| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
Merhamet, Hava Gibi Gereksinimimizdir'in Öyküsü: Reis Bey
Üstün Akmen



“Etmeyin Reis Bey! Siz ağlayamazsınız! Ağlayabilseydiniz, anlayabilirdiniz...
Siz merhametten, acıma duygusundan, yalnız kötülük doğacağına inanmışsınız. Yerine göre haklısınız.. Fakat ondan ne büyük iyilik doğacağını unuttuğunuz için en büyük hakkı kaybediyorsunuz. Rahmet kaldırılmış sizin kalbinizden… Reis Bey! Mühürlü kalbinizin açılmasını dilerim, Allah sizi de arındırsın..."


MERHAMETTEN YOKSUN BİR MAHKEME HÂKİMİ
Necip Fazıl Kısakürek’in (1904-1983) 1963 yılında ilk baskısı yapılan “Reis Bey” başlıklı tiyatro eserinde Mahkûm, Reis Bey’e 1Perde 3. Tablo’da (Büyük Doğu Yayınları-Şubat 2010 Baskısı, Sayfa 50) işte böyle bağırıyor. Evet… Necip Fazıl Kısakürek’in Bursa Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu’nda oynanmakta olan “Reis Bey”i, görevinde hiç taviz vermeyen, yasalara son derece bağlı ve kararlarında acımasız bir hâkimin öyküsü… İdama mahkûm ettirdiği gencin suçsuz olduğunu anlayınca bütün felsefelerinden ve tezlerinden vazgeçen ve hatta bir anlamda “u” dönüşü yapan Reis Bey’in öyküsünü anlatan oyunda Reis Bey, toplumdaki düzenin merhametten yoksun sert yasalarla sağlanacağına inanmaktadır. Masum olduğuna inandığı, cebinden esrar çıkan bir mahkûmu bile en ağır şekilde cezalandırır. Kararını da "bir kötülüğün bürünmesi ihtimali olan masumluk maskesini kullanılmaz hale getirmek için bin masum feda edilmelidir" tezine dayandırır. Astırdığı gencin masum olduğunu öğrendikten sonra vicdan azabı çeker ve gencin ruhu peşini bırakmaz. Her şeyi bir kenara bırakır, merhamet duygusunu yaymaya çalışır. Merhamet, ona göre eskiden “ağızların iğrenç sakızı” iken, artık hava gibi su gibi gereksinimiz olan iksir olur.

HEM ZEHİR HEM PANZEHİR
Kısakürek, siyasi görüşü bir tarafa, (yadsımam mümkün değil) hiç kuşku yok ki iyi bir şair ve kötü olmayan bir tiyatro yazarıydı. Neredeyse çelik kadar sert olan karakteristik bir yapıyı vicdan örsüyle döve döve, bir böceğin sırtı kadar yumuşak hale getirişini anlattığı “Reis Bey”, kâh günümüzde o günlerin Yeşilçam Sineması örneği yoğun duygusallığıyla, kâh seyircinin içini ürperten, şimdilerde esamisi okunmayan sert aforizmalarıyla, bir bünyeye aşılanan/aşılanabilmesi olası, hem zehir hem de panzehir kıvamında bir eser.

İZLEYİCİNİN BİLİNÇ ALTINI HEDEF ALMAK
Bursa Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu bu eseri seçerken ne düşünmüştür, neyi amaçlamıştır bilmem elbette olası değil, ama ekibin başarısını ve iyi niyetini yabana atmam da mümkün değil. Örneğin oyunu sahneye taşıyan Özer Tunca, seyircinin izlediği oyundan zevk almasını sağlamak için, taş kalpli bir kanun uygulayıcısını, “cemiyette bir ferdi korumak için bin kişiye idam gömleği giydirmekten kaçınılmamalıdır” diyen bir hâkimin öyküsünü seyircinin bilinç altını hedef alarak yorumlamış, bilincin işe karışmamasını ise “bilinçli” olarak engellemiş. Böylece tam bir illüzyon sağlamış. Eski de olsa Necip Fazıl Kısakürek’in kullandığı dilin özelliğini ve oyuncuların karakteri canlandırmalarının bir bütünlük içinde seyirciye sunulmasını da başarmış.

ZEYNEL IŞIK’IN IŞIK TASARIMI
Tayfun Çebi’nin dekor tasarımı kullanışlı. Hele bir de üst platformu bu kadar yüksek tutmasaymış! Çebi’nin dekor anlayışı, sadece olayın geçtiği mekânı yansıtmakla kalmamış, oyuncunun kabullendiği, kavrayabildiği, yabancılık çekmediği, hareketlerini kısıtlamadığı bir ortam yaratmış. Oktay Köseoğlu’nun müzik seçmeleri “matluba” fevkalade uygun... Zeynel Işık’ın ışık tasarımı, oyunun yönetmeni Özer Tunca tarafından belirlenmiş duygu yoğunluğu dozunu; atmosferi seyirciye ulaştıracak olgunlukta bir tasarım. Zeynel Işık, iletinin oluşması çalışmasında hiç kuşkum yok ki, oyunun sahneleniş tarzını da fevkalade dikkate almış. Oyunun giysi tasarımlarını yapan Funda Çebi, dönemin tavır ve görenekleri hakkında çok iyi bilgi toplamış, belli ki dramaturjik yapıyı da titizlikle irdelemiş. Ortaya, doğrusu birbirinden zevkli, oyuna ve oyuncuya uygun kostümler çıkmış.

YAN ROLLER
Katil’de Günay Y. Güney, Polis Şefi’nde Gürkan Sargın; Taşralı Müşterinin Kızı’nda Esra Yaşar, Köylü Müşterinin Kızı’nda Cansu Can, Gazete Satıcısı’nda Melih Kurtarıcı, Mahkeme Reisi’nde İlyas Avcı Yönetmen Özer Tunca’nın istediği disiplin içinde görevlerini yapmaktalar. Apartman Kapıcısı’nda Şahin Asa, Polisler’de Zafer Pamukoğulları, Sedat Tavşan, Bitirimler’de Fahrettin Beşik, Sevgin Mutlu, Coşkun Bostancı, Ramazan Göktürk, Jandarmalar’da Melih Kurtarıcı, Gürsel Korkmaz, Hâkimler’de Armağan Y. Bilgin, Canberk Çam can verdikler karakterlerin içsel, ruhsal imgelerini hakkıyla veriyorlar, karakterlere tutkular ürettiriyorlar. Kumarhane Garsonu’nda Uğur Serener, Dadı’da Ebru Ergüç, 1. Gardiyan’da Hakan Demir, 2. Gardiyan’da Fatih Ateş, Hapishane Müdürü’nde Kazım Güçlü, Savcı’da Aykan Yılmaz karakterinin tüm yaklaşımlarını bilmiş ve anlamışlar.

KARAKTERE BÜRÜNEMEMEK
Otel Kâtibi’nde M. Eren Topçak’a yazar (age: Sayfa 27) “Otel Katibi gişenin içinde, görünmeyen bir noktadaki radyonun düğmesini çevirir, sonra dirseklerini gişeye dayayarak Taşralı Müşteriyi süzmeye başlar” dediğine göre, ne mene iştir ki radyoya bakıyor anlamam mümkün olmadı. Mübaşir’de Çetin Cambaz, Bar Kızları’nda Didem Hun Liman ile Müge Açıkdüşünenler, Köylü Müşteri’de Bülent Uçar, Taşralı Müşteri’de Burhan Narınç, Yeldirmeli Kadın’da Nihal Türksever, Mahkûm’da Murat Liman içine girdikleri (ya da girmek zorunda oldukları) karakterlerin gelişimine, koşullarına, kendi bireysel özelliklerine bağlı olarak çeşitlemeler yapmıyorlar, ama kötü de değiller.

TÜRKSEVER GÖRGܒYÜ SEVDİM
Avukat’ta Nilgün Türksever Görgü kişisel özelliklerine bağlı olarak çeşitlemeler de yapıyor, çok da iyi ediyor. Bedeni ile kullandığı sözcükler arasında devamlılık sağlama başarısı ve bakışı ile anlama jestlerini birinden diğerine hissettirmeden geçirmesi özel olarak alkışa değer. Reis Bey’de E. Ertan Akman coşku paleti insanı resmedecek kadar zengin ve renkli bir oyuncu olarak dikkat çekerken, Reis Bey’in tutkularını değil, onun bileşimini oluşturan duygularını öne çıkartarak başarıya kavuşuyor.

Demode, eski meski…

Bursa Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu “Reis Bey” ile de umut salgılamayı sürdürüyor.

Üstün Akmen
Evrensel


Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 824
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
Süt Kardeşler - Süheyl Behzat Uygur Tiyatrosu 2020
Atam Siz Rahat Uyuyun Gençleriniz Size Layık - Yıllar Sonra 'Satıcı'nın Ölümü' - Bir Büyük Sanatçı Argun Kınal'a Veda
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • Ankara Devlet Tiyatrosu'nda Tennesse Williams: Sırça Kümes (Üstün Akmen) - 10/2/2012
  • Dertsiz Oyun'un Derdi - Yiğit Sertdemir - Altıdan Sonra Tiyatro (Melih Anık) - 9/25/2012
  • Sanat Dünyamızın Ördek Tecavüzcüler (Nedim Saban) - 9/24/2012
  • Benim de Babaannemin Başı Bağlıydı (Nedim Saban) - 9/24/2012
  • 10. Kıbrıs Tiyatro Festivali İNADINA Sürmekte... (Üstün Akmen) - 9/19/2012
  • Türk tiyatrosu ve Münir Özkul (4) (Hayati Asılyazıcı) - 9/15/2012
  • Türk tiyatrosu ve Münir Özkul (3) (Hayati Asılyazıcı) - 9/15/2012
  • Türk tiyatrosu ve Münir Özkul (2) (Hayati Asılyazıcı) - 9/15/2012
  • Türk Tiyatrosu ve Münir Özkul (1) (Hayati Asılyazıcı) - 9/15/2012
  • Ay Işığı Manastırı'ndan Çıktık Yola, Şimdi Gelelim AKM-SA'ya… (Üstün Akmen) - 9/12/2012
  • Merhamet, Hava Gibi Gereksinimimizdir'in Öyküsü: Reis Bey (Üstün Akmen) - 9/12/2012
  • Bale akşamlarından izlenimler (Rengin Uz) - 9/3/2012
  • NELER OLUYOR? YİNE NELER OLUYOR? (Cüneyt İngiz) - 9/2/2012
  • AKPaketiyatrosu (Ne Paketmiş!) (Yurdagül Yurtseven) - 8/29/2012
  • Ne Şam'ın Şekeri, Ne Arabın Yüzü: Kargaşa (Üstün Akmen) - 8/29/2012
  • Tiyatro Yanetki'den Doğrudan Etkili Bir Oyun: Yalnız Batı (Üstün Akmen) - 8/29/2012
  • TİYATRO VE DEVLET II (Savaş Aykılıç) - 8/22/2012
  • MÜŞFİK KENTER USTAYI GURBETE YOLCU ETTİK (Üstün Akmen) - 8/22/2012
  • Rengin Uz, Müşfik Kenter'i Yazdı: O KADAR SAHİCİ VE YAKINDI SESİ… (Rengin Uz) - 8/18/2012
  • YENİ SEZON (Nedim Saban) - 8/17/2012
  • Kemal Başar, Müşfik Kenter'i Yazdı: İnsan Ol! (Kemal Başar) - 8/16/2012
  • Arda Aydın, Müşfik Kenter'i Yazdı: İnsan Ol! (Arda Aydın) - 8/15/2012
  • Müşfik Kenter Taziye Sayfası - Başsağlığı Mesajınızı Yazın (Taziye Sayfası) - 8/15/2012
  • LEFKOŞA'NIN TİYATROSUNA DOKUNULAMADI (Üstün Akmen) - 8/15/2012
  • Bodrum'a sanat, Kale'ye bale yakışıyor (Rengin Uz) - 8/11/2012
  • (Tiyatroda) Beyin Yıkama (Melih Anık) - 8/3/2012
  • Shakespeare - Antonius ve Kleopatra'da -Kadın- (Melih Anık) - 8/3/2012
  • Epik Tiyatro'nun Öncüsü: Bertolt Brecht ve Cesaret Ana (Özlem Özmen) - 7/26/2012
  • Zürih Balesi'nin Müziksel Görselliği: … Ve Rüzgardan Sakındı (Üstün Akmen) - 7/26/2012
  • Deutsches Symphonie Orchester'i ve Hüseyin Sermet'i Dinledik (Üstün Akmen) - 7/26/2012
  • MUHAFAZAKAR KUMPANYA'NIN ASİSTÇİLERİ VE GOLCÜLERİ (3) - Kendi Kalesine Gol Atanlar (Kemal Oruç) - 7/23/2012
  • Enver Aysever ile İskender Pala Söyleşti (Melih Anık) - 7/23/2012
  • Namussuzum gidicem buralardan (Fatma Babuşçu) - 7/21/2012
  • Ergin Orbey Taziye Sayfası - Başsağlığı Mesajınızı Yazın (Taziye Sayfası) - 7/19/2012
  • EY KÜLTÜRÜMÜN BAKANI DE BANA: AKM, AKM Mİ OLACAK, YOKSA -SAKM- Mİ? (Üstün Akmen) - 7/18/2012
  • Orda Bir Köy Var Uzakta! (Nedim Saban) - 7/16/2012
  • 70'ime Adım Attım, 69 Yılımı Kuyunun En Dibine Sarkıttım (Üstün Akmen) - 7/11/2012
  • Güngör Dilmen Taziye Sayfası - Başsağlığı Mesajınızı Yazın (Taziye Sayfası) - 7/8/2012
  • Kubilay Aktulum'un Metinlerarası İlişkiler Yapıtı Üzerine (Serkan Fırtına) - 7/4/2012
  • Ordu'da Karikatürümüz Sahnelendi: Eşeğin Gölgesi (Üstün Akmen) - 7/4/2012
  • Oh Canıma Değsin Aristophanes! (Nedim Saban) - 7/3/2012


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    17 Şubat'tan itibaren her PAZARTESİ Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    Hangisi Karısı, 5. Sezonunda!
    Istanbul Fringe Festival - Uluslararası Performans Sanatları Festivali (18-22 Eylül 2019)

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |