| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
Genco Erkal’ın bu oyununu izlemek, aydınlığa ibadettir: Sivas’93
Üstün Akmen



Duyduk duymadık demeyin, Genco Erkal, aklından bir an olsun çıkarmadığı tiyatrocu olma misyonunu, bir kez daha, yeniden ve yenileyerek gündeme taşıdı. Hem de, bir anlamda: “Tiyatronun toplumu aydınlatma görevi, işlevi ve sorumluluğu vardır,” diye gürleyerek, kanıt göstererek.
“Nereden çıktı şimdi bu misyon, falan,” diyeceksiniz. Efendim, oturmuş, bir oyun yazmaya soyunmuş Genco Erkal. 2 Temmuz 1993 gününü esas almış. Pir Sultan Abdal Şenlikleri’ne katılmak için Sivas’a gelen, Madımak Oteli’nin içine kıstırılan aydınlar… Dışarıdaki öfkeli kalabalık… İçerdekilerin 'kafir’ olduğuna inanan, polisin ve askerin engelleyemediği(!) kalabalık… Kalabalığın giderek kontrolden çıkışı… Dakika dakika yaklaşan kıyamet… Cansız kalan 36 beden…
Bu yaşanmış olay, oyun olur mu? Olur. Ama oyun yapmamış Genco Erkal Usta, oyun yazmamış. Toplum, yaşadığıyla yüzleşsin; olay toplumun belleğinden silinmesin diye, zaten kendi içinde bir “oyun” olan konuyu oyunlaştırmak yerine, belgeselleştirmiş, belgeselin içine tiyatronun tadını-tuzunu katmış, ortaya “belgesel oyun” çıkmış. Nurdan Arca, Sivas olayı görüntülerinden oluşan bir film hazırlamış. Gururumuz Fazıl Say, yeni bir beste yapmamış, ama müziklerini vermiş; “Nâzım Oratoryosu-2001”, “Metin Altıok İçin Ağıt-2002/2003”, “Kara Toprak-1997”, “İpekyolu-1998” gibi besteleriyle belgesele renk aşılamış.

Oyuncular izleyiciyi yakasından tutup silkeliyor
“Oyun yazmamış,” dedim ya! İyi, ama ya replikler? Genco Erkal, replikleri tutanaklardan ve olayı yaşayanların tanıklıklarından yaratmış. Sonra almış oyuncularını karşısına, müthiş Brechtisyen bir tavırla “belgesel oyun”u yönetmiş. Ayol, televizyonda izliyoruz, dağdaki ayı avcısı, safarideki ceylan kovalayıcısı bile rol kesiyor! “Sivas '93”te rol yok! Genco Erkal, Meral Çetinkaya, Yiğit Tuncay, Nilgün Karababa, Murat Tüzün, Çağatay Mıdıkhan ve Saliha Şirvan Akan… Dostlar Tiyatrosu oyuncularının her biri anlatıcı. Kimi zaman Aziz Nesin’in ağzından konuşuyorlar, kimi zaman Lütfi Kaleli’nin. Yeri geliyor dönemin Emniyet Müdürü’nün sesi oluyorlar, yeri geliyor zamanın başbakanı Tansu Çiller’in. İzleyiciyi silkeliyorlar.

‘Hiçbir şey, eyleme geçen cehalet kadar korkutucu olamaz’
Dostlar Tiyatrosu’nun “Sivas’93” başlıklı belgesel nitelikli oyunu, simgesel bir semah gösterisiyle başlıyor. Günlerden cumadır, takvimlerde 2 Temmuz 1993 yazmakta. Sivas dediğin koca bir kent. Kurtuluş Savaşı’nın merkezî örgütü Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ile onun yönetim organı olan Heyet-i Teslimiye’nin oluşturulduğu, ulusal kongrenin yapıldığı bir kent Sivas. İnsanlarının yerleşiminin Neolitik Çağa değin uzandığı saptanmış bir kent. Bu kentte binlerce polis, binlerce asker var... Bu kentte, nasıl oldu da gözler önünde onlarca insan diri diri yakılabildi? Hayret!

Eylem hazırlıkları somut görüntülerle sahnede
“Madımak Katliamı” olarak tarihe geçen olay, gerçekten de her yönüyle: “Hayret doğrusu” dedirten cinsten bir “olay”. “Hayret” uyandıran olay şimdi tiyatro sahnesinde yineleniyor. Belgeleriyle, tanıklarıyla… Gelecek kuşakların da “hayret”ten “hayret”e düşmeleri için Fazıl Say’ın müziği, Nurdan Arca’nın filmi, Özlem Kaya’nın giysileri, yedi oyuncunun emeği, Genco Erkal’ın yönetimiyle…
Sivas’ta Geleneksel Pir Sultan Abdal Şenlikleri görüntüleri. Gericilerin, özellikle Milli Gençlik Vakfı’nın denetimindeki çeşitli yurtların, başta Konya ve Kayseri olmak üzere diğer kentlerden getirilen gericilerle doldurulması. Bir sürü kara yabaninin kente gelişi. Şenlikler başlamadan bir gün önce, Madımak Oteli yakınlarına, belediye tarafından yeni kaldırım yapılacağı bahanesiyle kamyonlarla yığılan taş. Katliamdan birkaç ay önce, Sivas’ta Özel Kuvvetler Komutanlığı’na bağlı bir birim oluşturulmakta oluşu. Yani, “bir şeylere” hazırlanılış.
Bu mu, sonradan iddia edildiği gibi, anlık bir tepkinin, gericilerin o an “galeyana” gelmeleri sonucu oluşması? Kontrgerilla ve gerici-faşistler tarafından önceden planlanmış, hazırlıkları yapılmış ve gerçekleştirilmiş bir eylem değil mi bu?

Dakika dakika katliam hazırlığı
Şenliğin ilk günü, gericilerin, faşistlerin standlara saldırmalarının, bu saldırıların şenliğe gelen kitle tarafından püskürtülmesinin uzak çekimlerinden ikinci güne zincirleme geçiliyor. “Bizim Sivas” gibi gazetelerin “Müslüman mahallesinde salyangoz satıyorlar” ve benzeri başlıklarla faşist ve gerici çevreleri Aziz Nesin’in konuşmalarına tepki göstermeye çağırmaları... Kentte “Cihat” çağrıları yapan imzasız ya da “Müslümanlar” imzalı karşı bildirileri dağıtırkenki görüntüleri… Öğle zamanı, Merkezpaşa Camisi’ndeki cuma namazından çıkan gerici-yobaz-faşist grupların Hükümet Konağı önünde toplanıp, şenliğin yapılmasına izin veren vali ve Aziz Nesin aleyhine sloganlar atmaya başlamaları… Vali Ahmet Karabilgin’in, Tugay Komutanı Ahmet Yücetürk’ten askeri birlik göndermesi için yardım istemesi…
Capcanlı belgesel, aşama aşama gelişiyor. Katliam sonrası açılan göstermelik davada devletin önceki örneklerde olduğu gibi hem yargılayan, hem kollayan durumunda oluşu, bazı maşaların usulen cezalandırılmaları, 3-5 yıllık cezalarla olayın örtbas edilmesi, “Adalet Mülkün Temelidir” tümcesi altındaki kırmızı yakalılar… Sonuç olarak, Aziz Nesin’in kışkırtıcı olarak gösterilmesi.

Bu karakterleri canlandırmaya karakter mi dayanır
İnsanın kanını donduran bu müthiş “belgesel oyun” bittiğinde, Genco Erkal’ın ne iyi edip de “belgesel oyunu” “oyun” yapmadığını düşündüm. Düşünebiliyor musunuz: “Halkla polisi karşı karşıya getirmeyin” talimatını veren “Susurluk Devletinin Cumhurbaşkanı” Süleyman Demirel’i sahnede kim canlandırabilirdi? “Olay münferittir. Ağır tahrik var. Bu tahrik sonucu halk galeyana gelmiş... Güvenlik kuvvetleri ellerinden geleni yapmışlardır... Karşılıklı gruplar arasında çatışma yoktur. Bir otelin yakılmasından dolayı can kaybı vardır” diyen Demirel rolünü hangi tiyatro sanatçımıza önerebilirdi Erkal? Katliam sırasındaki DYP-SHP hükümetinin Başbakanı Tansu Çiller’i kim oynardı? Katliamı ve gericileri açıkça savunabilen bir Başbakandı o... Konsantrasyonunu iyi sağlamış olsa bile, rol icabı: “Çok şükür, otel dışındaki halkımız bu yangından zarar görmemiştir” tümcesini Tansu Çiller rahatlığında söyleyebilecek yetenekte tiyatrocuyu nereden bulacaktı Genco Erkal? “Halktan kimsenin burnu kanamamıştır ve ölenler de çıkan yangından boğularak ölmüşlerdir” diyebilen bir karakteri canlandıracak yetenekte oyuncu tanımıyorum ben. Gazetecilerin bir sorusu üzerine: “Olayı bu kadar büyütmek yanlış, bir futbol maçında da bu kadar insan ölebilirdi” derken, yüzü kızarmayan muhalefet lideri Mesut Yılmaz Beyefendiyi oynayacak oyuncu nerede? Ya, katliam karşısında: “Oteli sahibi kundaklamıştır” diyecek kadar pervasızlaşabilen İçişleri Bakanı Mehmet Gazioğlu’nu kim canlandıracaktı? Uzun süre timsah gözyaşları döken Erdal İnönü’nün yerine oyuncu da zor bulunacaktı eminim. Elinden geleni yaptığı şaklabanlığını yaparken sıkılmayacak, gözlerini kaçırmayacak oyuncu yoktur, bulunamazdı. Katliamdan sonra açılan davada katillerin ve katliamın savunuculuğunu üstlenen Şevket Kazan’a sahnede kim can verebilirdi? Genco Erkal bana danışsaydı, olsa olsa, katliamın elebaşlarından olup, “yakalanamayan”, dönemin Refah Partili Belediye Meclis Üyesi Cafer Erçakmak için, tiyatro dışından, çember sakal bırakmış ya da takma sakal takmış Nuri Alço’yu önerebilirdim. Belediye Başkanı Temel Karamollaoğlu için: “Tecavüzcü Coşkun oynasın,” derdim.
Genco Erkal bana danışmadı(!), ben de söylemedim. Ama siz sorarsanız eğer; aydınsanız, aydınlıktan yanaysanız bu “belgesel oyunu” mutlaka, ama mutlaka görün; eşinizin dostunuzun, çoluğunuzun çocuğunuzun görmesini sağlayın derim.
Sözümü dinlemezseniz eğer, hemen söyleyivereyim, ciddi anlamda sitem ederim.

(Ben, cuma günleri de “Gözlemevi” kavşağında sizi bekliyorum, biliyorsunuz. Dostlar Tiyatrosu, “Sivas’93”ü Galatasaray Muammer Karaca Tiyatrosu Sahnesi’nde; Kadıköy Halk Eğitim Merkezi’nde; Caddebostan Kültür Merkezi’nde oynuyor. Telefon: 0212 252 59 35)
 
Üstün Akmen
Evrensel Gazetesi


Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

Emek - ( 2/3/2008 )
Hatırlamak ne kelime...hepimiz bir kez daha sarsıldık...Teşekkürler Genco Erkal...sen üzerine düşeni yıllardır yapıyorsun, sıra bizde , hepimizde...

fadime - ( 4/10/2008 )
Başta Genco Erkal olmak üzere emeği geçen herkesin yüreğine sağlık. sivas93 gerçeğin ta kendisi. Körler-sağırlar,örümcek kafalılar uyanın artık.Kullanıldığınızın nezaman farkına varacaksınız.Vatan parça parça yok oluyor.Anlayana sivrisinek saz.anlamayana davul,zurna az.sivas93’ün oyununun sonunda sercanın söylediği sivasa ağıt değişi ile bitirilirse nokta konmuş olur diye düşünüyorum.

nejat - ( 4/10/2008 )
Ne mutlu maraşa KAHRAMANMARAŞ
Ne mutlu Urfaya ŞANLIURFA
Ne mutlu Antepe GAZİANTEP
YAZIK SİVASA KATİL SİVAS.
TEŞEKKÜRLER GENCO ERKAL. İyiki varsın.


şakir - ( 1/31/2008 )
böyle toplumsal bir olaya deginildigi için çok mutluyuz ve umutluyuz.genco beye ve oyunculara başarılar dilerim.onlarında karanlıkta kalmaması için hepimiz elele vererek ’sivas 93’ e gidelim.

rıfkı - ( 1/31/2008 )
bügün aydında saat sekizde başlıyor.zamanın bir an önce gelmesini dört gözle bekliyoruz

seyhan - ( 2/15/2008 )
sivas’da yaşanan insan katliamı tarihimizden silinmeyecek,unutanlara da hatırlatmak adına Genco Erkal’ a teşekürler.19 şubat Ank.izleyeceğiz,çok üzgünüm bir oyun değil,bir tarihsel gerçek,hangi yürek dayanacak,hangi göz bakacak,ikinci kez cenazelerimizi kaldırmaya gidiyoruz gibi,boğazım düğümleniyor,ama orda olmalıyım,boğazım düğümlenip ölsemde,yansamda ne olursa olsun orda olmalıyız,Genco Erkal ve ekibinin yanında olmalıyız aydınlık bir ülke için..

Melih Anık - ( 2/13/2008 )
Aydınlığa İbadet!
Heyacanınızı anlıyorum ama bu tiyatroya yakışmamış hocam !
Hani "bizim" zamanımızda sahnenin ortasında ellerini havaya açıp tiyatroya tapınanlar vardı ya, onlar nerelerde şimdi?
Tiyatroyu da ibadet haline getirmesek ... Ne dersiniz? Tiyatro koskoca bir kaya olan karanlığı kırmaktır.. Böylesi daha iyi değil mi?


yüksel dülger - ( 9/30/2008 )
sıvasa bundan on beş gün önce gitmiştim malüm yeri gördüm gözlerim yaşardı olayı başlatan yapan ve onları koruyanlara en aşağılık sıfatı çok görürüm

ahmet - ( 4/2/2008 )
bence burada filmleri olsa daha guzel olucak ama sacma olmus bunlarr:(:(:(


ralli - ( 4/30/2008 )
bu oyun kahramanmaraşta iptal oldu sebebi ise tanıtım için asılan afişlerin hiçbirisi durdurulmadı 1 sata içinde yırtıldı kahramanbmaraş bu konuda toplumsal bir hoşgörüsüzlük örneği sergiledi. konuyla ilgisi olmayan insanlara saygılarımı sunuyor ve onları tenzih ediyorum.

Ahmet Ümit Aloğlu - ( 1/23/2008 )
Üstün Ustaya,Genco Usta’nın emeğini değerlendirdiği için teşekkürler.
Genco Ustanın yaptığı ise, o aşağılık olayı unutturmamak yanında giderek artan kendimizden utanma, çaresizlik, yenilmişlik duygumuzu törpülemek, bizi bize yeniden anımsatmak...Sanatçılarımız "var" diye seviniyorum.


suat - ( 1/19/2008 )
izmir e geleceği gübnleri sabırsızlıkla bekliyorum


Hakan - ( 1/17/2008 )
Ah Türkiyem ah...
Senin için savaşanları yakıyor, hapse atıyorsun...
Senin için...

Genco Erkal’a sonsuz teşekkürler...


gozde - ( 1/16/2008 )
muaamer karaca tıyatrosunda oldugun gun sehır dısından aılem geldı ve ben cok ısterken bu tıyatroya gelmeyı gelemedım avrupa yakasında oturuyorum tekrar ne zaman oyun oynanacak bunu yanıtlarsanır co k sevınırım


ismail can törtop - ( 1/17/2008 )
gözde hanım, dostlar tiyatrosunun programına sağ bardaki "tüm tiyatroların programları" linkinden ulaşabilirsiniz...

Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 365
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
27 MART… UMUDUNU ARAYAN BİR GÜN (Ahmet Yapar)
YOKLAMA LİSTESİ (Skeç)
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • Güvenliğimizin battaniyesi midir din?: ‘Dua Odası’ (Üstün Akmen) - 1/22/2008
  • TİYATRONUN POETİKASI VE POLİTİKASI (Boran Doğan) - 1/21/2008
  • Ayşegül Hindistan’da – Tiyatro Kılçık (İsmail Can Törtop) - 1/21/2008
  • YUNUS’UN YOLUNDA DİVANE AĞAÇ (Cüneyt İngiz) - 1/20/2008
  • Kürklü Merkür - Tiyatro Dot (Zeynep Kehaya) - 1/20/2008
  • SANATIN ÖZGÜRLÜĞÜ KISITLANAMAZ (Fatma Babuşçu) - 1/19/2008
  • Sürrealist bir kimlik çatışması ; ''ADVİYE'' (İhsan Ata) - 1/18/2008
  • Suyunun Suyu Bile Olamayan Eleştirmen : İhsan Ata (Yusuf Köksal) - 1/18/2008
  • Tiyatrocuya Şaka Yollu Seyirci Bulma Tüyoları (Ali Erdoğan) - 1/17/2008
  • Genco Erkal’ın bu oyununu izlemek, aydınlığa ibadettir: Sivas’93 (Üstün Akmen) - 1/16/2008
  • Sivas ’93- Dostlar Tiyatrosu (Yasemin Aktaş) - 1/16/2008
  • FAŞİZMİN AYAK SESLERİ,“ DALGA” OYUNU KENTERLERDE ! (Savaş Aykılıç) - 1/15/2008
  • Tuncer Cücenoğlu Söyleşisi (İsmail Can Törtop) - 1/15/2008
  • O GÜZEL İNSANLAR (Üstün Akmen) - 1/15/2008
  • Kim O? (Üstün Akmen) - 1/14/2008
  • Suyunun suyu lezzetli olur. Sayın Koksal'a (İhsan Ata) - 1/14/2008
  • TİYATRO PERA'DAN ÇAĞIMIZDA VENEDİK TACİRİ (Ahmet Kara) - 1/14/2008
  • Külahıma Anlat (Kabare Dev Aynası) - 1/13/2008
  • Yolumuzu Bulalım (Ali Erdoğan) - 1/13/2008
  • Bana Bir Picasso Gerek (Üstün Akmen) - 1/13/2008
  • Uyku kaçıran –İştah Kabartan “EĞİTİM- ÖĞRETİM” ve HESAP PEŞİNDE ... (Dündar İncesu) - 1/13/2008
  • Hiçliğe Tirat (Erdinç Yapan) - 1/13/2008
  • Şehir Tiyatroları Yeni Genel Sanat Yönetmeni Orhan Alkaya ile Projelerini Konuştuk (İsmail Can Törtop) - 1/10/2008
  • Geleneksel Bağın Üzümü (Ali Erdoğan) - 1/8/2008
  • SAYIN İHSAN ATA’NIN “Sefalet içerisinde geçen 36 yıl: Bir Garip Orhan Veli” ADLI ELEŞTİRİSİNİN ELEŞTİRİSİ (Yusuf Köksal) - 1/8/2008
  • Kara Kaplı – Tiyatro Yüzleşme (İsmail Can Törtop) - 1/7/2008
  • Ödüle Değer Bir Oyun: Ödül (Ahmet Kara) - 1/7/2008
  • YATAK ODASINDA KESİŞEN YOLLAR: “GÖZÜ KARA ALATURKA” (Üstün Akmen) - 1/5/2008
  • Sefalet içerisinde geçen 36 yıl : Bir Garip Orhan Veli (İhsan Ata) - 1/4/2008
  • KENAN IŞIK'ın MERAKI ÖLÜMSÜZ BİR ÖYKÜ (Ömer Kavrut) - 1/4/2008
  • BEHİÇ AK’TAN YALNIZLAŞAN DÜNYA: TEK KİŞİLİK ŞEHİR (Ahmet Kara) - 1/4/2008
  • Muharrem Ergül’ün eseri ve: ‘Leenane’in Güzellik Kraliçesi’ (Üstün Akmen) - 1/3/2008
  • GARAJİSTANBUL’da OYUN BOZULUYOR (Ahmet Kara) - 1/2/2008
  • Yetenekli ve Ünlü Tiyatro Yönetmeni Avra Sidiropoulou ile Söyleşi (Zeynep Kehaya) - 1/1/2008
  • TÜRK TİYATROSUNUN DÜNÜ, BUGÜNÜ VE GELECEĞİ ÜZERİNE (Mesut Vural) - 1/1/2008
  • TİYATRONUN YALNIZ ÇIRPINIŞLARI (Ahmet Şefoğlu) - 1/1/2008
  • Ayıptır Şaşırması (Ali Erdoğan) - 12/29/2007
  • Kadıncıklar 2007 – Sadri Alışık Tiyatrosu (İsmail Can Törtop) - 12/29/2007


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    15 Kasım'dan itibaren her PAZARTESİ Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!

    Çocuklar için Drama ve Tiyatro Kursu!
    13 Kasım'dan itibaren her CUMARTESİ Kadıköy'de!
    7-9 yaş grubu için hem eğlenceli hem öğretici..



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    "İyilik Yayıncılığı" İsimli Sosyal Sorumluluk Projesi, Bir Çok Sevilen İsmi Bir Araya Getirdi
    Küçükçiftlik Bahçe Tiyatrosu'nda Oyunlar Devam Ediyor

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |  ..