| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
Kırbacını Kendine Doğrultan Bir Kadın: Matmazel Julie
Cansu Karagül



5 Aralık Çarşamba günü Akatlar Kültür Merkezi’nde İstanbul İsveç Başkonsolosluğu, İsveç Enstitüsü ve T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, ölümünün 100. yılında August Strindberg'i anmak amacıyla Matmazel Julie için gala düzenlendi.

Bu sezon Tiyatro Boyalı Kuş'un feminist bir dramaturji ve sahneleme anlayışıyla güncel bir değerlendirmeye tabi tuttuğu ve yapıbozumuna uğratarak yorumladığı Matmazel Julie’nin prömiyeri 19 Kasım 2012’de Sahne Cihangir’de gerçekleşmişti. Modern tiyatronun öncülerinden olan İsveçli yazarın 1888 yılında yazdığı oyunun rejisini ve genel sanat yönetmenliğini Jale Karabekir üstlenirken, Mehmet Aslan’ı Jean(uşak), Asiye Dinçsoy’u Kristin(aşçı), Yeşim Koçak’ı ise Julie(matmazel) rolünde görüyoruz.



Oyun, dürtüleriyle hareket eden ve soyluluğunu reddetmeye çalışan kont kızı Julie ile, bireysel başarıya inanan ve kendini “kumaşı iyi” olduğundan ötürü soyluluğa layık gören uşak Jean arasında var olduğu sanılan bir duygunun, yaşadıkları cinsellik sonucu nasıl bir iktidar mücadelesine dönüştüğünü anlatma konusunda oldukça katmanlı bir yol izliyor. İlk etapta kadın-erkek arasında geçen sıradan bir aşk ilişkisine odaklanıyor gibi gözükse de kısa bir süre sonra aslında bunun böyle olmadığını, metnin esas ağırlığını toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve sınıf çelişkilerinin sorgulanmasının oluşturduğunu görüyoruz. Matmazel Julie, tüm bunların yanında bir yandan da insanın varoluş sorunlarıyla burjuva ahlakının ikiyüzlülüğünü tartışmaya açması bakımından oldukça önemli bir metin.

Tek bir mekânda –evin mutfağı- ve zamanda –yaz dönümü gecesi- geçen Matmazel Julie, Jean’la, kendilerince nişanlı olduğunu düşünen Kristin arasında geçen konuşmayla, daha doğrusu matmazelin dedikodusunu yapmalarıyla başlar. Aralarındaki bu konuşmadan, Julie’nin, nişanlısına bir köpek gibi davrandığı için terk edildiğini öğreniriz. Jean Kristin’, Julie’nin o gece ettiği çılgınca danslardan, bunun ne kadar yakışıksız olduğundan ve insanların hakkında konuştuklarından bahsederken bir yandan da Kristin’in, kaba bulduğu üslubunu düzeltmesi ve hanımefendisi gibi ‘zarif’ olması konusunda uyarır. Bu sahneyle başlayan oyun, klasik bir trajedi şeklinde yorumlandığında masum bir kadının karşısına fettan bir kadının konmasıyla (bir yanda domestik işlerle uğraşarak hem sınıfsal hem kadın’sal konumuna uygun rollerini yerine getiren Kristin, diğer yanda “hoppa”, erkeklere özgü bir sınırsızlık ve aldırmazlıkla tutkularına gem vurmayan Matmazel Julie) oldukça didaktik bir anlayış sunabilecekken, Jean ve Julie’nin yaşadığı (ya da belki bizim öyle sandığımız) tek gecelik ilişkiden Julie’nin intiharına değin gelişen olaylar ve durumlar postmodern bir yoruma tabi tutulmaları sonucu izleyenlere farklı bir çerçeve sunar.

Soylu ve aristokrat bir aileye mensup olan Julie, yetiştiriliş tarzından dolayı hem annesini suçlayan, hem de babasından intikam almaya çalışan güçlü, hırslı ve aslında hem sınıfsal hem de cinsiyet rollerine sıkışıp kalmış ve sınırlarını kaldırmaya çalışan bir kadındır. Çocukluğundan beri erkeklerden nefret eden, bir anlık boşluğuna denk gelen zamanları da “zaaf” olarak nitelendiren Julie, Jean'la yaşadığı kaçamaktan sonra inanılmaz bir çıkmaza sürüklenir. Tıpkı Jean’ın kont ünvanına ulaşmak için Julie’yi basamak olarak kullanması gibi, Julie de evin uşağını, kimliğine kazınmışçasına sorumluluğunu taşıdığı tüm toplumsal rollerinden sıyrılmak için kullanır. Julie'nin aristokratik konumunu reddetme çabasını ve sosyal sınıf olarak kendinden daha alt tabakan bir erkekle beraber olmasını, hem annesinden hem babasından hem eski nişanlısından almaya çalıştığı intikam için bir yol olarak görmek mümkün. Belki de bilinçaltının bu itkileri, “Siz, içinde doğduğum sınıfın hiçbir zaman dışına çıkamayacak oluşumu anımsatıyordunuz bana.” sözlerinde en açık şekilde ifade bulur. Ancak Jean’ın odasında yaşadıkları ilişkiden sonra Jean’ın kaba ve duygusuz davranışları Julie için koskoca bir hayal kırıklığı ve pişmanlığa sebep olur ve oyunun içinde başka bir oyun gelişir. Yaz dönümü gecesi herkes için bir kırılma noktası olur ve efendiyle uşak arasındaki hiyerarşi tepetaklak olur. Bir köle karşısında daha soysuz bir pozisyona düşerek kendi onurunu ve ailesinin soyunu yerle bir ettiği düşüncesi Matmazel Julie’yi intihara kadar sürükler.

Natüralist bir trajedi olarak nitelenen metinde Matmazel Julie karakteri, özgür iradesi olan birey olarak kadından ziyade, yetiştiriliş tarzı ve genetik özelliklerin bir sonucu şeklinde kurgulanmıştır. Özünde iki karakter üzerinden ilerleyen oyunda, kendi aralarındaki ‘oyun’ sayesinde kimliklerinden sıyrılıp sıyrılamayacaklarını görmeye çalışan Jean ve Julie, kısa bir süreliğine birbirlerinin konumunu aldıklarında “belki de aslında sanıldığı kadar fark yok insanlar arasında” sonucuna ulaşırlar. Ancak elbette kocaman bir fark yüzyıllardan beri var olmaya devam edecektir: “Kadınla erkek arasındaki o her zamanki fark.” Eşit payları olmasına rağmen, iki tarafın “hata”sının bedelini Julie’ye canıyla ödeten iri bir fark.. “Suçlu kim? Ne fark eder? Suçu kabullenip sonuçlarına katlanması gereken benim.” Verili olanı kabullenen ve bu nedenle hayatta kalmayı hak eden ise, “mutfağında” erkeğini bekleyen Kristin’dir.

Oyun boyunca minimal parçalardan oluşan ve “mutfak” algısını yaratan dekor ise, oyun süresince sahnede kendisini görmesek bile her an her yerdeliğini hissettiğimiz iktidarı Kont’un binici çizmesiyle aktarması bakımından iyi düşünülmüş. Yapıbozumsal yorumuyla Jale Karabekir, tüm yaşananlara rağmen oyunun sonunda Julie’yi Kristin’le dayanışmaya iterek, Kristin’in de Jean’a tabiri caizse tekmeyi bastırarak Tiyatro Boyalı Kuş’un feminist bir bakış açısını da seyirciye yansıtmayı başarıyor.

* 18 Aralık 2012 Salı Saat 20:30

26 Aralık 2012 Çarşamba Saat 20:30’da Sahne Cihangir’de oyunu izleme fırsatı bulabilirsiniz.

Cansu Karagül / cansu_karagul@hotmail.com


Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 84
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
Süt Kardeşler - Süheyl Behzat Uygur Tiyatrosu 2020
Atam Siz Rahat Uyuyun Gençleriniz Size Layık - Yıllar Sonra 'Satıcı'nın Ölümü' - Bir Büyük Sanatçı Argun Kınal'a Veda
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • Antigone2012 Güzellemesi (İhsan Ata) - 1/2/2013
  • Sumru Yavrucuk Resitali: Kimsenin Ölmediği Bir Günün Ertesiydi (Üstün Akmen) - 1/2/2013
  • Samsun Düşevi Oyuncuları 15. Yılını Tamamladı: Sarı Köpek (Üstün Akmen) - 12/26/2012
  • Bir Ailenin Hesaplaşma Dolu Vedası: Babamın Cesetleri (Simge İçen) - 12/22/2012
  • Akdeniz'de Astral Seyahat: Ruhlar Gelirse (Merve Ateş) - 12/22/2012
  • Aristophanes Hakkında Uluslar Arası Sahne Projesi (İlkay Sevgi) - 12/21/2012
  • İki Sığıntının Hikâyesi… (İhsan Ata) - 12/21/2012
  • Birlikte Yaşatılmamanın Sonu: Ah Smyrna'm, Güzel İzmir'im (Üstün Akmen) - 12/20/2012
  • Aşk: Suç, Cezası: Sonsuz Ayrılık (Mı Olmalı?) (Deniz Zengin) - 12/20/2012
  • Güzelim, güzelsin, güzel! (Çirkin Oyunu Eleştirisi) (Rengin Uz) - 12/19/2012
  • Kırbacını Kendine Doğrultan Bir Kadın: Matmazel Julie (Cansu Karagül) - 12/17/2012
  • -Aşkın Sıradanlığı- ve Kiraya Vermek İçin Dükkan Almak İsteyen Kibar Hanımlar (Murat Örem) - 12/13/2012
  • Mücap Ofluoğlu Taziye Sayfası - Başsağlığı Mesajınızı Yazın (Taziye Sayfası) - 12/11/2012
  • Kitap İncelemesi: Sanat ve Propaganda (Toby Clark) (Serkan Fırtına) - 12/10/2012
  • Kurnazlar, fevriler, akıl yoksunu ve zalimler (Nevzat Süs) - 12/10/2012
  • Kapana Sıkışan Hayatlar (Daf / Kapan) (İhsan Ata) - 12/10/2012
  • Kalplere Fısıldayan Adam: Robert Redford (Rengin Uz) - 12/10/2012
  • Kaygısızların Plaj Sefası! (Newton Bilgisayardan Ne Anlar?) (Rengin Uz) - 12/3/2012
  • Sanat Sanat İçin Midir? (Cüneyt İngiz) - 12/3/2012
  • Müsahipzade, Sivas Devlet Tiyatrosu'nda: İstanbul Efendisi (Üstün Akmen) - 11/28/2012
  • Bir hayat bir oyun (Aşk Hastası) (Metin Boran) - 11/27/2012
  • Tanışma Yazısı (Arif Arı) - 11/27/2012
  • Bu Oyun, Zırvanın Zirvesi Bir Oyun Mu, Yoksa...: İki Kişilik Bir Oyun (Üstün Akmen) - 11/26/2012
  • Uy, ya da Öl (Yurdagül Yurtseven) - 11/26/2012
  • Bugünün Hedda Gabler'i… (İhsan Ata) - 11/26/2012
  • Birileri Bizi Yiyor (BBY) (Nevzat Süs) - 11/22/2012
  • Craft Tiyatro'dan Uğrak Yeri (Rengin Uz) - 11/22/2012
  • Tiyatro Zehirlenmelerinde Kullanılmak İçin Evde Yapılacak Ballı İksir Formülleri (Murat Örem) - 11/22/2012
  • Kerem Güney İçin Güneşli Bir Sonbahar / Kış Yazısı (Murat Örem) - 11/20/2012
  • Kocaeli Şehir Tiyatrosu'nun 16.Sezonunda Kral Lear (İhsan Ata) - 11/20/2012
  • Ibsen'den Bir Anti-Kahraman Öyküsü: Hedda Gabler (Üstün Akmen) - 11/15/2012
  • Huzur Sokağı'nın Emine Erdoğanlı Galasından İzlenimler (Nedim Saban) (Nedim Saban) - 11/15/2012
  • Nedim Saban, Huzur Sokağı Oyununu Değerlendirdi (Nedim Saban) - 11/15/2012
  • Tiyatronun Sorunu, Sadece Tiyatrocunun Sorunu Mu (Özer Arslanpay) - 11/12/2012
  • Antigone; Tiyatroda Bir Doruk, Dorukta Bir Tiyatro! (Savaş Aykılıç) - 11/9/2012
  • Tiyatromuza yeni bir yıldız mı doğuyor ne: Aşkın Sıradanlığı (Üstün Akmen) - 11/7/2012
  • Nora'nın Öyküsü İzmir Devlet Tiyatrosu'nda: Bir Bebek Evi (Üstün Akmen) - 10/31/2012
  • Özelleştirmeyi ve grevi anlatan oyun Dar Ayakkabı İle Yaşamak (Hayati Asılyazıcı) - 10/29/2012
  • İzmir Devlet Tiyatrosu'nda İzleyemediğim Oyun: Bağdat Hatun (Üstün Akmen) - 10/25/2012
  • Ödipus Şehre İndi! (İhsan Ata) - 10/23/2012
  • Yıldırım Önal'la Oğuz Atay Yakın Akrabaysa Bay Feuerbach Kimlerden? (Murat Örem) - 10/18/2012


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    18 Ağustos'tan itibaren her SALI Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    5. Kat Sahne Nerede
    Ahmet Çevik Tiyatrosu'ndan Yeni Sezonda Yepyeni Bir Komedi: Piknik Sepeti

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |