikalık ızdıraba da gerek kalmayacaktı, “zap”lar geçerdik.

Siz Enver Aysever’den ne beklediniz? Ben bir şey beklemedim. Zaten o da söyledi, İskender Pala’nın kendisini anlatmasını amaçlamış! Amaçlamayabilir miydi? İskender Pala’ya kızmayın! O inandığını yapıyor. Ya Enver Aysever?

Ama söyleşinin en sonunda İskender Pala muhafazakâr kesimin jiplere, giysilere, gayrimenkule gösterdiği ilgiyi sanata, tiyatroya göstermediğinden bahsetti ya işte o zaman yıkıldım(!)

Alın buradan yakın!

Melih Anık
http://melihanik.blogspot.com

Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 894
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
'Ağaçlar Ayakta Ölür' - Nevra Serezli ve Tiyatro Kare (Füsun Akmen Balkaya)
Atam Siz Rahat Uyuyun Gençleriniz Size Layık - Yıllar Sonra 'Satıcı'nın Ölümü' - Bir Büyük Sanatçı Argun Kınal'a Veda
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • Arda Aydın, Müşfik Kenter'i Yazdı: İnsan Ol! (Arda Aydın) - 8/15/2012
  • Müşfik Kenter Taziye Sayfası - Başsağlığı Mesajınızı Yazın (Taziye Sayfası) - 8/15/2012
  • LEFKOŞA'NIN TİYATROSUNA DOKUNULAMADI (Üstün Akmen) - 8/15/2012
  • Bodrum'a sanat, Kale'ye bale yakışıyor (Rengin Uz) - 8/11/2012
  • (Tiyatroda) Beyin Yıkama (Melih Anık) - 8/3/2012
  • Shakespeare - Antonius ve Kleopatra'da -Kadın- (Melih Anık) - 8/3/2012
  • Epik Tiyatro'nun Öncüsü: Bertolt Brecht ve Cesaret Ana (Özlem Özmen) - 7/26/2012
  • Zürih Balesi'nin Müziksel Görselliği: … Ve Rüzgardan Sakındı (Üstün Akmen) - 7/26/2012
  • Deutsches Symphonie Orchester'i ve Hüseyin Sermet'i Dinledik (Üstün Akmen) - 7/26/2012
  • MUHAFAZAKAR KUMPANYA'NIN ASİSTÇİLERİ VE GOLCÜLERİ (3) - Kendi Kalesine Gol Atanlar (Kemal Oruç) - 7/23/2012
  • Enver Aysever ile İskender Pala Söyleşti (Melih Anık) - 7/23/2012
  • Namussuzum gidicem buralardan (Fatma Babuşçu) - 7/21/2012
  • Ergin Orbey Taziye Sayfası - Başsağlığı Mesajınızı Yazın (Taziye Sayfası) - 7/19/2012
  • EY KÜLTÜRÜMÜN BAKANI DE BANA: AKM, AKM Mİ OLACAK, YOKSA -SAKM- Mİ? (Üstün Akmen) - 7/18/2012
  • Orda Bir Köy Var Uzakta! (Nedim Saban) - 7/16/2012
  • 70'ime Adım Attım, 69 Yılımı Kuyunun En Dibine Sarkıttım (Üstün Akmen) - 7/11/2012
  • Güngör Dilmen Taziye Sayfası - Başsağlığı Mesajınızı Yazın (Taziye Sayfası) - 7/8/2012
  • Kubilay Aktulum'un Metinlerarası İlişkiler Yapıtı Üzerine (Serkan Fırtına) - 7/4/2012
  • Ordu'da Karikatürümüz Sahnelendi: Eşeğin Gölgesi (Üstün Akmen) - 7/4/2012
  • Oh Canıma Değsin Aristophanes! (Nedim Saban) - 7/3/2012
  • Aydın Üniversitesi'nde Barut Fıçısı (Üstün Akmen) - 6/27/2012
  • Zürih Balesi'nin Müziksel Görselliği: … Ve Rüzgardan Sakındı (Üstün Akmen) - 6/27/2012
  • DEUTSCHES SYMPHONİE ORCHESTER'İ VE HÜSEYİN SERMET'İ DİNLEDİK (Üstün Akmen) - 6/27/2012
  • Oyun Atölyesi ! Özür Dile ve Bilet Paralarını İade Et! (Melih Anık) - 6/23/2012
  • Başarıyla Kotarılmış Bir Aile Dramı… Limonata (İhsan Ata) - 6/20/2012
  • TEB Başkanı'ndan Othello'dan Hamlet'e Unutuş'un Tiradı (Melih Anık) - 6/20/2012
  • Diktatör Uşaklarının Alenen Teşhir Edildiği Oyun: Gergedan (Üstün Akmen) - 6/20/2012
  • Kemanda Derinlik ve Zenginliğin Erbabı: Anne-Sophie Mutter (Üstün Akmen) - 6/20/2012
  • Müzikli Okuma Tiyatrosu Örneği: Şirin Değil, Daha da Beterdim (Üstün Akmen) - 6/20/2012
  • FIRTINA ÖNCESİ SESSİZLİK (Nedim Saban) - 6/17/2012
  • Anason Ve Yasemin (İhsan Ata) - 6/13/2012
  • Kafka'nın Maymunu ve Çok Üzgünüm Üstün Akmen… (Melih Anık) - 6/13/2012
  • Gülan ve Yeni -Proje-si: Y.Çıktığım Gün Sakin ve Serin Bir Sabahtı (Melih Anık) - 6/13/2012
  • -Mal Bulmuş Mağribi- Olmak ya da Olmamak (Üstün Akmen) - 6/13/2012
  • Ordu Belediyesi Çocuk ve Gençlik Tiyatroları Festivali'ndeydim (Üstün Akmen) - 6/13/2012
  • Hah hah haay Aksaray (Seyhan Arman) - 6/11/2012
  • Çok Kısa Yazı (Arda Aydın) - 6/11/2012
  • Dön Baba Dönelim, Bir Forma Dönüşelim: HANS YA DA HEIRI (Üstün Akmen) - 6/6/2012
  • Kızıl Peter Hayvansa, Peki Biz Neyiz: KAFKA'NIN MAYMUNU (Üstün Akmen) - 6/6/2012
  • Tanrıların Kıvılcımını Başımıza Taç Ettik: Beethoven 9. Senfoni (Üstün Akmen) - 6/6/2012
  • Seyirci Saatli Bomba! (Seyhan Arman) - 6/5/2012


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    5 Kasım'den itibaren her PERŞEMBE Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    Şehir Tiyatroları, Özel Tiyatrolara Kasım Ayında da Sahnelerinde Yer Veriyor
    oyun atölyesi'nde yeni sezon başlıyor...

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |