| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
Zeliha Berksoy'dan, Tam Anlamıyla Bir -Butik- Oyun: İsmene
Üstün Akmen



Semiha Berksoy Opera Vakfı Stüdyo Sahnesi, Yannis Ritsos'un (1909–1990) 1966'da Atina'da başlayıp 1971’de Sisam (Samos)'da tamamladığı dramatik monolog biçimindeki bir şiirini (Alışkanlıklar da Değişir / Adam Yayıncılık-Şiir Dizisi / 1984-Sayfa 51), daha doğrusu, anıların zindanında kalmış İsmene’nin iç dünyasını yansıtan bir uzun şiiri sahnelemekte. Bu uzun şiiri Cevat Çapan Usta dilimize o kendine özgü mükemmel biçim ve biçemiyle, dil bilgisiyle çevirmiş; Zeliha Berksoy Usta, Ritsos’un şiirini sahne üstü için yorumlarken, Sophokles'in “Antigone” tragedyasından tanıdığımız, yalnızlığa yargılı bu kahramanı, neredeyse Ritsos ile kol kola girerek yoğurmuş. Mitolojik söylencedeki olaylarla, Yunanistan’da 21 Nisan 1967 sabahı gerçekleştirilen darbe ile başlayan askeri yönetimi, yani birçok bakımdan anakronistik (tarihi olay ya da olguların, içerisinde geçtiği zaman ile olay ya da olguda yer alan nesne ya da özelliklerin birbiriyle uyumsuzluğu) “Albaylar Cuntası”, yani Papadopoulos’un trajik diktatörlüğü arasında ilginç bağlar kuran Yannis Ritsos’un daha da derinine inmiş. Ahhh… Güya ülkenin değerlerini onarmak için mini eteğin ve erkekler için uzun saçın bile yasaklandığı, adalarda mahkûm kampları kurulduğu, entelektüellerin sürgün edildiği o günler… Shakespeare, Aristophanes gibi yazarlar da dâhil, kitapların yasaklandığı o günlerin şiir metnindeki hümanist anlayışla iktidar, aşk, cinsellik, din, bağlılık, ölüm, özgürlük, erdem gibi konulara eğilen şairin eleştirel bakışını daha bir öne çekmiş, (okurun değil) izleyici jetonunun daha çabuk düşmesini sağlamış.

İsmene'nin yalnız başına yaşadığı büyük sarayın terk edilmişliğini, anılarla zenginliğini, aynı zamanda boğucu havasını, geçmiş özlemini, “… Neden günah sayılıyordu insanın, isteklerine uyarak yaşaması (age: Sayfa 63)” dizesinde ifadesini bulmuş olan istediği gibi yaşayamamış olmasının kırgınlığını şiirleştiren Ritsos, Sophokles'in tragedyasını bir de İsmene'nin açısından sergileyerek olayın perde arkasını göstermiş, eski söylenceye yenilik eklemiş. Zeliha Berksoy ise, fevkalade çağdaş bir yorumla şiirin mantığını, tiyatronun mantığına adeta şırınga etmiş.

Zeliha Berksoy, hiç kuşkum yok ki, rejisörlüğün ince bir diplomasi gerektirdiği bilincinde olan bir yönetmen. “İsmene”de de bu gerçek ayan beyan ortaya çıkıyor. Eseri sahnelemek için uygun dekoru bulmuş, sonra o ele avuca sığmaz olanı yakalamış. Yani, monologun akışında mükemmeliyeti sağlamış. Karakterlerin hareketlerini belirleyenin çevre olduğunu iyi bilen bir usta olduğunu bir kez daha kanıtlamış. En önemlisi, şairin dizelerine kuş kondurma hevesine kapılmamış, şairin söylediklerinin dışına çıkmamış. Diğer taraftan, oyuncusunun yaratıcı kişiliğini geliştirmenin yollarını aramış, ondaki (elbette önceden saptadığı) yaratıcılık kaynaklarını yeniden “keşfetmiş”, korumuş, gözetmiş, genişletmiş.

İsmene’yi bir çiçek gibi sevimli, bir bardak su gibi duru, iki iki dört eder gibi kolay anlaşılır; tutkusuz, iyi bir mitoloji kahramanı olarak o kadar iyi çizmiş ki şaşırmamak olası değil. Şaşırdım ve: “İsmene’nin masumluğu, gençliği, utangaç tazeliği bu kadar mı iyi anlatılır yahu” diye içimden geçirdim. İsmene’yi canlandıransa Almila Uluer Atabeyoğlu. Atabeyoğlu’nu da çizgilerin arasına daldırmış, böylece başka bir boyuta, elektronların yörüngesine, mikro ve makro evrenlerin dünyasına girmesini sağlamış.

Almila Uluer Atabeyoğlu, insan ruhunun iç didişmesini, bu bitmez tükenmez iç savaşı Zeliha Berksoy’dan aldığı güçle mükemmel işliyor; aşkın tragikomedyasını da delik deşik ediyor, mutluluğa doğru kulaç atan, mutluluğu yakalamaya çalışan insan figürünü de ihmal etmiyor. Görsel kodları, küresel, uzamsal, eşzamanlı bilgi doğrultusunda uyumlaştırıyor. Dizelerin kuruluşundaki noktalama özelliklerini tümce yapısının ritmine mükemmel uyduruyor. Birçok görsel gösterge dizgesi eşzamanlı ve bireşimsel (sentez anlamında kullanıyorum) olarak, uzamsal ortak varoluşları içinde algılanıyor. Almila Uluer Atabeyoğlu oyun boyunca kendisine “helal olsun oyunculuğuna senin” dedirtiyor.

Yönetmen Zeliha Berksoy, gerçeğe uygunluk etmenleriyle teatrallik etmenlerinden birinin doğruluğunu, ötekinin yanlışlığıyla bilerek ve isteyerek kapıştırırken; Almila Uluer Atabeyoğlu oyunculuk ve uzlaşma üzerinde ısrar ederek durumun gerçekliğini güçlendiriyor. Zeliha (Beksoy) Hoca, gerçeklik ya da gerçeğe uymadığını, gerçekle çeliştiğini bile bile tasarladığı, düş gücüyle oyuncusu için yarattığı konumun çerçevesini mükemmel belirler ve beslerken, oyuncusu Almila Uluer Atabeyoğlu oyunculuğunun ruhunu öylesine “doğal” ve dolayısıyla gerçek etkisi yaratan etmenlerle dolduruyor ki, rol yapmasına hiç mi hiç gerek kalmıyor. Sunuma yönelik oyunculuğuyla teatral konvansiyonun altını çiziyor. Bedenini, görünüşünü, sesini, duygulanımlarını bu işe adamakla kalmıyor, İsmene ile tam anlamıyla özdeşleşiyor. Açıkça söylemem gerekir ki Almila Uluer Atabeyoğlu’nun oyunculuğu gevşeme, yoğunlaşma, duyusal ve duygusal bellek tekniklerini, kısacası bir rolün figürleşmesini önceleyen her bir şeyi içeriyor.

Yardımcı rollerde İpek Taşdan ile Hakan Ummak yönetmenin verdiği, bedenlerinin katılımıyla kendilerini belli edecek yönlendirici devinduyumsal ve duygulanımsal şemayı gerçekten kusursuz uyguluyorlar. Özellikle Hakan Ummak, “üstüne çok iyi oturan” üniformasıyla, muhafız alayı birliğinden genç bir subay olarak canlı, yakışıklı Yunan delikanlısı karakterine (age: Sayfa: 51), “özellikle de ortası çukur o çene (age: Sayfa: 66)siyle pek uymuş. Başak Özdoğan’ın yalın, ama fevkalade kullanışlı sahne tasarımı; anlık etki yaratan, bir duygunun açığa vurulmasını sağlayan, bir eylemin örtülmesine yarayan (spotsuz, ışıldaksız, reflektörsüz, projeksiyonsuz) ışık düzeni; gene Başak Özdoğan imzalı giysi tasarımı oyunun başarısına kuşkusuz katkı sağlıyor. İlke Boran’ın gerilimli/ağır santimantal bestelerden seçtiği müziklerde, her nota çizgisi, Almila Uluer Atabeyoğlu’nun mükemmel tonlamalarıyla birlikte titremeye, titreşmeye başladığında, her bir hece kendi ritmiyle de titreşir hale geliyor. Titreşimler maddeselleşiyor. Madde olmayan öğe madde biçimine bürünüyor.

Semiha Berksoy Opera Vakfı Stüdyo Sahnesi yapımı “İsmene”, 2010–2011 tiyatro sezonu oyunları arasında “En İyi”lerin başını çekiyor.

“GÖZLEMEVİ”NİN GÖZLEME NOKTASI

MERİÇ SÜMEN’İN 50. YIL KUTLAMASINI HINCAL ULUǒTAN ÖĞRENDİK.

Balemizin tanrıçası Meriç Sümen’e bu ülke çok şey borçludur. Nevsâl Baylas’ın “Dansa Âşık bir Kuğu: Meriç Sümen”ini (Yapı Kredi Yayınları/Haziran 2010) de okursanız, bu kanı iyiden iyiye kendini kanıtlıyor. Tanrıça bugünlerde, 50. Sanat Yılı’nı gururla kutlamış. Haberim olmadı. Olmasın, ben her gördüğüm yerde ona özel saygımı iletiyor, sevgilerimi sunuyorum zaten. Ne mutlu bana ki “Judith”de, “Fındıkkıran”da, “Romeo ve Juliet”te, Kuğu Gölü”nde onu izleme onuruna erişmiş biriyim. Nice “pirounette”lerine, “glissade”lerine, “pas seul”larına, “battu”larına, “elevation”larına, hayranlıkla alkış tutmuşlardanım.

Geçenlerde Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürü Rengim Gökmen Hıncal Uluç’a telefon edip: "Meriç Sümen’in 50. Yılını kutlayacağız" demiş, Uluç da: "İki elim kanda olsa ordayım" diye yanıtlamış, fırlamış Ankara’ya gitmiş. Köşesinde yazdı, Büyük Tiyatro kulisinde (sanırım fuaye olacak) küçük ama anlamlı bir törene tanıklık etmiş. Kültür Bakanı Ertuğrul Günay da oradaymış. Ama bakmış ve şaşmış, Türk Kültür-Sanatı'ndan pek az insan var. “Daha acısı” diyor Hıncal Uluç, “Meriç Sümen'in gecesi, bir Bale Galası ile süslenmişti. Salonun dörtte biri boştu. O gece bilet satıldığını sanmıyorum. Hem Meriç'in 50. Yılı, hem Gala.. Kimbilir kimler davetliydi ama bi zahmet gelmemişlerdi. Gelmeyeceklerini haber verme zahmetine bile katlanmamışlardı ki, o sıralar boş kalmasın.”

İşte burada yanılıyor Sevgili Hıncal Uluç, Rengim Gökmen bizlere telefon edip Ankara’ya, Meriç Sümen gecesine çağırmadı. Yani, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürü nezdinde herkesin Hıncal Uluç kadar itibarı yok.

Herkesi bilmem, ama ben Rengim Gökmen indinde Hıncal Uluç kadar itibarlı olamadığıma hayıflanıyorum, ama bilvesile Meriç Sümen’e hiç değilse buradan nice yıllar diliyorum.

Haaa, bir de Rengim Gökmen, hangi tiyatro adına Meriç Sümen’e şilt verdi, doğrusu pek merak ediyorum.

Üstün Akmen
Evrensel


Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 1000
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
Ankara Devlet Tiyatrosu 70. Yıl ve 'Lüküs Hayat'
Atam Siz Rahat Uyuyun Gençleriniz Size Layık - Yıllar Sonra 'Satıcı'nın Ölümü' - Bir Büyük Sanatçı Argun Kınal'a Veda
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • Hüznün Yarısı Cebindeydi (Mehmet Serhat'a...) (Pınar Çekirge) - 4/7/2011
  • Tam Ödüllük Mükemmel Kolektif Bir Çalışma: Kutlama (Üstün Akmen) - 4/7/2011
  • Arzunun Onda Dokuzu - İstanbul Şehir Tiyatroları (Gülin Dede Tekin) - 4/4/2011
  • Acayip Bir Oyun / Müjdat Gezen Tiyatrosu (Alaattin Emrah Özdilek) - 4/4/2011
  • Araştıran ve Soran Bir Şaman : Beklan Algan (Melih Anık) - 4/4/2011
  • Godot'yu Beklerken - Tiyatro Kırmızı (Dündar İncesu) - 4/4/2011
  • Zaman Çabuk Geçiyor (Arda Aydın) - 3/14/2011
  • GECE Tarlabaşı Bulvarından Meydana Çıkmak - Maya Sahnesi (Melih Anık) - 3/13/2011
  • Adsız Zaman ve Diyarlara Sürükleyen Bir Aktördü O - Ersin Umulu (Pınar Çekirge) - 3/13/2011
  • Bir Sahne Amiri'nin Vicdan Azabı (Savaş Aykılıç) - 3/13/2011
  • Zeliha Berksoy'dan, Tam Anlamıyla Bir -Butik- Oyun: İsmene (Üstün Akmen) - 3/10/2011
  • Pinter'siz Bir Doğum Günü Partisi, İstanbul Şehir Tiyatroları (Gülin Dede Tekin) - 3/10/2011
  • Mütevazılık, Özveri, Mutluluk, Kesişmeler, Uyarlama, Virtuozite ve Bir Büyük İkramiye (Can Murat Yaşar Şengel) - 3/6/2011
  • Okunacak En Büyük Kitap İnsandır (Yurdagül Yurtseven) - 3/6/2011
  • -Renkli- Bir OTOBÜS ( Sevilay Saral) – Tiyatro Boğaziçi (Melih Anık) - 3/6/2011
  • -Çatı- Altında Yaşanan Hayatlar… (İhsan Ata) - 3/6/2011
  • Hande Ataizi, Cihan Ünal'ın Karşısında Sahnede: Özel Hayatlar (Üstün Akmen) - 3/4/2011
  • 2011 Uluslararası Dünya Tiyatro Günü Bildirisi: İnsanlık İçin Tiyatroya Dair (Jessica A. Kaahwa, Uganda) (Jessica A. Kaahwa) - 2/28/2011
  • BGST – Maya Sahnesi'nde Bugün Ne Var? (Melih Anık) - 2/28/2011
  • İnsanın Duvarı Yine Kendisidir: Duvarların Ötesi (Asmin Singez) - 2/25/2011
  • Kemal Başar'ın -Çığ'ı- Demek İsterdim! İBB Şehir Tiyatroları (Melih Anık) - 2/20/2011
  • Delilikle normallik arasında gidip gelen oyun: Ben Feuerbach (Fatma Babuşçu) - 2/20/2011
  • Son Yılların En Başarılı Oyunu: Ben Feuerbach (Hakan Urcu) - 2/20/2011
  • İki salkım halat, iki metre kumaşla Romeo ve Juliet yapılır mı, deli derler adama! (Ebru Seyhan) - 2/20/2011
  • Bir oyundan çok fazlası… Pir Sultan Abdal (İhsan Ata) - 2/14/2011
  • Aynı Twit'de Bir Tiyatrocu (Engin Alkan) ve Bir Eleştirmen (Yaşam Kaya) (Melih Anık) - 2/13/2011
  • Bir Öykü Sevdalısı ile Bir Türkü Âşığının Buluşması: Aşk Halleri (Selçuk Çelik) - 2/12/2011
  • Ben Sinema Artisti Olmak İstiyorum(Muyum?) (Cüneyt İngiz) - 2/12/2011
  • Mekan Artı'da EKİP'ten Oyun(un) Sonu (Beckett) (Melih Anık) - 2/10/2011
  • Gelinmiyorsa Gidilir Arkadaş! (M. Erkul Eğilmez) - 2/10/2011
  • Lafla Pişirilmiş Aşureden Oyun Çıkarmak: Şişman Domuz (Üstün Akmen) - 2/9/2011
  • Teksti Tanıyanın Anlayacağı Oyunlar'ın Sorumlusu Kim? (Melih Anık) - 2/9/2011
  • Çığ, İstanbul Şehir Tiyatroları'nda! (İhsan Ata) - 2/7/2011
  • Aşk Halleri Bir Başka Olur Bu Mevsimde (Mustafa Göksal) - 2/6/2011
  • Delidir Ne Yapsa Yeridir! (Nazım Sarıkaya) - 2/3/2011
  • İstanbul Devlet Tiyatrosu'ndan Tertemiz Bir Yapım: Temiz Ev (Üstün Akmen) - 2/2/2011
  • Ezber Bozan Vanya Dayı (Çehov) - Tiyatro Stüdyosu (Melih Anık) - 2/2/2011
  • Tiyatro Eleştirmenleri Birliği (TEB) - Hesap Geçici Olarak Kapalı (Melih Anık) - 2/1/2011
  • Ali Sürmeli'den Resimli Osmanlı Tarihi (İhsan Ata) - 2/1/2011
  • Kadın Hayattır Memattır Kadın (Selçuk Çelik) - 2/1/2011
  • Oyunculuk Üzerine Yapılan Muhabbetin Işığı Söndü, Gölgeler Kaçıştı (Füsun Balkaya) - 1/31/2011


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    17 Şubat'tan itibaren her PAZARTESİ Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    Hangisi Karısı, 5. Sezonunda!
    Istanbul Fringe Festival - Uluslararası Performans Sanatları Festivali (18-22 Eylül 2019)

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |