| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
Lafla Pişirilmiş Aşureden Oyun Çıkarmak: Şişman Domuz
Üstün Akmen



Neil LaBute’un (1963) güzellik kavramı üzerine yazdığı üçlemenin (diğerleri “Şeylerin Şekli-The Shape of Things”, “Zorla Güzellik-Reasons to be Pretty”) üçüncüsü olan “Şişman Domuz-Fat Pig”i” Bakırköy Belediye Tiyatroları Kadriye Kenter yönetiminde sahnelemekte.

LaBute, hiç kuşkusuz Amerikan tiyatrosunun önemli yazarlarından biri olarak anılmakta ve “Şişman Domuz”da önyargılar ve ikili ilişkilerle ilgili oluşturulmuş toplumsal kalıplar “beden” üzerinden ince bir mizah çizgisi üzerinde sorgulanıyor. Toplumun farklılıklara olan tepkisi, çekememezliği, kültürel, cinsel ya da dinsel ötekileştirmeler, yanı sıra bedensel ayrıcalıklar giderek toplum dışına itilen engellilere ve yaşlılara kadar varıyor. Bütün bunlar “incecik mizah çizgisi” üzerinden veriliyor, ama bu çizgi o denli uzun ki, insanın “yandım Allah” diye inleyesi geliyor. Ya da ola ki eser yazılı metin olarak çok eğlenceli, ama hak ettiği canlandırmayı göremiyor.

İtiraf ederim ki metni okumadım, ama oyunu Kadriye Kenter’in uzatacak hali yok ya! Anlaşılan Neil LaBute bu kere uzun mu uzun yazmış. Ama Kadriye Kenter neden kısaltmamış, işte işin bu yanı anlaşılamıyor. Oyun, giderek çembere dönüşerek aynı malûm çizgi üzerinde uzadıkça uzuyor, aynı minvaldeki laf salatası bitmek bilmiyor. Nilüfer Şaşmazer’in çevirisi, beynimizin Türkçe çalışan gri çizgilerinin ümüğünü sıkıyor. “Carter bir göt”… Böyle Türkçe duydunuz mu? “Belki de, belki de, belki de kıçımı öpebilirsin. Çünkü bu kesin bir belki.” Siz bu Türkçede bir şey buldunuz mu? “Sen gerçekten göt bir insansın.” Sizce bu Türkçe mi? Şaşmazer dilimizde “masraf hesapları” diye bir tanım olmadığını, olsa olsa hesapların “masraf kalemi” olabileceğini de bilmiyor. Kulağa hiç de hoş gelmeyen, üzeri pas tutmuş sözcüklerden oluşan bir dille oyun çeviriyor. Hal böyle olunca, çeviri de çeviri olmuyor. Özgün metnin düşünsel bütünlüğü seyirciye geçmediği gibi, bir söz cambazı olan LaBute’a özgü söz sanatının, üslubu ve ritmik unsurlarının yerinde yeller esiyor.

Kadriye Kenter’in rejisi cana yakın, istenilen ritmi de yakalıyor yakalamasına da, fazla uzun. Uzun olunca da yinelemelerden kaçınmak mümkün olmuyor. Oysa sahneye koyucu olarak bu aşure gibi metni ustalıkla yoğurabilir, metni sanki oyuncuların duygularında eritebilirdi. Oyunun kolektif bir nitelik taşımasını sağlayabilir, oyuncular belirli bir bilinç içinde öne çıkarılabilirlerdi. Olmamış. Oyun bol diyaloglu vodvil havasına bürünmüş. Oyuncularda tepinmeler, masaya yumruk çakmalar, kendini yere atmalar, karşısındaki oyuncuyu ikide bir kravatından tutup sallamalar, çığlık atmalar… Aksiyon bu!

Yüksel Aymaz’ın ışık tasarımı oyuna yorum katıyor; dekora derinlik, perspektif kazandırıyor. Ali Yenel’in tasarımı ardı ardına gelen black-out’ları kısaltıcı bağlamda dekoru en aza indirgemiş, kullanışlı hale getirmiş. Dekor uygulamayı parodi havasına koşut olarak çözümlemiş. Gönül Sipahioğlu, Helen’e düz renkler ve uzun gömlekler, pantolonlar giydirerek iyi etmiş de, Carter’a cafcaflı kravat, takım elbise altına konçları bilek üstüne kadar çıkan Amerikan tarzı basketbol ayakkabısı giydirmek ne mene iştir, anlatamamış! Sonra Tom’un giydiği, manşetleri parmaklarının ucunu geçen gömlek ne öyle! Aman Allahım…

Oyunculardan, uğruna televizyonda “Bizim Evin Halleri” dizisini bile izlediğim Dilara Yalçın, aslında olabildiğince zor bir işi başarıyor, dişiliğini fazla öne çıkarmadan, cinselliği hiç duyumsatmadan Jeannie’yi bir yere kadar doğru yorumluyor. “Dava”dan sonra sahnede ikinci kez izliyorum onu. Güzelliği ve uyumu, plastik vücut estetiğine uygun… Jeannie’nin kibir ve güvensizlik ikilemini birbirleriyle iyi harmanlıyor. Abartılı davranışlarına gelince, yönetmen buyruğu mu anlamam, ama bilsin ki kötü. Gene de eleştirmen amcasının pertavsızı altına girmeyi hak eden bir yetenek olduğu kanısını bu oyunda pekiştiriyor… İlk kez izlediğim genç oyuncu Serkan Öz’e, Lee Strasberg’in sevdiğim bir sözünü hemencecik anımsatmam gerekiyor. Straberg: “… oyuncunun tekniğinin temel sorunu, kendiliğinden gelen duygulanımlarının güvenilirsizliğidir” diyor. Öyle değil mi ama Sevgili Serkan?

Serkan Öz’ün hevesini kırmak istemem, ama daha çok yoğrulması gerekiyor. Yahu bir bayanın eli öyle mucuk diye öpülür mü? Hanımın elini öpmek, saygı ifadesi ve nezaketen yapılan bir olay. El öpülmez, aslında öpüyormuş gibi yapılır ve gerçekten öpmek büyük kabalıktır. Hanımın eli tutulur, arada biraz mesafe bırakılarak eğilinir ve el öpülüyormuş gibi yapılır. Haaa, bir de bekâr bayanların eli (asla) öpülmez. Eeee… Helen de bekâr olduğuna göre!

Bunları Kadriye Kenter neden bilmez? Bilmez olur mu hiç, gerçek bir hanımefendidir o, karşısına oturtur da bütün bunları bana öğretir! O halde? Carter, oyunda teneke mahallesinden yetişmiş bir karakter değil ki! Belki zıpır, ama işi gücü olan, saygın bir yerde çalışan iyi yetişmiş bir genç. Her yönetmen bazen böyle hatalara düşüyor mu, düşebilir mi, hatta oyuncusu kendince güncel saydığı “Survivör”, “Var Mısın Yok Musun” gibi yarışma programlarının adını gereksiz yere repliği arasında kursağından salladığında ses çıkarmayabilir mi, işte tam da bu konularda benim ahkâm kesmem doğru olmayabilir.

Sahne üstünde ilk kez izlediğim üçüncü yetenekli oyuncu Erol Ozan Ayhan’a duyularının nasıl işlediğini ve belli şeylere niye tepki verdiğini bulmasını öneriyorum. Çevresindekilerin sevgilisinin şişmanlığı üzerinden geliştirdikleri önyargılar ve küçümsemeler ile Şişman Helen’e duyduğu sevgi arasındaki Tom’u canlandırırken duyularının yoğun keşfine yönelirse, başarıya yaklaşımını o denli kolaylaştıracak, yüz de yüz eminim. Kişisel yaşamından sahne üzerinde yararlanmasını da diliyor ve duygularının “derinliklerine” inebilmeye laf olsun diye önem vermekten vazgeçerse “iyi” olacak diye düşünüyorum.

Nurhayat Atasoy’a gelince; Kadriye Kenter, “Şişman Domuz”u sahnelerken oyunun yükünü doğal olarak Helen karakterinin sırtına yüklemiş. Deneyimli oyuncu Nurhayat Atasoy da hayranlık uyandıran performansıyla bu görevi fazlasıyla yerine getirmiş. Atasoy, çözümlemenin sadece zihinsel bir süreç olmadığının ayırtında. Başka başka unsurları, en başta da doğasını, tüm olarak içine alıyor ve niteliklerini işin içine katıyor. Gerçek coşkusal deneyimiyle, Şişman Helen’in gizli duygularının derinine iniyor ve belli ki orada Helen’in ruhunda saklı, görülmeyen, işitilemeyen ya da bilinç yoluyla bizim ulaşamadıklarımızı tanıyor, duyumsuyor, aktarıyor. Dışsal fiziksel aksiyonlarını içsel özleriyle mükemmel buluşturuyor.

Bana sorarsanız oyunu Nurhayat Atasoy’un oyunculuğu kurtarıyor.

“GÖZLEMEVİ”NİN GÖZLEME NOKTASI
TUNCAY ÖZİNEL’İN GÖREV BİLİNCİ VE CESARETİ: “UYAN UYAN GAZİ KEMAL”

Tuncay Özinel Tiyatrosu, Tuncay Özinel’in yazdığı Ali Yaylı’nın sahneye koyduğu bir belgeseli sahnelemekte: “Uyan Uyan Gazi Kemal”. Bu oyunda Murat Yılmaz’ın dekoru, Garip Çağlar’ın ışığı, Corci’nin Mustafa Kemal makyajı, Baha Boduroğlu’nun müziği, Fatoş Narin’in kostümleri, Çiğdem Tunç’un dans düzeni eleştiri pertavsızı altına indirgenemez. Tuncay Özinel’in, Süheyla Zeren’in, Esra Güner’in, Emre Taştekin’in, Kerem Keskin’in, Engin Bilgiç’in Erkan Çelikkol’un, Ahmet Ali Micanoğlu’nun, Esme Duran’ın, Furkan Palalı’nın, Ali Yaylı’nın Mehmet Tokat’ın, Eray Işık’ın oyunculukları hakkında sorgu sual edilemez. Ya ne yapılır? Mustafa Kemal’in ne düşündüğünü, ne söylediğini, nasıl bir karara vardığını ve bu andan sonra ne yaptığını kafalarımıza belgeleriyle çakan Tuncay Özinel ve ekibi sadece alkışlanır.

Türkiye’nin içinde bulunduğu duruma bakan, bu anı bilmenin ötesinde derinden duyumsayan bir tiyatrocu; Çanakkale’nin muzaffer komutanı işgal donanmasını gördüğünde iliklerinde ne hissettiyse, aynı görev bilinciyle “yedi düvele karşı” muzaffer Türk milletinin süklüm püklüm bireylerini bugün silkeleme görevini üstlenmiş. Atatürk’ün Türkiye’sinde, iktidar bugün Atatürk düşmanlarında… Gazi’nin ülkesinde, ülkenin egemenliği ve bütünlüğü tartışılmakta… Mustafa Kemal için idam fermanı çıkartmış hilafet rejimi hortlatılmak istenmekte. Artık tüm bunlar, yalnızca bir tehlike değil, yakın gelecekte karşılaşma olasılığı bulunan bir tehdit değil, her Türk’ün canını acıtacak kadar hakiki.

88 yıl önce işgal ve ihanetle karşılaşmış, ateşle sınavdan geçmiş bir milletin bugün nüfusun yüzde ellisini oluşturan temsilcileri bu oyunu mutlaka, ama mutlaka seyretmeli.

Üstün Akmen
Evrensel


Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 3
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
Süt Kardeşler - Süheyl Behzat Uygur Tiyatrosu 2020
Atam Siz Rahat Uyuyun Gençleriniz Size Layık - Yıllar Sonra 'Satıcı'nın Ölümü' - Bir Büyük Sanatçı Argun Kınal'a Veda
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • Kemal Başar'ın -Çığ'ı- Demek İsterdim! İBB Şehir Tiyatroları (Melih Anık) - 2/20/2011
  • Delilikle normallik arasında gidip gelen oyun: Ben Feuerbach (Fatma Babuşçu) - 2/20/2011
  • Son Yılların En Başarılı Oyunu: Ben Feuerbach (Hakan Urcu) - 2/20/2011
  • İki salkım halat, iki metre kumaşla Romeo ve Juliet yapılır mı, deli derler adama! (Ebru Seyhan) - 2/20/2011
  • Bir oyundan çok fazlası… Pir Sultan Abdal (İhsan Ata) - 2/14/2011
  • Aynı Twit'de Bir Tiyatrocu (Engin Alkan) ve Bir Eleştirmen (Yaşam Kaya) (Melih Anık) - 2/13/2011
  • Bir Öykü Sevdalısı ile Bir Türkü Âşığının Buluşması: Aşk Halleri (Selçuk Çelik) - 2/12/2011
  • Ben Sinema Artisti Olmak İstiyorum(Muyum?) (Cüneyt İngiz) - 2/12/2011
  • Mekan Artı'da EKİP'ten Oyun(un) Sonu (Beckett) (Melih Anık) - 2/10/2011
  • Gelinmiyorsa Gidilir Arkadaş! (M. Erkul Eğilmez) - 2/10/2011
  • Lafla Pişirilmiş Aşureden Oyun Çıkarmak: Şişman Domuz (Üstün Akmen) - 2/9/2011
  • Teksti Tanıyanın Anlayacağı Oyunlar'ın Sorumlusu Kim? (Melih Anık) - 2/9/2011
  • Çığ, İstanbul Şehir Tiyatroları'nda! (İhsan Ata) - 2/7/2011
  • Aşk Halleri Bir Başka Olur Bu Mevsimde (Mustafa Göksal) - 2/6/2011
  • Delidir Ne Yapsa Yeridir! (Nazım Sarıkaya) - 2/3/2011
  • İstanbul Devlet Tiyatrosu'ndan Tertemiz Bir Yapım: Temiz Ev (Üstün Akmen) - 2/2/2011
  • Ezber Bozan Vanya Dayı (Çehov) - Tiyatro Stüdyosu (Melih Anık) - 2/2/2011
  • Tiyatro Eleştirmenleri Birliği (TEB) - Hesap Geçici Olarak Kapalı (Melih Anık) - 2/1/2011
  • Ali Sürmeli'den Resimli Osmanlı Tarihi (İhsan Ata) - 2/1/2011
  • Kadın Hayattır Memattır Kadın (Selçuk Çelik) - 2/1/2011
  • Oyunculuk Üzerine Yapılan Muhabbetin Işığı Söndü, Gölgeler Kaçıştı (Füsun Balkaya) - 1/31/2011
  • Eller Yukarı Donlar Aşağı: Elbiseler Fora (Cüneyt İngiz) - 1/31/2011
  • Kitap Tanıtımı: Kadın Sığınağı (Tuncer Cücenoğlu) (Serkan Fırtına) - 1/30/2011
  • İstanbul Hatırası - İstanbul Şehir Tiyatrosu (A. Emrah Özdilek) - 1/30/2011
  • İyi Bir Yurttaş Aranıyor - Tiyatro Mıh (A. Emrah Özdilek) - 1/30/2011
  • Dramaturg ve Dramaturgi Olmayınca... : Kadın Sığınağı (Üstün Akmen) - 1/28/2011
  • Gülhane Parkı'nda Bir Gün (Cüneyt İngiz) - 1/27/2011
  • Tıksırıyorum Öyleyse Varım (Yurdagül Yurtseven) - 1/26/2011
  • Selahattin Duman’dan Dumanaltı Aşklar... (İsmail Can Törtop) - 1/26/2011
  • Eğitim ve Tiyatro (Rasim Aşın) - 1/21/2011
  • Yüksek VOLTtaj Hattındaki TİLT (Melih Anık) - 1/21/2011
  • Kent Oyuncuları'nda 50. Yıl Kutlaması: Zorla Güzellik (Üstün Akmen) - 1/20/2011
  • Su Mu Dökeyim Kafanıza? (M. Erkul Eğilmez) - 1/20/2011
  • Bakırköy Belediye Tiyatroları'nda Bir Başkaldırı Öyküsü: Aklı Havada (Üstün Akmen) - 1/18/2011
  • Hikaye-i Surname 2010 (Cüneyt İngiz) - 1/18/2011
  • Oyun Atölyesi'nin Macbeth Çevirisinden İki Dize ve Tiyatroda Saygı (Melih Anık) - 1/17/2011
  • Ahmet Levendoğlu ve Tiyatro Stüdyosu 20 Yaşında (Melih Anık) - 1/17/2011
  • Haldun Dormen: Keyif Adamıyım Ben (Röportaj) (Onur Şimşek) - 1/17/2011
  • Çocuk Tiyatrosuna Bakışımız (Rasim Aşın, Nurdan Özgür) - 1/12/2011
  • Geçmiş Yılı, Hıfzı Topuz ile Birlikte Paris'te -HAM- Eyledim... (Üstün Akmen) - 1/12/2011
  • Kavuklu'nun Muhtarlığı (Halil Aksoy) - 1/10/2011


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    18 Ağustos'tan itibaren her SALI Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    Hangisi Karısı, 5. Sezonunda!
    Istanbul Fringe Festival - Uluslararası Performans Sanatları Festivali (18-22 Eylül 2019)

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |