| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
Karl Marx Geri Döndü… Marx'ın Dönüşü
İhsan Ata



Howard Zınn’ın yazıp Özüm Özgülen’in dilimize kazandırdığı “Marx’ın Dönüşü”, “Ben öldüm, aslında ölmedim, alın size diyalektik” cümlesiyle başlayıp, “İsa gelmedi ama ben geldim” cümlesiyle sona eriyor. Dostlar Tiyatrosu tarafından sahnelenen oyunun dramaturgisini Asaf Köksal, kostüm tasarımını Özlem Kaya, ışık tasarımını Cemal Baykal, yönetmenliğini ise Genco Erkal üstlenmiş. Tek kişilik oyunların Türkiye’deki en iyi temsilcilerinden biri olan Genco Erkal, büyük bir heyecan ve coşkuyla yaklaşık 1.30 saat boyunca sahnede bitmek tükenmek bilmeyen bir performansa imza atıyor.

Nazım Hikmet, Aziz Nesin ve Karl Marx… Genco Erkal yaşadığımız toplumla ilgili derdi olan aydınları sahneye çıkararak toplumu aydınlatmaya devam ediyor. 35 yıldır Nazım Hikmet’le kurşun eritmeye çağıran, Aziz Nesin’le nereye gittiğimi sorgulayan ve son olarak İsa’nın yerine Marx’la tekrar dünyaya gönderilerek insanlığı uykusundan kurtarmaya ve sorgulamaya çalışıyor.

Tarihçi, oyun yazarı aynı zamanda toplumsal bir aktivist olan Howard Zınn, Brooklyn’de doğdu. Tersanelerde içi olarak çalıştı. II. Dünya Savaşı’nda hava kuvvetleri bombardıman birliğinde görev yaptı. Daha sonra liseyi bitirerek Columbia Üniversitesi’nden doktorasını aldı. Spelman Koleji ve Boston Üniversitesi’nde tarih profesörü olarak çalıştı. Konuk profesör olarak Paris Üniversitesi’nde ve Bologna Üniversitesi’nde ders verdi. Thoman Metron, Eugene V., Debs, Upton, Sinclair ödüllerini kazandı. İlk oyunu Emma olarak bilinen yazarın en ünlü eseri dilimize çevrilen Öteki Amerika’dır.

Düşüncelerinin çürüdüğünü düşünen Marx dünyaya geri geliyor ve bir kere daha insanları dürtüyor. 19. Yüzyılda Londra’da yaşayan Marx, kapitalizmin yeniden sorgulandığı New York’ta yaşamaktadır. Oyunda Almanya’dan Londra’ya uzanan hayat hikâyesi ve dönemin siyasi yaşamı içerisinde Marx’ın devrim davası ortaya konuyor.

Aynı zamanda yaşamından küçük kesitlerin anlatıldığı oyunda tarihe de gönderme yapılıyor. Jenny ile olan evliliği, Londra’ya sürülmesi, üç çocuğunun ölümü, 1848 devrimleri, Paris komünü, Genco Erkal’ın usta anlatımıyla ete kemiğe bürünüyor.

Oyun genel olarak kapitalizme dair eleştirilerden oluşuyor. Marksizm öldü diyenlere şiddetle karşı çıkan oyun, ekonomi sorunlarına yaptığı güncel eklemelerle seyirciyi diri tutarak kapitalizm gerçeğini gözler önüne sürüyor.

Oyunun en önemli gerçeğinden biri de Bakunin’le Marx’ın girdiği tartışmalar. Tarihte böyle bir tartışmanın hatta karşılaşmanın bile söz konusu olmadığı gerçeği, oyun broşüründe netlik kazanıyor. Zekice kurgulanan metin ve kullanılan yalın dil Genco Erkal’ın performansıyla buluşunca ortaya harika bir oyun çıkıyor.

Aynı zamanda Sadri Alışık Sinema Ve Tiyatro Ödüllerinin 2010 ayağında “Yılın En Başarılı Erkek Oyuncusu” ödülünü de alan Genco Erkal, yaklaşık 1.30 saat boyunca teklemeden, oynadığını hissettirmeden, sıkmadan, sıkılmadan, uyutmadan, dinlettiren, izlettiren bir Marx’ı canlandırıyor sahnede.

Oyunun en önemli faktörlerinden biri de sahnede kullanılan sinevizyon gösterimi. Tarihi dönemlerden bahsedilirken kullanılan sinevizyon izleyicinin bilgi dağarcığını görsel olarak da tamamlamasına katkıda bulunuyor.

Diğer taraftan oyun, Stalinistçi olanlar, Bakunin’e kendini yakın hissedenler ve Marx’ı ilahlaştırmak isteyenler için elbette bireysel taraf olarak eleştirebilir. Tüm bunların dışında yakın geçmişe ve günümüze dair doğru saptamaların doğruluğu izleyeni rahatsız edebilir.

Asaf Köksal’ın temiz dramaturgisi izleyicinin algısına büyük ölçüde katkı sağlıyor. Sahne üzerinde bir yazı masası, kitaplar ve iskemleden oluşan yalın dekor, samimiyeti sağlayarak Marx’ın dertlerine ortak olmamıza yardımcı oluyor.

Özlem Kaya köstüm tasarımında, Marx’ın boynuna taktığı burun üstü gözlük, cep saati ve sakalıyla yaşadığı dönemi günümüze taşımasında etkili oluyor. Cemal Baykal’ın net olmayan ışık geçişleri seyirciyi doğal bir seyir ortamına hazırlıyor. Ve Barkovizyon… Marx’ın biyografisi, döneme dair görsellerle hem Erkal’ın nefes almasına hem de izleyiciyi ilginç ve inandırıcı bir zemine oturmasını imkân tanıyor.

Marx’ın Dönüşü; gerek metin düzenleme gerek sahne üzerindeki sunumuyla çok sağlam tek kişilik bir oyun. Marx’ın yazdığı milyonlarca ciddi satırdan uzaklaştıran ailesiyle birlikte verdiği yaşam mücadelesine tanıklık etmemizi sağlayan oyunun en büyük etkisi şüphesiz Genco Erkal’ın performansı. Bir teorisyen ya da devrimciden çok aile babası olarak karşımıza çıkan Marx’ın hiç bilinmeyen yönleri izleyiciye barkovizyon eşliğinde anlatılıyor.

Sonuç olarak, kapitalizm eleştirisinin yapıldığı oyunda kriz konusundaki eklemeler ile günceli yakalayan, sinevizyonla tarihsel bilgileri görsellerle zenginleştiren ve kapitalizmin sunduğu tabloyu gözler önüne sererek izleyiciyi hayata ve siyasete dair düşünmesini sağlayan metin Genco Erkal’ın neşeli, hareketli, muzur bir Marx tasviriyle de aynı zamanda eğlendirmeyi başarıyor.

İhsan Ata
Not: Bu değerlendirme, Yeni Tiyatro Dergisi’nin Aralık 2011 sayısında yayınlanmıştır.

---------------------

Marx'ın Dönüşü

Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 983
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
Başarılı Genç Aktör Can Öztopçu 40. Sanat Yılını Kutluyor (Füsun Akmen Balkaya)
Atam Siz Rahat Uyuyun Gençleriniz Size Layık - Yıllar Sonra 'Satıcı'nın Ölümü' - Bir Büyük Sanatçı Argun Kınal'a Veda
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • İnanın Bana, Bu Oyunda Kendinizle Çatışacaksınız: Süpernova (Üstün Akmen) - 2/1/2012
  • Bu Filmi Görmüştüm – Tiyatro Karnaval (Cüneyt İngiz) - 1/31/2012
  • Tiyatro Karnaval-Bu Filmi Görmüştüm (Can Murat Yaşar Şengel) - 1/31/2012
  • Süpernova; Yumrukların Dansı (Rengin Uz) - 1/30/2012
  • Eşeğin Gölgesi - Antalya Devlet Tiyatrosu (Merve Ateş) - 1/30/2012
  • Ramazan'la Jülide - Başkent Tiyatrosu (Füsun Balkaya) - 1/30/2012
  • Don Juan'ın Gecesi'nde Yargılananlar (İhsan Ata) - 1/30/2012
  • Siz Olsanız Ne Yapardınız, Hangi Yolu Seçerdiniz?: Öksüzler (Üstün Akmen) - 1/27/2012
  • İlk İşçi Sınıfı Devletinin Sancılı ve Komik Öyküsü: Ölümüne (Üstün Akmen) - 1/27/2012
  • Bu Filmi Görmüştüm Başlıyorrrrrrrrrrrrr (Ayşe Müge Gerdan) - 1/24/2012
  • Karl Marx Geri Döndü… Marx'ın Dönüşü (İhsan Ata) - 1/24/2012
  • Ortaoyununu Özlemişiz: Kanlı Nigar – Adım Tiyatro (İsmail Can Törtop) - 1/24/2012
  • Tiyatroda Eleştiri - Yazılarımdan Derleme (Melih Anık) - 1/24/2012
  • Çocuk Tiyatrsu Sahneleme Sürecim Üzerine (Rasim Aşın) - 1/23/2012
  • Bana Camdan Bir Hikaye Anlat Berkun Oya (Simge İçen) - 1/23/2012
  • Aydın Belediyesi Şehir Tiyatroları Kuyucak'taydı (Serkan Fırtına) - 1/23/2012
  • Orhan Alkaya Rejisi ile Rosenbergler Ölmemeli'yi (İBBŞT) Yeniden Okumak (Melih Anık) - 1/23/2012
  • Bir Raftan – Bir Sahaftan: Türk Tiyatrosu'nda Komedyanın Evrimi - Gülmenin Oyunsu Özgürlüğü (Kadir Yüksel) - 1/23/2012
  • Guguk Kuşu Tarla Kuşuna Dönüşürse… (İhsan Ata) - 1/19/2012
  • Tomris Oğuzalp Hasta ve Sahipsiz (Üstün Akmen) - 1/19/2012
  • Yargının Siyasallaştığı Ülkede Adalet: ROSENBERGLER ÖLMEMELİ (Üstün Akmen) - 1/19/2012
  • İstanbul Devlet Tiyatrosu'nda Arabesk Trajedi: Antigone (2012) (Melih Anık) - 1/16/2012
  • İstanbul DT'de Bir Aşk Oyunu: Kendi Kendine Konuşmaktır Aşk (Savaş Aykılıç) - 1/16/2012
  • AKM'yle İlgili Son Kez Yazıyorum! (Arda Aydın) - 1/14/2012
  • Ali Erdoğan Söyleşisi (Meliha Akay) - 1/14/2012
  • UYANIK Sadri Alışık Kültür Merkezi'nin Resimli Serüveni (Melih Anık) - 1/14/2012
  • Melih Anık'ın Çağrısıyla Yaşam Kaya'nın Yazısı Kaldırıldı: SAKM Ucuz Eleştiriye Hayır Dedi (Melih Anık) - 1/12/2012
  • Çolpan İlhan'a Açık Mektup (Melih Anık) - 1/12/2012
  • Tiyatro Boğaziçi ile Tarihsel Bir -Seyir- : Eleni'den Mektuplar (Melih Anık) - 1/12/2012
  • Karanlığa Karşı Sanat Cephesi Çağrıma Yanıt Verdi (Üstün Akmen) - 1/12/2012
  • Bir Tiyatro Resitali: Önce Bir Boşluk Oldu Kalp Gidince, Ama Şimdi İyi (Üstün Akmen) - 1/12/2012
  • Vahşetten Can Acıtıcı, Can Alıcı Doğru Bir Kesit: DİSKO 5NO'LU (Üstün Akmen) - 1/12/2012
  • Yücel Erten -Barış- adlı oyun ile Ankara'da (Füsun Balkaya) - 1/12/2012
  • Üstün Akmen Söyleşisi - Egemen Kültüre Karşı Yeni Bir Tiyatro Anlayışına Gereksinim Var (Gamze Akdemir) - 1/12/2012
  • Stanislavski ile Yapılan Kurgusal Bir Röportaj - 2 (Erkan Küçük) - 1/11/2012
  • Şakayla Söyler (ama doğruyu söyler) Haldun Taner (Rengin Uz) - 1/11/2012
  • Yaşam Kaya'nın Keşanlı Ali Destanı ile ilgili yazısına Melih Anık'tan büyük tepki (Melih Anık) - 1/10/2012
  • Haldun Taner'den Çeşitlemeler (Hayati Asılyazıcı) - 1/4/2012
  • Repliğini Seç,Oyunu Seyret,Kendini Bul (Rosenbergler Ölmemeli) (Melih Anık) - 1/4/2012
  • Tiyatromuzda, tek seyircili yeni bir kavram ürünü: ÜçKişi (Üstün Akmen) - 1/4/2012
  • WC Giriş Hakkının Elde Ediliş Öyküsü: Sidikli Kasabası Müzikali (Üstün Akmen) - 1/2/2012


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    5 Kasım'den itibaren her PERŞEMBE Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    Şehir Tiyatroları, Özel Tiyatrolara Kasım Ayında da Sahnelerinde Yer Veriyor
    oyun atölyesi'nde yeni sezon başlıyor...

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |