| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
Trabzon 9. Uluslararası Karadeniz Tiyatro Festivali izlenimleri (2)
Üstün Akmen



“9. Uluslararası Karadeniz Tiyatro Festivali” sırasında, akşamlardan bir akşam da ünlü Oyuncu-Yönetmen Murat Atak’ın yönetip sunduğu Kanal B yapımı “Atölye” programına canlı yayın konuğu olarak katıldım. Programın önceki bölümündeki konuk ülkelerin temsilcilerinin, anlaşılabilir olmak adına daha ziyade sözsüz oyunla festivale katılmak yolundaki düşüncelerini kınadım; tiyatronun ayna görevinden, insanı insana anlatmak özelliğinden söz ederek tiyatronun dini, dili, mezhebi, ırkı olmadığını söyledim.

İtalya’nın Labrys Tiyatrosu, Roberto Capaldo’nun yazdığı ve oynadığı, Fabrizio di Stante’nin yönettiği “Morra” adlı oyunla festivale katılmıştı. Roberto Savino, Commedia Dell’Arte’nin ünlü Pulcinella tiplemesiyle mükemmel bir öykü anlattı. Commedia Dell’Arte’nin İtalyancadan dilimize çevrildiğinde “oyun zanaatı” olarak tanımlanabileceğini, yaklaşık olarak “sanatçıların komedisi” olarak da adlandırılabileceğini kanıtlarcasına kendi doğasını ve özelliklerini gösteren bir oyunculuk sergiledi. “Commedia Alla Maschera”dan (“Maskeli Komedi”), “Commedia İmprovviso”dan (“doğaçlama komedi”) örnekler verdi. Commedia Dell’Arte’nin aptal görünümlü kurnaz; sadece kadın, içki, yemek seven; sinsi, intikamcı, tembel, İtalyanca piliç sözcüğünden türetilmiş uşak tiplemesinin yaşamından yola çıkarak, Ernesto’nun yaşamından kesitler sundu. Natalia ile evlenişini, “mafioso” Paolo di Lauro ile ilişkisini, Lauro’nun oğlu Cosimo’nun mafya liderliğine yetiştirilişini öyküledi. Gösterisini bir ara “interaktif” biçeme bile bürüdü. İzleyicisini elindeki maske aracığıyla Pasquale Burra ile Cellat Catoldo ile tanıştırdı. Gelsomina’nın ve Salvatore’nin mafya çetelerinin birbirleriyle çatışması sırasındaki vuruluşlarını anlattı. Commedia Dell’Arte’nin; “Amaç yaşamı düzeltmek değil, yaşamı olduğu gibi göstererek bir yaşam enerjisi üretmektir” sloganına uyarak mükemmel bir dinamizm üretti, müthiş bir biyomekanik oyunculuk ve sesli vücut örneği verdi. Simone di Bartolomeo’nun Capaldo’ya perküsyonla eşliği de eşsiz güzellikteydi.

Oyundan sonra kaldığımız otelin lobisinde Roberto Capaldo, Fabrizio di Stante, Trabzon Devlet Tiyatrosu Müdürü, ayrıca festivalin komite başkanı Murat Gökçer ve Simone di Bartolomeo ile söyleşirken Commedia Dell’Arte’deki oyunların doğaçlama ile oluşturulması ve önceden belirlenen temaya oyunculuk ve doğaçlama yanında güldürü eklenmesi geleneğinden söz ettik. Capaldo, temaları genel anlamda evlilik, cinsellik, aldatma, kurnazlık, yeme-içme, para gibi gündelik konulardan alarak oluşturduğunu söyledi. “Morra”yı “Gomorra” adlı kitabının bölümlerinden de yararlanarak, insanın gündelik yaşamından yola çıkarak sahneye uyarlamıştı, uyarlarken grotesk ve fanteziyi de kullanmıştı. Yaşam koşullarında kendi içgüdülerine de yenilerek hatalar yapan insanlardı konu edindiği.

Capaldo, hep aynı karakteri oynasa dahi kendini özgür duyumsadığı için Commedia Dell’Arte’ye gönül verdiğini anlattı. “Karakteri kendi oyunculuğum ile değiştirip yenilikler katabiliyorum” dedi. Belirlenmiş klişeler onun için sadece çıkış noktasını oluşturuyor ve asla bir hedef “teşkil” etmiyordu. Bu nedenle de, elinde dilediği gibi yoğurduğu bir hamur vardı.

Yönetmen Stante ise bir Commedia Dell’Arte eserine reji yapmanın sanıldığı kadar zor olmadığını anlattı. Commedia Dell’Arte doğaçlama sanatıydı, komik jestler ve stilize maskeler gibi özellikleri çağdaş oyunlara uyarlayarak kullanıyordu. Oyuncu ustaydı ve oyuncuyu yönetmeye gerek görülmez, sadece sahne trafiğini düzenlemekle yetinilirdi. Commedia Dell’Arte, yaşamı gülerek algılayan ve onu düzeltmek gibi bir amaç gütmeden din-dışı ve ahlak-dışı olayları sergileyen özgürlükçü bir tiyatroydu. Oyunun konusunun izleyici tarafından anlaşılmasını sağlamak üzere, Commedia Dell’Arte geleneğinde var olan, yönetmenin “argomento (özet)” okuması yerine, neden sahnenin sol tarafına projeksiyonla yansıtılan çeviri metni kullandığınıysa sormadım.

Bir başka akşam, Shakespeare’in ünlü “Hamlet”ini İsviçre’den Markus Zohner Tiyatrosu yapımı olarak izledik. “Ha! Hamlet” başlıklı oyunu Patrizia Barbuiani ve Markus Zohner yönetmişti ve bir podyum üstüne yerleştirilen iki döner tabure üstünde birlikte oynadılar. “Hamlet”, bilindiği gibi son derece uzun (oyunun kesintisiz oynanması altı saatlik bir süreyi gerektiriyormuş), oldukça ağır, dili çapraşık, “havası” değişken, incelikli bir oyun.

Barbuiani ve Zohner, “Hamlet”i çok yönlü bir eğlence olarak ele almışlardı ve bu anlamda hem çok doyurucu hem de oynanması özel beceriler, hünerler ve hazırlık gerektiren bir oyun örneği verdiler. Shakespeare’in bu oyunda tragedya ile komedyayı bir arada kullanmasından alabildiğine yararlanmışlar ve ölümü bile hem bir acı, hem de eğlence kaynağı olarak değerlendirmişlerdi. Yaşamın ve ölümün, varlığın ve yokluğun anlamı, sürekli olarak değişen bakış açılarıyla birlikte değişti. Her bir kavram, her bir değer Patrizia Barbuiani-Markus Zohner ikilisinin yaratıcılığının doruğunda toplumsal ve evrensel ölçütlere göre başka görünümler kazandı.

Prens Hamlet’i tutarsız, kolayca kalıba sokulamayacak bir kişi olarak yorumlamışlardı. Hamlet’in kişiliğini yeterince yansıtabilmek için Hamlet’i bir biri, bir diğeri oynadı. Hamlet’in kişiliği avuçlarda kaydı gitti. Oyun içinde, davranış ve tepkileri (hem kendine, hem başkalarına karşı) çoğu kez ters ve beklenmedik tepkiler olarak izleyiciye iletildi. Kişiliği sürekli başkalık gösterdi Hamlet’in. Bu yanı, onun için hem bir sorun hem de bir kolaylıktı. Bir yandan kişiliğini bulamamanın, bilememenin acısıyla kıvranırken, öte yandan esnekliği sayesinde herkese uyabildi, her kılığa girebildi. Hem acı çeken, hem çektiren ve bunu bildiği halde önüne geçemeyen insanoğluydu Hamlet.

Barbuiani-Zohner çifti, Hamlet’in yalnızca var olmanın mı yoksa olmamanın mı daha iyi olduğunu değil, var olup olmadığını ve var olmakla olmamanın bir anlam taşıyıp taşımadığını soran kişiliğini öne çıkarmışlardı. Hamlet, sorularını cevapsız bırakan bir evren karşısında düşünen, düşünmek zorunda olan kişiydi. Yalan dolanla, dolap düzenle, küçük hesaplarla dolu bu dünya ile; beklenmedik kılıklarda anlaşılmaz buyruklar gönderen öteki dünya arasında gidip gelen bir kişilikti. İnsanı aynı anda hem yarı tanrı, hem de bir toz parçası gibi görmenin acısıyla bunaldı. Barbuiani-Zohner çifti, mimik ve vücut jestüeli; lokal ve “sosyal jestus”u, evrensel drama ilkelerini öyle olağanüstü bir başarıyla buluşturdu ki etkilenmemek olanaksızdı.

Akşam otele döndüğümüzde, Trabzon Devlet Tiyatrosu Müdürü Murat Gökçer, sevgilim Şaylan, Trabzon Devlet Tiyatrosu oyuncularından Uğur Keleş, Müge Acar, Konya Devlet Tiyatrosu Müdürü Tomris Çetiner ve eleştirmenler Sevgi Sanlı, Hayati Asılyazıcı, lobide toplaşıp uzun süre bu iki oyun üzerine söyleştik. Tiyatro sanatının kutsallığı noktasında yollarımızı kesiştirdik. Benim “9. Trabzon Devlet Tiyatrosu Uluslararası Karadeniz Tiyatro Festivali” izlenimlerimi cuma günü de sürdürmem konusunda söz kestik.

(“Anadolu’ya Yüzünü Dönen Tiyatro Eleştirmeni Ödülü”ne değer görülmemle ilgili olarak okurlarımdan gelen kutlama iletilerine teşekkür ediyorum.)

Üstün Akmen
Evrensel Gazetesi


Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 106
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
Ankara Devlet Tiyatrosu 70. Yıl ve 'Lüküs Hayat'
Atam Siz Rahat Uyuyun Gençleriniz Size Layık - Yıllar Sonra 'Satıcı'nın Ölümü' - Bir Büyük Sanatçı Argun Kınal'a Veda
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • 1970-1973 Dönemi Yazarları ve Ele Aldıkları Konular (Cihat Faruk Sevindik) - 6/22/2008
  • Susmayan Nefes Pir Sultan Abdal - Anadolu Meydan Sahnesi (Gılman Kahyaoğlu Peremeci) - 6/22/2008
  • Leonce ile Lena: Entelektüel Atraksiyon - Festivallik Oyun (Melih Anık) - 6/22/2008
  • Gitme Godot Daha Karpuz Kesecez ! (Ali Erdoğan) - 6/22/2008
  • MEHMET ERGEN İLE YAZARLIK YÖNETMENLİK VE OYUNCULUK ÜZERİNE… ! (Savaş Aykılıç) - 6/22/2008
  • Bizim Ahdevefamız Bu Şekilde Hocam…! (Cihat Faruk Sevindik) - 6/22/2008
  • Özdemir Abi’ye Mektuplar: Afife Ödülleri, Tiyatroya Zarar Vermeye Mi Başladı? (Üstün Akmen) - 6/22/2008
  • Sergi Sorgu (Erdinç Yapan) - 6/22/2008
  • Trabzon 9. Uluslararası Karadeniz Tiyatro Festivali izlenimleri (3) (Üstün Akmen) - 6/22/2008
  • Antalya ve Konya' dan Festival İzlenimleri (Üstün Akmen) - 6/22/2008
  • Trabzon 9. Uluslararası Karadeniz Tiyatro Festivali izlenimleri (2) (Üstün Akmen) - 6/22/2008
  • Daire 4 - Gaziantep STO (Ümit Söğüt) - 6/22/2008
  • Trabzon 9. Uluslararası Karadeniz Tiyatro Festivali izlenimleri (Üstün Akmen) - 6/22/2008
  • ‘Allah beterinden saklasın’ dedirtecek bir çalışma: ‘IV. Murat’ (Üstün Akmen) - 5/7/2008
  • Mizahı Bugüne Çağırmak - Ali Erdoğan Söyleşisi (Birgün) - 5/5/2008
  • Van Devlet Tiyatrosu’nun ayakta alkışlanacak başarısı; "Akide Şekeri" (İhsan Ata) - 5/5/2008
  • Şarapizm (ateist) (Halis Tekel) - 4/30/2008
  • Afife Jale Tiyatro Ödülleri;Türk Tiyatrosu ve Tiyatrocu (Melih Anık) - 4/28/2008
  • Ay Sahiden Yıkmışlar!!! (Ersan Uysal) - 4/27/2008
  • Adana’da, Gürcü yönetmenin Molière yorumu: "Tartuffe" (Üstün Akmen) - 4/27/2008
  • Tiyatro Avesta’dan AYDIN ORAK’la söyleşi (Yaşam Kaya) - 4/27/2008
  • Siz Şabanlaştıramadıklarımızdan Mısınız? (Ali Erdoğan) - 4/24/2008
  • Size Öyle mi Geliyor? (Melih Anık) - 4/22/2008
  • Tiyatro Ödülleri Hakkında Ne Düşünüyorsunuz (Tiyatro Dünyası) - 4/22/2008
  • Basit Bir Ev Kazası – Aysa Prodüksiyon Tiyatrosu (İsmail Can Törtop) - 4/22/2008
  • Faşizme inat direnmenin adı Olga Benario 100 yaşında: "Olya" (Üstün Akmen) - 4/22/2008
  • Muhsin Ertuğrul’a İlk Kepçe (Işıl Kasapoğlu) - 4/21/2008
  • NASIL BİR TANE İSTERSİN (Kadınlar Günü ile İlgili) (Hüseyin Manto) - 4/21/2008
  • Kadının fendi sosyalizmi de yenerken: ‘Mutlu yıllar’ (Üstün Akmen) - 4/21/2008
  • Dört embriyonun yaşam savaşı: "9 Ay Son Gün" (Üstün Akmen) - 4/16/2008
  • Terbiyeli İşkence Çorbası (Ali Erdoğan) - 4/15/2008
  • Önlerinde saygı ile eğilmesi gereken oyunculuklar ve bir yönetmenin doğuşu : "Pusuda- Öç" (İhsan Ata) - 4/15/2008
  • Tiyatroda 31 Mart Vakası (Nedim Saban) - 4/13/2008
  • 80 Olmaz - Bir Dönem İzlencesi (Erdinç Yapan) - 4/12/2008
  • Gözlerinizin kulaklarınızın pası için: "Müzikaldeki Hayalet" (Üstün Akmen) - 4/12/2008
  • Bekle ! (Ali Erdoğan) - 4/9/2008
  • Dilek Türker kırk üçüncü yılında ama pes etmiyor: "Var mı sın" (Üstün Akmen) - 4/8/2008
  • Alkışlar eşliğinde Molieré’i sahneye gömerken ; "Hastalık Hastası" (İhsan Ata) - 4/8/2008
  • KÜÇÜK HIRSIZLAR VE ÇIKAR İLİŞKİLERİ İÇİNDEKİ SOSYETE: “LÜKÜS HAYAT” (Üstün Akmen) - 4/7/2008
  • Bizi Bize Nasıl Yıktırdılar? (Nedim Saban) - 4/5/2008
  • Giden Sahnelere Veda (Gılman Kahyaoğlu Peremeci) - 4/4/2008


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    17 Şubat'tan itibaren her PAZARTESİ Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    Hangisi Karısı, 5. Sezonunda!
    Istanbul Fringe Festival - Uluslararası Performans Sanatları Festivali (18-22 Eylül 2019)

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |